Кіріспе

Бет көрінісі

Қастың қабаттасып, маңдайдың бүршіккені, көңілсіздік, қайғы, алаңдаушылық немесе сирек болса да, шатасу, шоғырлануды білдіретін бет көрінісі – бұл қас-қабақ. Бет көрінісінің түрі мәдениетке қарай өзгереді. Солтүстік Америкада бұл көрініс ауыздың қимылы ретінде қарастырылады. Эмотикон сияқты иконалық түрде қолданылғанда, ол еріндердің төмен қарай ашық қисық сызығымен толық бейнеленеді. Ағылшын тілінде, әсіресе АҚШ-та, "көңіліңді көтеріңкі қыл" деген сөз тіркесімен ауыздың көрінісі жиі қолданылады, бұл қайғыдан қуанышқа өтуді білдіреді.

Сипаттама

Чарльз Дарвин қасқырдың негізгі әрекетін маңдайдың жиырылуы деп сипаттады, ол жоғарғы еріннің көтерілуіне және ауыз бұрыштарының төмен қарай бұрылуына алып келеді. Қасқырдың көрінісі мәдениеттерге қарай өзгеретін болса да, қасқырды жағымсыз бет-әлпет ретінде тануда белгілі бір деңгейде жалпыламалық байқалады. Шындығында, ашу немесе жиренудің бір бөлігі ретінде қасқыр, мәдениеттер арасында оңай танылатын, жалпыға ортақ экспрессия болып саналады. Бұл жалпыламалық, қасқырдың жағымсыз эмоциялық күйлерді әлеуметтік түрде жеткізуге мүмкіндік беретін ортақ бейімделу қасиетін көрсетеді. Скотт Фалман алғаш рет интернетте қасқырдың бетін бейнелеу үшін қос нүкте мен сол жақ жақшаны қолдануды ұсынды, бұл кең танымал эмотиконға айналды. Осы формада қасқыр еріндердің иілуі арқылы, көздерден қашысқа қарайтын қисық түрінде бейнеленеді. Нақтырақ айтсақ, маңдайдың жиырылуын қамтитын қасқыр, мақсатқа жетуге кедергі келтіретін жағдайларға реакция болып табылады, ал жақ қозғалысын қамтитын қасқыр жағымсыз сезімді көрсетеді. Сірә, күлімдеу ғана адамды жақсы сезіндіретіндей, қасқыр да адамды нашар сезіндіруі мүмкін. Ғылыми зерттеуде, бетін қасқыр күйінде ұстаған қатысушылар, бейтарап бет-әлпетпен қарағандарға қарағанда суреттерді жағымсыз деп бағалады. Ұқсас тестте қатысушылар қасқырдың жасалған экспрессиясынан ашу сезімі күшейгенін хабарлады, сондай-ақ олар күлімдеу экспрессиясы жасалған қатысушыларға қарағанда мультфильмдерді аз қызықты деп бағалады.

Әлеуметтік мінез-құлық

Әлеуметтік ортада қабау жиі жағымсыз эмоцияларды, оның ішінде ашу мен наразылықты білдіреді. Дегенмен, әлеуметтік айырмашылықтар бар, олар кез келген әлеуметтік жағдайда кімге қабау жасауға рұқсат етілетінін анықтайды. Әлеуметтік жағынан үстемдік танытқан адамдар, төмен әлеуметтік статустағы адамдарға қарағанда жиірек қабау жасайды. Жоғары әлеуметтік статусы бар адамдарға өз сезімдерін еркін көрсетуге рұқсат етіледі, ал төмен үстемдік танытқан адамдардан жақындық белгілерін көрсету күтіледі. Әйелдерге қарағанда еркектер үшін жағымсыз эмоцияларды көрсету әлеуметтік жағынан қалыптырақ саналады; әйелдер еркектерге қарағанда сирек қабау жасайды. Күлімдеуден айырмашылығы, қабау тікелей жұқпалы болып көрінбейді; біреудің қабау жасап тұрғанын көргенде, сіз де міндетті түрде қабау жасамайсыз. Алайда, ғылыми зерттеуде, қабау жасаған беттерге сезімталдықпен ұшыраған қатысушылар, кейіннен бейтарап бет көрсетілгенде қабау жасауға бейім болды. Қабау кері эмпатиялық реакцияларды да күшейтеді. Байқаусызда жеңілген адам қабау жасаса, бұл жеңімпаздың ләззатқа байланысты ми реакциясын арттырады, бұл басқалардың қиын жағдайына куә болғанда сезілетін schadenfreude сезімімен байланысты болуы мүмкін. Қабау басқа адамдармен қысқа кездесулер кезінде де, олар туралы қалыптасқан әсерге әсер етеді. 30 секундтық үнсіз бейнежазба (аудиосыз) көрсетілгенде, студенттер профессорды бағалауда нашар бағалайды.