Кіріспе
П. Г. Водхаустың 1909 жылғы романы "Своп!" немесе Кларенс Англияны қалай құтқарды – П. Г. Водхаустың қысқа, комик романы, алғаш рет 16 сәуірде 1909 жылы Ұлыбританияда, Лондондағы Alston Rivers Ltd баспасында жарық көрді. Оның қосымша тақырыбы – "Ұлы шабуыл туралы әңгіме". Америка Құрама Штаттарында орын алған, өңделген және қысқартылған нұсқасы 1915 жылдың шілде және тамыз айларында "Ванити Фэр" журналында "Америкаға жасалған әскери шабуыл" деген атаумен және "1916 жылғы неміс-жапон шабуылының керемет оқиғасы" деген қосымша тақырыппен жарияланды. Алғашқы әңгіме 1979 жылға дейін, Водхаус қайтыс болғаннан кейін төрт жыл өткен соң, "Своп!" жинағына енгізілгенге дейін Америка Құрама Штаттарында жарияланбады және басқа да әңгімелер.
The Swoop!, or How Clarence Saved England is a short comic novel by P. G. Wodehouse, first published in the United Kingdom by Alston Rivers Ltd, London, on 16 April 1909. Its subtitle is A Tale of the Great Invasion. An adapted and much abbreviated version, set in the United States, appeared in the July and August 1915 issues of Vanity Fair under the title The Military Invasion of America and with the subtitle A Remarkable Tale of the German Japanese Invasion of 1916. The original story was not published in the United States until 1979, four years after Wodehouse's death, when it was included in the collection The Swoop! and Other Stories.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
"Қозғалыс!" Англияға бірнеше армияның бірдей басып кіруін баяндайды – «Англия жаугердің табанының астында ғана емес, тоғыз жаугердің табанының астында болды. Тұруға орын да қалмады» – және сол кездегі көптеген танымал тұлғаларға сілтеме жасайды, олардың ішінде саясаткер Герберт Гладстон, романист Эдгар Уоллес, актерлер менеджерлері Сеймур Хикс және Джордж Эдвардс, боксшы Боб Фитцсимонс. Басып кірушілер – Ұлы герцог Водкаков басқаратын ресейліктер, Саксен Пфенниг князі Отто басқаратын немістер (сол кездегі британдық монарх Саксен-Кобург-Гота үйінен Эдуард VII болды), Швейцария теңіз күштері, Монаголықтар, Раисули басқаратын марокколық қарақшылар тобы, Жас түркілер, Сомалиден келген Мад Мулла, Пинг Понг Панг басқаратын қытайлықтар және соғыс каноэларындағы Болиголандар. Басып кіруге алғашқы реакция әлсіз болды. «Сілтеу маусымында, Ұлыбританияға тоғыз шетелдік державаның бірдей басып кіруі сияқты тақырыптың баспасөз тарапынан қолға алынуы заңды еді», – делінеді. Ал немістер Лондонды бомбалауды бастағанда – «Бақытыға орай, тамыз болды, қалада ешкім болған жоқ» – астананың барлық мүсіндерін қирату, Альберт залын көрікті қирандыларға айналдыру және Корольдік академияны өртеп жіберуі үшін принц Оттоға ризалық білдірілді. Еуропалық елдер одақ құрып, басқа басып кірушілерді қуды, бірақ швейцариялықтар қысқы маусымға үйге қайту үшін тез кетіп қалды. Ал ханзада Отто мен Ұлы герцог Водкаковқа концерт залында өнер көрсету ұсынылса, Монако армиясының басшысына ұсынылмады, ол ренжіді және әскерін кері қайтарды. Қалған екі армияны жеңуге бойскауттар отрядының басшысы Кларенс Чэгвотердің тапқырлығы көмектесті. Әрбір командирдің екіншісінің концерт залынан алған гонорарына қызғанышпен қарауына ықпал етіп, ол одақты бұзды және соңынан туған хаоста Кларенс пен оның бойскауттары басып кірушілерді жеңіп шықты. «Америкаға жасалған әскери шабуылда» Америка Құрама Штаттарына Германиядан (Саксен Пфенниг князі Отто басқаратын) және генерал Оуоки басқаратын Жапониядан әскерлер басып кірді. Тағы да Кларенс Чэгвотер күнді құтқарды.
