Кіріспе

Компиен орманы (француз тілінде: Forêt de Compiègne) – Францияның Пикардия аймағында, Компиен қаласының жанында және Парижтің шамамен солтүстігінде орналасқан үлкен орман. Бұл орман Бірінші дүниежүзілік соғыстағы 1918 жылғы 11 қарашадағы одақтастар мен Германия арасындағы келісімге, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстағы Франция шайқасынан кейін 1940 жылғы 22 маусымдағы келісімге танымал.

География

Компиен орманы шамамен дөңгелек пішіндес, диаметрі шамамен; оның шеңбері шамамен . Орман Оиз және Эйн өзендерімен, сондай-ақ көптеген кішігірім салалары мен арналарымен суға толы. Оңтүстік жағынан Халатте орманымен шектеседі. Компиен қаласының сыртында, қаланың батыс жиегінде орналасқан бұрынғы патшалық резиденция – сәнді Компиен сарайынан орманға әсем кіреберіс басталады. Сарайдан алға қарай созылатын Бью Монтс аллеясы сол аттас төбелерге дейін көтеріліп, орманға көрікті серуендеуге мүмкіндік береді.

Сипаттамалары

Компиен орманы көркем табиғи көрікті жерлерімен, емен және шыршы ағаштарының әсемдігімен, "асыл да реттелген сұлулығымен" танымал. Ең көп кездесетін ағаш түрлері – емен (Quercus robur), шыршы (Fagus sylvatica) және мүйізді бұта (Carpinus betulus). Ғасырлар бойы еменнің көп бөлігі кесілген, бірақ орманның азаюына қатысты алаңдаушылық туған кезде, тоғызыншы ғасырда қарқынды түрде қайта отырғызылды. ХХ ғасырдың соңынан бері Солтүстік Американың қара жиде ағашы (Prunus serotina) орманға кеңінен таралып, жергілікті дендрологтардың әртүрлі пікірлерін тудырды. Орман ішінде көптеген гүлді өсімдіктер гүлдейді. Орманның ішінде көптеген кішкентай көлдер, тоғандар, бұлақтар мен арналар бар, бұл іс жүзінде ыстық және суық минералды сулары бар емдік бұлақтар. Орман бұғы, қоян және қабан сияқты көптеген аңдарға шаңырақ болып табылады, оның ішінде 965 шақырымнан астам жолдар бар. Париж-Рубе велосипедтік жарысы орман арқылы өтетін белгілі бір маршрутқа ие.

Тарихқа дейінгі және классикалық дәуірлер

Компиен аймағындағы орманда тарихқа дейінгі адамдар қоныстанғандығының куәліктері табылды, сондай-ақ кем дегенде Рим империясының соңынан бері үздіксіз орман жабыны болғандығы анықталды. Галлия соғыстары кезінде Юлий Цезарь орманда шешуші жеңіске жетіп, солтүстік-шығыс Галлияның ірі тайпаларының бірі – белловактарды жеңді. Орманның классикалық дәуірінен қалған көптеген заттар Шато музейінде көрсетіліп тұр.

Ерте орта ғасырлар

Ең алғашқы франк патшалары орманды өзінің жеке аң аулау алқабы ретінде белгіледі. Ағаштардың арасында жайлы орналасқан шағын сарай Кузия деп аталды, ал кейін орманның өзі Куиз орманы деп аталды. Өнеркәсіп революциясына дейін, осы көркейген ормандар Компиень маңындағы дамыған ағаш өңдеушілер қауымына ағаш-сынықтармен қамтамасыз етті. Орманнан алынатын ең танымал өнімдердің бірі – ас жасау және халық медицинасында қолданылатын бук майы болды: ол көп мөлшерде бөтелкеге құйылып, 19 ғасырға дейін Компиень арқылы бүкіл әлемге сатылды, бірақ оның нарықтағы үлесі жаңа, тазартылған майлармен ығыстырылды.

Екінші империя

Компиен орманы император Наполеон III билік құрған кезде көптеген оқиғаларға куә болды, өйткені ол үшін бұл жасыл, мол орман ең сүйікті демалыс орны болған. Император аң ауға құмар болғандықтан, орманды кең аулау алаңына айналдырды, тіпті оны бақылау үшін ежелгі Ұлы Венер (Grand Veneur) лауазымын қайта жаңартып, орнатты. Император орманды терең құрметпен жақсы көріп, аң аулау кештерін жиі Патша құдығының жанында ұйымдастырған. Аң аулау кештері мен жарыстардан өзге, Компиен орманы әсем қабылдаулар, тойлар және тіпті театрлық қойылымдарға да арена болды. Француз бас қолбасшысы маршал Фош құпиялылықты сақтап, журналистердің бұзып кіруінен қорғау және француз халқының неміс делегациясына қарсы жаулық көрсетуінен сақтау үшін, орманың тереңінен, Ретондос шағын ауылының жанындағы жерде келіссөздер өткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде орманда тағы бір келісімге қол қойылды, бұл жолы Франция мен нацистік Германия арасындағы келісім (22 маусым 1940 ж.). Жеңілген жауын толық қорлау ниетімен, нацистер түпнұсқа тақтаны жойды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін жаңасы орнатылды. 1918 жылғы кездесуге неміс делегациясын жеткізу үшін француздар Наполеон III-ге бұрын тиесілі болған арнайы салондық вагоны бар пойыз құрастырды. Вагон ескі империялық белгілермен безендірілген, өткеннің даңқына толы және 1870 жылғы Франко-Прус соғысындағы жеңілістен кейін француз күшінің қайта жандануын үнсіз растады. 1950 жылы осы вагонның дәл көшірмесі сол жерге орнатылды. Он жылдар өткен соң, Германияда түпнұсқа вагонның қалдықтары табылып, Францияға қайтарылды: бөлшектер 1995 жылы естелік экспозициясына қосылды. Атыс тоқтату алаңы аптаның алты күні жұмыс істейді. Зияратшылар әдетте суреттер мен басқа да естеліктерді мұражайда көрсетуге немесе сақтауға қалдырады, осылайша ол "күнделікті жаңарып отыратын қасиетті орынға" айналды.