Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған діни ұйым
Religious body created during World War II
Хорват православие шіркеуі – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хорватия Тәуелсіз Мемлекеті (НДХ) фашистік усташ режимімен құрылған діни ұйым. Ол қалған серб азшылығын ассимиляциялау және басқа православие қауымдарын мемлекеттік негіздегі грек православие шіркеуіне біріктіру мақсатымен құрылды. 1942 жылы НДХ билігі отандық православие шіркеуін ұйымдастыруға кірісті. Бұл Хорватиядағы серб мәдениетін жою саясатының бір бөлігі болды. Шіркеу 1942–1945 жылдары жұмыс істеді және Хорватияда тұратын сербтердің оған өтуі арқылы ұлттық шіркеу ретінде қызмет етуі көзделді, соның арқасында оларды «православтық дінге сенетін хорваттар» деп сипаттауға болар еді. Хорват православие шіркеуін Черногориялық ұлтшыл Савич Маркович Штедимлия басқарды. Югославияның тарауынан кейін 1990 жылдары мұндай шіркеуді қайта жаңғырту туралы пікір-таластар болды.
The Croatian Orthodox Church was a religious body created during World War II by the Fascist Ustaše regime in the Independent State of Croatia (NDH). It was created in order to assimilate the remaining Serb minority and also to unite other Orthodox communities into a state based Greek Orthodox Church. In 1942, NDH authorities finally made a move to organize a domestic Orthodox Church. This was part of a policy to eliminate Serb culture from Axis Croatia. The church lasted from 1942–45, and was intended to serve as a national church to which Serbs living in Croatia would convert, thus making it possible to describe them as "Croats of Orthodox faith". The Croatian Orthodox Church was managed by Montenegrin nationalist Savić Marković Štedimlija. There were some discussions during the 1990s, after the breakup of Yugoslavia, regarding the revival of such a church.
Тарих
Хорват православие шіркеуі аумақтың маңызды бөлігінің партизандар мен четниктерге өтуіне, сондай-ақ сербтерді қудалаудан туындаған елдегі анархияның күшеюіне байланысты неміс тарапынан жасалған қосымша қысым нәтижесінде құрылды, сондықтан серб халқына мойынұсыну қажет деп есептелді. Шіркеу 1942 жылдың 4 сәуірінде мемлекеттік жарлық (No. XC 800 Z 1942) арқылы құрылды. 5 маусымда үкімет шығарған жарлық негізінде шіркеудің конституциясы қабылданды. Шіркеу НДХ құлауына дейін өмір сүрді. Оған серб дін қызметкерлерінің аз бөлігі қосылды, бірақ Сербия шіркеуінің иерархиясы және қарапайым сербтер оны қабылдамады. Шіркеудің көптеген дін қызметкерлері – Ресейден келген эмигрант дін қызметкерлерімен бірге, өмір сүру үшін шіркеуін ауыстыруға мәжбүр болған серб дін қызметкерлері болды. 7 маусымда Ресей Православие шіркеуінен тыс Ресейлік ақ эмигрант Гермоген Максимов шіркеудің басшысы болды. Оның таққа отыруы усташ режимімен жарияланды, ал ресми рәсім қарулы күзет алдында, Хорватия парламентінің спикері, Загреб қаласының мэрі және бірнеше министрлердің қатысуымен өтті. Шіркеуді тек бір православие шіркеуі – Румыния Православие шіркеуі 1944 жылдың 4 тамызында мойындады (сол кезде Румыния да Иоан Антонескутің фашистік режимі бақылауында болды). Тарихшы Йозо Томасевичтің сөзіне сүйенсек, шіркеу НДХ-дағы қалған серб православие халқын баю үшін құрылған болса да, ол Сербиядағы сербтер мен НДХ-дағы сербтер арасындағы діни, мәдени және ұлттық байланыстарды жою құралы болды, себебі усташтар Хорватияның барлық серб халқын жою мақсатына жете алмады. Шіркеу құрылғаннан кейін де сербтерді қудалау жалғасты, бірақ бұрынғыдай күшті болмады.