Атауының түсіндірмесі
Атауы Джеймс Блайттың "Империялық неміс құсқырының шабуылы" күштерінің күтпеген шабуылын сипаттайтын "Құсқырының шабуылы" романына сілтеме жасайды. Бір мезгілдегі және күтпеген шабуылдардың тудырған қиындықтарына шағымданып, неміс күштерінің басшысы, ханзада Отто, Блайттың романына тікелей сілтеме жасайды: "Барлығы осы "Құсқырының шабуылы" ісінен туындайды, - деп ренжіді ол."
Негізгі тақырыптар
"Қозғалыс"! – сол кездегі танымал жанр – басқыншылық әдебиетінің комедиялық сатирасы. "Қозғалыс"-тан алты жыл бұрын Вудхаус (Генри Уильям Джонс псевдонімімен) "Punch" журналына күлкілі мақала жазды, онда ол "Ағылшынды басқыншылар басып алған соңғы бірнеше тарауға дейін созылатын "Шабыттанған болжам" романының" сюжетін әжуалай күрделі тонмен баяндады. Бұл роман бұрынғы жобадан көптеген тұрғыдан өзгеше болғанымен, "Қозғалыс" – осы роман еді. "Қозғалыс" жазу арқылы Вудхаус басқыншылық жанрының танымалдылығының артуына жауап берді: 1909 жыл – жанрдың "ең жарық жылға" айналды. Уильям Ле Кьюдің "1910 жылғы шабуыл" романы "Daily Mail" газетінде бөлім-бөлім жарияланып, бестселлер атанды, ал Гай дю Мориердің "An Englishman's Home" пьесасы 27 қаңтарда "Wyndham's" театрында сахнаға қойылып, бір мезгілде Лондонның үш театрында көрсетілген сенсация тудырды. Басқыншылықтан қорқу туралы көптеген әңгімелерді жазушылар өздеріне бастау ретінде Ұлыбританияның қарулы күштерінің басқыншылық қаупіне қарсы тұруға дайын еместігін қарастырды және осы кемшілік туралы халықты хабардар етуді мақсат етті. Мысалы, Дю Мориер әскери қызметте болса, Ле Кьюге бірнеше жыл бұрын активті қызметтен кетіп, өзін әмбебап әскери дайындыққа бағытталған Ұлттық қызмет лигасына арнаған фельдмаршал Эрл Робертс көмектесті. Осы және басқа да жазушылар үшін Ұлыбританияның қауіпсіздігі оның қарулы күштерін нығайтуға байланысты болды. Дю Мориердің пьесасы "Жылдық тізілімде" "әмбебап әскери дайындықты қолдаған күшті және жазбаша аргумент" деп сипатталды. (Дәйексөз) Вудхаус "барлық күтулерді кері қайтара отырып, қалыптасқан үлгіні өзгертеді". Ұлыбритания жаулауға дайын емес, сонымен қатар, халық жаулауды көңіл көтерудің бір түрі ретінде қарастырады, тіпті оған қызығушылық танытпайды. Ал басқыншы әскерлер Ұлыбританияның әскери күшінің арқасында емес, 14 жасар Кларенс Чэгвотердің, оның бойскауттар тобының көмегімен, белгісіз "Тағдыр адамының" тапқырлық стратегиясымен жеңіледі. "Вудхаус өзінің үлгілерінен айырмашылығы, мақсатты түрде ойластырылған, абсурдты сюжет құрады".
Wodehouse "transforms the established pattern by reversing all expectations". Not only is Britain unprepared for invasion, the public shows a complete disregard for the invasion – except as a source of entertainment. And the invading armies are defeated not by the might of Britain's military, but by the cunning stratagems of an unknown "Man of Destiny", the 14 year old Clarence Chugwater, assisted by his band of Boy Scouts. "Wodehouse concocted a preposterous plot which, unlike his models, was preposterous by intent."