Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Американың жойылған халқы – гуандар, қазіргі Колумбияның орталық бөлігіндегі Сантандер және Бояканың солтүстігінде негізгі оралаған Оңтүстік Америка халқы. Олар мақта, ананас және басқа да егіндерді өсіретін шаруалар еді, сонымен қатар мақта тоқымасын өңдеуде шебер қолөнершілер болды. Гуандар Чикамоча өзенінің солтүстігінде, Чикамоча шатқалының маңында, оңтүстіктегі Велес қаласынан Сантандер астанасы – Букарамангаға дейін созылған аймақта өмір сүрді. Кейбір дереккөздерде олардың аумағы осы деңгейде солтүстікке дейін жетпегендігі айтылады. Гуане, Сантандердегі Баричараның коррегиментосы, гуан халқының астанасы болған деп есептеледі.
Extinct South American people
The Guane were a South American people that lived mainly in the area of Santander and north of Boyacá, both departments of present day central Colombia. They were farmers cultivating cotton, pineapple and other crops, and skilled artisans working in cotton textiles. The Guane lived north of the Chicamocha River, around the Chicamocha Canyon in an area stretching from Vélez in the south to the capital of Santander; Bucaramanga in the north. Other sources state their territory did not extend so far north. Guane, a corregimiento of Barichara, Santander, is said to have been the capital of the Guane people.
Этимология
Гуань сөзі чибча тілінде "ағаш" немесе "жапырақтың төменгі жағы" немесе "белдемше" деген мағына береді.
The word guane in the Chibcha language of the people means "tree" or "lower part of a leaf", or "skirt".
Сипаттама
Гуанелер өздерінің қаруларын, оның ішінде жебелер мен найзаларды жасаған. Олар ыдысқа дайындау үшін өсімдіктерді өз аумақтарының шығысындағы Читареромен және оңтүстігіндегі Муискамен алмастырған. Гуанелердің мантия тоқу өнері Колумбияға дейінгі Колумбияда кеңінен белгілі болған. Мақтадан тоқылған мантиялар 11-ші ғасырға дейін сақталып қалған. Гуанелер темекі өсіріп, фикеден түрлі бұйымдар жасаған. 1586 жылы әлі де Гуанелердің бір бөлігі болған, бірақ одан кейін олар туралы ешқандай мәлімет табылған жоқ; алайда, жергілікті архивтер олардың толығымен жойылмағанын көрсетеді. Гуанелер испан отарлаушыларымен белсенді түрде араласып кеткен, себебі олардың еуропалық сырт келбеті және өте ақ терісі болған. Муиска, У'ва және Лаче тайпалары сияқты, Гуанелер де чибчан тілінде сөйлеген. Гуанелер көршілес тайпалармен сауда жасаған: шығысқа қарай Лаче, солтүстік-шығысқа қарай У'ва, оңтүстікке қарай Музо және оңтүстік-шығысқа қарай Муиска. Гуанелер салған тас суреттері Чикамоха шатқалында және Сантандердегі Меса-де-лос-Сантоста табылған. Гуанелер кока жапырағын кальций дәндерімен араластырып, попоро қолданған.
The Guane made their own weapons, including arrows and spears. They interchanged plants for the stewpot with the Chitarero on the east and the Muisca to the south of their territories. The mantle making of the Guanes was well known in pre Columbian Colombia. Mantles made from cotton have been dated back to the 11th century AD. The Guane cultivated tobacco and made products of fique. In 1586, there were still some Guane left but there were no further references found after that date; nevertheless, the local archives indicated that they did not disappear completely. They mixed heavily with the Spanish colonizers, as the Guane were said to have European traits and very light skin. Like the Muisca, U'wa and Lache, the Guane spoke a Chibchan language. The Guane traded with their neighbouring indigenous groups; Lache to the east, U'wa to the northeast, Muzo to the south and Muisca to the southeast. Rock art produced by the Guane have been found around the Chicamocha Canyon and on the Mesa de los Santos, Santander. The Guane people chewed coca combined with calcitic grains, using poporos.