The Croatian Orthodox Church was created due to the loss of a significant part of the territory to Partisans and Chetniks, as well as the additional German pressure over growing anarchy in the country caused by the persecution of Serbs, which is why a concession to the Serb population was deemed necessary. The church was formed by a government statute (No. XC 800 Z 1942) on 4 April 1942. On 5 June, using a statute issued by the government, the church's constitution was passed. The church lasted until the collapse of the NDH. A small number of the Serb clergy joined it but the Serbian Church hierarchy along with ordinary Serbs rejected it. Many or most of the church's priests were Serbian priests compelled to change churches in order to survive, along with émigré priests from Russia. On 7 June, White Russian émigré Germogen Maximov, a bishop of the Russian Orthodox Church Outside Russia, became its leader. His enthronement was publicized by the Ustashe regime and the official ceremony took place in front of an armed guard, with the speaker of the Croatian parliament, mayor of Zagreb and several ministers in attendance. The Church was only recognized by one other Orthodox church, the Romanian Orthodox Church, on 4 August 1944 (at the time, Romania was also under the control of the Fascist regime of Ion Antonescu). According to historian Jozo Tomasevich, although the Church was established as a way to appease the remaining Serb Orthodox population in the NDH, it was ultimately a means to destroying religious, cultural and national ties between Serbs in Serbia and Serbs in the NDH because the Ustashe could not achieve their goal of exterminating the whole Serb population of Croatia. Persecution of Serbs persisted even after its establishment, though it was not as intense as before.
Қайта жаңғыру ұсыныстары
1993 жылдың 6 наурызында Загребтегі католик теология факультетінің деканы Юрай Коларич, "Танюг" ақпарат агенттігіне берген сұхбатында "Хорватиядағы православие шіркеуі өз патриархымен бірге македондық үлгіде ұйымдастырылып, аумақтық тұрғыдан Сербиядан толық бөлінуі керек" деген мәлімдеме жасады. Коларич "хорват православие сенушілері және мүмкін хорват православие дін қызметкерлері" арқылы мұндай шіркеу құруға бірнеше рет әрекеттенді, себебі автокефалиялық шіркеудің барлық талаптары орындалатын болар еді. Коларич мұндай шіркеу құрылған жағдайда, Константинополь патриархы оны мойындайтынын, ал Серб православие шіркеуі Хорватияда қайтадан пайда болмайтынын айтты. 2010 жылы, әлі тіркелмеген бірлестік болған Хорватия православие қауымдастығы, Хорватия православие шіркеуін қайта жандандыруға тырысты. Бұл бірлестік 2017 жылы тіркелді, және Александр Радоев Иванов бірлестіктің президенті және сонымен бірге ресми мойындалмаған Хорват православие шіркеуінің архиепискобы болып сайланды. Бұл шіркеу Хорватияда ресми тіркелмегенімен және діни ұйымдар тізіліміне енгізілмегенімен, Загребтегі Домжаничева көшесіндегі ғибадатханасында тұрақты түрде құлшылық қызметтерін өткізіп келеді. Андрия Шкулич өзін Хорватиядағы Хорват православие шіркеуінің архиепискобы деп таныстырады.
On 6 March 1993, Juraj Kolarić, dean of the Catholic Faculty of Theology in Zagreb, was reported by the Tanjug news agency as stating that the "Orthodox Church in Croatia should be organized along the Macedonian principle, with its patriarch, and break away as far as territory was concerned, from Serbia”. Kolarić tried several times to establish such a church by the "Croat Orthodox believers and possible Croatian Orthodox clergy, because then all the conditions for an autocephalous church would be met". Kolarić claimed that if such a church were formed, it would eventually be recognized by the Patriarch of Constantinople as the Serbian Orthodox Church would never again be present in Croatia. In 2010, the Croatian Orthodox Community, which was still an unregistered association at the time, tried to restore the Croatian Orthodox Church. This association was registered in 2017, and Aleksandar Radoev Ivanov was elected as the president of the association and at the same time the archbishop of the officially unrecognized Croatian Orthodox Church. Although this church has never been officially registered in Croatia and is not entered in the register of religious communities, it still regularly holds worship service in its space in Domjanićeva street in Zagreb. Andrija Škulić also presents himself as the archbishop of the Croatian Orthodox Church in Croatia.