"Кішкентай Алтын"

Кіріспе

1913 жылғы П. Г. Водхаус романы. «Кішкентай алтын тұғыр» – П. Г. Водхаус романы. Ол алғаш рет 1913 жылдың тамызында «Munsey's Magazine» журналында жарияланды, содан кейін 1913 жылдың 28 тамызында Ұлыбританияда «Methuen & Co.» (Лондон) және 1914 жылдың 10 қаңтарында АҚШ-та «W. J. Watt & Co.» (Нью-Йорк) баспаларында кітап ретінде жарық көрді. Оқиғаның махаббат сыры жоқ ертерек нұсқасы 1913 жылдың қаңтар және наурыз айлары аралығында «The Captain» журналында «The Eighteen Carat Kid» деген атаумен сериал түрінде жарияланған; бұл нұсқа АҚШ-та 1980 жылдың тамызына дейін жарық көрген жоқ, ол «The Eighteen Carat Kid and Other Stories» атты жинақта жарық көрді. «Кішкентай алтын тұғыр» 1940 жылдың 12 мамырында «Philadelphia Record» газетінде қайта басылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Миссис Неста Форд лондондық қонақ үй бөлмесінде жаңа досы лорд Монтриге күйеуі балаға қамқорлық құқығын жеңіп алғанына қарамастан, Монтри ұсынған яхтамен ұлы Огденді алып кетуге үміттенеді. Монтри кеткен соң Синтия Драссилис Огденмен бірге келеді, оны әкесінің елдік үйінен алып кетеді. Миссис Форд Синтияны сыйлайды, бірақ көп ұзамай мистер Фордтың хатшысы мистер Минник ұрланған баланы қайтару үшін келеді. Синтия оның әріптесі, миссис Шериданға пара беруге тырысады, бірақ ол Нестаның ықпалы баланың мінезін бұзды деп санайды. Олар кеткеннен кейін Неста Синтияға Огденнің бұрынғысы "Кішкентай Наггет" екенін және АҚШ гангстерлерінің оны бірнеше рет ұрлауға тырысқанын айтады. Неста кәсіби көмек шақыруды қалайды, бірақ Синтия оны жаңа күйеуінің, Питер Бернс есімді бай адамның көмегімен оның осы іске қабілетті екеніне көндіреді. Ол Огденнің жаңа мектебінде оқытушы болып жұмыс істей алады. Біз Питер Бернспен танысып, оның 21 мен 25 жас аралығында кедей суретшінің қызы Одри Блейкке ғашық болғанын білеміз. Ол оған жоғарыдан қараса да, олар келісімге келген, бірақ әкесі қайтыс болғаннан кейін ол көп ұзамай басқа еркекке тұрмысқа шығады. Бұл оқиға бұрынғы бейкүндеу және өзімшіл жас Бернсті құлатты. Бірнеше жыл саяхаттағаннан кейін ол Лондонға қайтып келді. Ол ұсынысынан кейін бір күні оған барғанда, оны жоспарына көмектесуге оңай көндіреді. Ол мектеп директоры Абнимен танысады және көп ұзамай Огденді жіберуге жоспарлаған Санстед Хауста классика пәнінің мұғалімі болып тіркеледі. Санстедте Бернс өз міндеттерін атқарады және көп ұзамай балалармен жақсы тіл табысады; ол сонымен қатар әдепті үй иесі Уайтпен де дос болады. Бірнеше күннен кейін Огден Форд келеді, Абни Бернстің өрескелдігі мен темекі тартуын тоқтатуды сұрайды. Бернс тез арада дауылшыл баланы ұрлау үшін үлкен шеберлік қажет екенін түсінеді. Уақыт өте келе Форд мектепке көптеген жаман әдеттерді әкеледі. Бір күні жергілікті тавернада Бернс күдікті американдықты көреді; кейін ол Уайттың біреуді мектептен тапаншамен қуа жатқанын көреді. Уайт өзінің Пинкертон агенттігінің детективі екенін, оны мистер Форд ұлын күзету үшін жалдағанын түсіндіреді. Келесі күні тағы бір американдық мектепке келеді, ол Фордтың досы екенін айтады, бірақ ол көп ұзамай мектепті аралап шығады. Келесі күні кешке Бернс сыртта серуендеп жүргенде Огденнің айқайлағанын естиді, бір адам оған қарай жүгіріп, оны жерге жығып тастайды. Бірде Огденнің бөлмесіне кірген ер адам Абеньмен кездесуге келуі керек. Бернс оның бұрынғы қалыңдығы Одри екенін