Кіріспе

Исландиялық қой тұқымы – Исландияның үй қойының тұқымы. Ол Солтүстік Еуропалық қысқа құйрықты қойлар тобына жатады және осы топтағы көптеген тұқымдардан ірілеу болады. Әдетте, олардың аяқтары қысқа, денесі мығым, сүйектері жұқа және жеңіл, көбінесе мүйізді болады, бірақ мүйізсіз және көп мүйізді жануарлар да кездеседі; мүйізсіз штаммы – Клейфа. Жүні екі қабатты, ақ түсті немесе әртүрлі түстерде болуы мүмкін; басы мен аяқтары жүнсіз. Бұл қойлар суыққа өте төзімді, сондықтан қыста оларды қырқымайды. Исландиялық аналық қойлар өте жемісті, олардың тоқты туу көрсеткіші 175–220% құрайды. Кейбір аналық қойлар Þoka (Тока) генін таратады, олардың арқасында көп тоқты тууы мүмкін. Халықтың ішіндегі ерекше штамм – Лидер қой, олар басқа қойларды қауіпті жерлерден қауіпсіз жетектеп өтуге қабілетті немесе бейімділікке ие.

Тарих

Бұл қойлардың Исландияға викингтермен 9 ғасырдың соңында немесе 10 ғасырдың басында әкелінгендігі айтылады. Тұқымның саны 1978 жылы шамамен 891 000-ға жетіп, ең жоғары деңгейге көтерілді, яғни Исландияның әр тұрғынына шамамен төрт қойдан келді. 2007 жылға қарай олардың жалпы саны 450 000-ға дейін азайды. 2018 жылы DAD IS ұйымына 432 000-нан астам қой тіркелді.

Сипаттамалары

Исландиялық қойлардың түстері басқа қойлардағыдай мұрагерлікпен беріледі, бірақ олар көптеген басқа тұқымдарға қарағанда түс және өрнектерде көбірек әртүрлілік көрсетеді, сондай-ақ басқа қойларда кездеспейтін айырмашылықтар да болады. Әрбір қойдың түсіне әсер ететін үш ген болады, және әр геннің үстемдік ететін және бағынышты аллельдері бар.

Қолдану

1940 жылдарға дейін Исландия қойы Исландиядағы басты сүт өндіруші жануар болды. XXI ғасырда бұл қойлар негізінен ет үшін өсіріледі, бұл қой шаруашылығынан түсетін жалпы табыстың 80%-дан астамын құрайды. Жүні екі қабатты: сыртқы ұзын қабаты (tog) қар мен жаңбырдан қорғайды, ал ішкі жұмсақ қабаты (þel) суықтан сақтайды. Сыртқы қабат жүнінің диаметрі шамамен 28-40 мкм, кейде одан да көп, ал түймесінің ұзындығы 150-200 мм шамасында; ішкі қабат жүнінің диаметрі 19-22 мкм, кейде одан да аз, ал түймесінің ұзындығы 50-100 мм аралығында. Екі түрді жеке пайдалануға болады немесе оларды бір жіпке, яғни лопиге тоқуға болады – бұл жұмсақ жүнді, жақсы жылу сақтайтын материал.