Кіріспе
Iridaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Автоматты taxobox.
|image = Watsonia fulgens 4.jpg
|image caption = Watsonia fulgens
|display parents = 2
|taxon = Watsonia
|authority = Mill.
|type species = Watsonia meriana
|type species authority = (L.) Mill.
|subdivision ranks = Түрлер
|subdivision = 58 түр (мәтінге қараңыз).
|synonyms ref = Бұл туыс 18 ғасырғы британдық ботаник сэр Уильям Уотсонның құрметіне аталған.
Automatic taxobox
|image = Watsonia fulgens 4. jpg
|image caption = Watsonia fulgens
|display parents = 2
|taxon = Watsonia
|authority = Mill. |type species = Watsonia meriana
|type species authority = (L.) Mill. |subdivision ranks = Species
|subdivision = 58 species (see text). |synonyms ref = The genus is named after Sir William Watson, an 18th century British botanist.
Түрлілігі
Оңтүстік Африкада 56 қабылданған түр бар, оның ішінде екі түрімі және 112-ге жуық аты шешілмеген немесе синонимдер ретінде қарастырылатын түрлер кездеседі. Бәрі де көп жылдық шөптер, олар түйірлерден өсіп, әдемі гүлдері бар тік шоғырлар құрайды. Көпшілігі финбос өсімдіктері болып табылады, Жерорта теңізі типті климатқа бейімделген, бірақ кейбіреулері елдің шығыс және ішкі аймақтарында өседі және жағдайлардың кең ауқымына бейімделген, негізінен жазғы жауын-шашынмен континенталды климатта. Көптеген түрлер көбінесе тауларда кездеседі, ал кейбіреулері құмды жазықтарда және батпақты жерлерде өседі.
Өсіру
Ең көп өсірілетін түрі – қызғылт гүлді Watsonia borbonica және оның ақ мутанты "Arderne's White". Бұлар 20-шы ғасырдың басында Австралиядағы Джон Кронин және Калифорниядағы Лютер Бербанк сияқты селекционерлермен Watsonia meriana және басқа да түрлермен будандастырылып, кең ауқымды сорттар шығарылды. Ватсонияның танымалдылығы гладиолустар мен басқа да түйінді өсімдіктерге қарағанда төмендеп, қазір көшет өсірушілер оған қамқорлық көрсетпейді.
Тарату
Оңтүстік Африкаға тән Ватсония түрлері 19 ғасырдың ортасында Австралияға әсемдік үшін енгізілген және 1940 жылдары кеңінен өсірілді. Батыс Австралияның оңтүстік-батысында алты түр өзендер мен батпақты жерлерде, сондай-ақ маусымдық ылғалды топырақта бақшалардан қашып өсіп, табиғи түрге енген. Кейбір жерлерде Watsonia spp. жергілікті өсімдіктерді ығыстырды; олардың шоғырлануы жазда өрт қаупін тудырады. Ватсония мериана вар. bulbillifera сонымен қатар Жаңа Зеландияда, Реюньон және Маврикийде бұршақ өсімдік болып саналады.