Кіріспе
Нидерланд саясаткері Гисберт ван Тьенховен (12 ақпан 1841 – 10 қазан 1914) – либералды нидерланд саясаткері. Ол саяси мансабын Амстердам қалалық кеңесі мен атқарушы органында бастады және 1880 жылдан 1891 жылға дейін Амстердам мэрі қызметін атқарды. 1891 жылғы жалпы сайлаудан кейін форматор болып тағайындалғанға дейін бір жыл Халық қағидалары палатасында және он бір жыл Сенатта жұмыс істеді. Ол үш жыл бойы Нидерландының премьер-министрі және сыртқы істер министрі болды, 1894 жылы үкімет құлағанға дейін. Сонымен қатар, ол 1897 жылдан 1911 жылға дейін он төрт жыл бойы Солтүстік Голландияның королева комиссары қызметін атқарды.
Gijsbert van Tienhoven (12 February 1841 – 10 October 1914) was a liberal Dutch politician. He started his political career in the municipal council and executive of Amsterdam, and served as mayor of Amsterdam from 1880 to 1891. He spent one year in the House of Representatives and eleven years in the Senate before being appointed formateur after the 1891 general election. For three years, he served as Prime Minister of the Netherlands and Minister of Foreign Affairs before his cabinet fell in 1894. He also served as Queen's Commissioner of North Holland for fourteen years, between 1897 and 1911.
Ерте өмір және білім
Гисберт ван Тьенховен 1841 жылдың 12 ақпанында Солтүстік Брабант провинциясындағы Де Веркен қаласында дүниеге келді. Ол отыз екі балалы отбасының сегізінші баласы еді. Оның әкесі, Гисберт ван Тьенховен (10 сәуір 1801, Ameide), қоғамдық жұмыстарды жүргізуші және Верекендамда жер иесі болған. Оның анасы – Клязина Кристина ван ден Богаард (12 тамыз 1806, Розенбург). Ол жеке бастауыш білім алып, Горинхемдегі латын мектебінде оқыды. 1860 жылы Ван Тьенховен Утрехт қолданбалы ғылымдар университетінде теологияны оқуға түсті, бірақ бағдарламаны аяқтамады. Оның орнына Рим және заманауи құқықтарды оқып, 13 маусым 1866 жылы бітірді. Бітіргеннен кейін Ван Тьенховен қысқа мерзімге Гаагада заңгер болып жұмыс істеді. 1867 жылы ол Әділет министрлігінде қызметке кірді. Заңнама дайындау бөлімінің орынбасар бас хатшысы қызметінен бастап, ол ақырында бөлімнің референтарийі болды. Бірақ 1869 жылдың 27 қаңтарында ол министрлікті тастап, Амстердамның Афинаеум Иллюстрате университетінде Рим және заманауи құқық профессоры болды, онда ол 1874 жылдың 1 қаңтарына дейін қызмет етті. Сонымен қатар, ол 1873 жылдың 1 қыркүйегінен 1877 жылдың 1 ақпанына дейін Амстердамның үшінші мектеп округінде мектеп инспекторы болып жұмыс істеді.
Саяси мансап
Ван Тьенховен 1874 жылғы 4 ақпанда Амстердам қалалық кеңесіне сайланды және сол жылдың 14 қарашасынан 1880 жылғы 1 қаңтарға дейін қаланың қаржы басқармасын басқарды. Ол жергілікті табыс салығы туралы ереже енгізді. Сондай-ақ, ол жұмысшыларға арналған тұрғын үйлерді қалалық құрылыс жобасы арқылы салуды ынталандырды, бұл ұсыныс қалалық кеңесте 16 дауысқа 14 дауыспен мақұлданды. Сонымен қатар, қала халқының өсуі әлеуметтік тұрғын үй саласында бастапқы шаралар қабылдауды талап етті. 1879 жылғы 11 желтоқсанда Ван Тьенховен Корольдік жарлық бойынша Амстердам қаласының мэрі болып тағайындалды және келесі жылдың 1 қаңтарында қызметке кірісті. Оның мэрлік лауазымдағы он бір жылы қаланың экономикалық және әлеуметтік жаңғыруымен сәйкес келді. Оның басшылығымен 1883 жылы Амстердамда отарлау және экспортқа арналған ірі халықаралық көрме өтті, ал 1885 және 1888 жылдары Рейксмузей және Корольдік концерт залы ашылды. Ван Тьенховен 1891 жылғы 21 тамызда лауазымынан кетіп, екі аптадан кейін, 3 қыркүйекте қалалық кеңестегі мандатын тапсырды. 15 желтоқсанда Ван Тьенховен Амстердам сайлау округінен Солтүстік Голландия провинциялық штаттарына сайланды. Алайда ол ұзақ уақытқа сайланбады, себебі 1878 жылы Амстердам сайлау округінен Нидерланд Парламентінің Төменгі палатасына сайланды. Парламентте ол су шаруашылығы, ішкі істер, қаржы, теміржол және басқа да саясат салалары туралы мәселелер көтерді. Ол 1879 жылғы жалпы сайлауда қайта сайлануға түспеді. 1880 жылғы 28 шілдеде Сенатқа өтті, онда Солтүстік Голландия округінен өкіл болды. 1891 жылғы жалпы сайлаудан кейін Ван Тьенховен жаңа кабинет құруға тағайындалды. 1891 жылғы 21 тамыздан бастап ол Ван Тьенховен кабинетінің төрағасы, Министрлер Кеңесінің төрағасы болды, бұл лауазым кейін Нидерландтың премьер-министрі деп аталды. Осы кабинетте ол Сыртқы істер министрінің міндетін де атқарды. Сол жылғы Принсжесдагта жаңа кабинет сайлау құқығы мен салық жүйесін реформалауға, фабрикалардағы қауіпсіздік пен еңбек жағдайларын жақсартуға және қарт немесе мүгедек жұмысшыларға әлеуметтік жәрдемақы беруді енгізуге уәде берді. Премьер-министр ретінде Ван Тьенховен 1893 жылы халықаралық жеке құқық мәселелері бойынша халықаралық конференция өткізді. 1894 жылы Ішкі істер министрі Йоханнес Так ван Пуртвлиет жалпы еркек сайлау құқығын енгізетін заң жобасын ұсынды. Ван Тьенховен бұл заң жобасын қолдады, бірақ ол Төменгі палатада қабылданбады, нәтижесінде кабинет құлап, Ван Тьенховен отставкаға кетіп, кабинеті 1894 жылғы 21 наурызда таратылды. 1894 жылғы 7 маусымда Ван Тьенховен Сенатқа қайта оралды. 1897 жылғы 27 қаңтарда Корольдік жарлық бойынша Солтүстік Голландияның Корольдік комиссары болып тағайындалды және бес күннен кейін қызметке кірісті. Ол он төрт жыл Корольдік комиссары болып қызмет етті және 1911 жылғы 1 тамызда денсаулығының нашарлауы мен жеке өміріне байланысты отставкаға шықты. Ван Тьенховен Бентвельттегі сарайда тұрып, 1914 жылғы 10 қазанда 73 жасында қайтыс болды.
Жеке өмір
Ван Тьенховен 1866 жылдың 12 қыркүйегінде Лосдрахт қаласында үйленді. Ол және оның әйелі Анна Сара Мария Хаке алты ұл және үш қыз өсірді. Ол Голландия реформатор шіркеуінің мүшесі еді.