тез түсінеді. Алғашында араларында бір-біріне ұқсамайтын жағдайлар болады, бірақ олар көп ұзамай татуласады. Бернс ауылдан келген америкалықпен кездеседі, ол Бак МакГиннис, Огденді бұрын ұрлаған, және Бернс өзінің бәсекелесі "Смут" Сэм Фишерден басқа ешкім емес деп санайды. Бернс Уайттан бұл адамдар туралы сұрақтар қояды және Бак қарапайым қылмыскер болғанымен, Фишер білімді және қауіпті тегіс адам екенін біледі. Ол Одримен көбірек уақыт өткізгенде, оған деген махаббатының әлі де күшті екенін түсінеді. Бір күні МакГиннис өзінің тобымен мектепке шабуыл жасайды, ұстаздарды қарумен ұстап алады. МакГиннис Бернсті Огденді іздеуге алып барады, бірақ Бернс кабинет терезесінен қашып кетеді. Ол шығып бара жатқанда МакГиннис оны атып жаралайды, бірақ ол бұталардың астына жетеді. Бернс МакГинниспен күресіп, аяғын сындырады, ал топ жоғалған Огденсіз қашады. Бернс мектептің қалған бөлігін босатып, полиция шақырады. Огден әлі табылған жоқ, оның досы да жоғалып кеткен. Бернс қашқандарды іздеуге Лондонға барады, ал Одри оны жақсы іздеуді сұрайды, егер Огден табылмаса, Мистер Фордпен жұмысынан айырылады дейді. Біз Бернс Огденге Лондонға бару үшін пара беріп, оның қызметшісін баланы анасы Неста Фордқа жіберуге келіскенін білдік. Абынай, төсекте салқын аурумен ауырып жатқанда, үй басқарушысының детектив екенін біліп, оны Бернспен бірге Лондонға саяхатқа жібереді. Жолда Уайт Бернстің Огденге бағытты бергенін көріп, оның шынымен Smooth Sam Fisher екендігін және Бернспен бірге адам ұрлау жұмысына қатысуды ұсынғанын айтады. Бернс өзінің пәтеріне қашады, бірақ Огденнің осында келмегенін біледі. Фишер Бернске ілесіп келеді, бірақ Огденнің Лондонға барып, көңіл көтеруін білгенде, оны іздеп кетеді. Бір күндік іздеуден кейін Бернс баланы досының анасының үйінде табады және оны мектепке қайтарады. Фишер де қайтып келеді, Бернстің әрекеттерін әшкерелеумен қорқытады, егер оның кім екені белгілі болса. Огден қауіпсіз бөлмеге көшіріліп, күзетіледі; Бернстің Одримен қарым-қатынасы оған міндеттемесі еске түсірілгеннен кейін суынады, және ол Фишердің баланы ұрлауға жасаған тағы бір әрекетін тоқтатады. Оқу жылы аяқталады, бірақ мистер Форд бірнеше күнге Огденді алып кете алмайды, сондықтан Абни Бернсті Одри мен үй иесімен бірге оны күзетуге шақырады, бірақ Фишер Бернстің Огденді анасына қайтару жоспарын ашады. Бернс ұяттан кетеді, бірақ қайтып келіп Одриге Фишер туралы айтады. Ол оған сенбейді, алыс қалады, және ол МакГиннис те маңайда екенін көреді. Ол Фишерді үйден қуады және күзетті өз қолына алады, Одридің сенімінсіз. Фишер МакГинниспен бірігіп қайтып келеді және Бернске соңғы мүмкіндік береді, ол одан бас тартады. Телефон сымдары кесілгеннен кейін Бернс Огденді елді мекеннен жасырып алып кетуге тырысады, бірақ олар мектеп атқоймасының шатырына түсіп қалады. Огден қуалаудан жалыққандықтан өзінің бағынысын тапсырады, ал Одри Бернстің құшағында жылайды. Бірнеше күннен кейін Бернс пен Одри олардың махаббаты туралы әңгімелеседі, бірақ ол Синтияға берген уәдесін орындауын талап етеді. Олар ажырасады, ал Синтияның анасы Неста Фордпен бірге келеді. Мистер Форд та келеді, сондай-ақ Сэм Фишер де келеді, ол Фордты әйелімен қайта қосылуға және Огденнің күзетіне Фишерді жұмысқа алуға көндіреді, ол құн төлеудің орнына. Форд келіседі және олар кетеді. Миссис Драссилис Синтияның лорд Монтриге ғашық болғанын айтады, ал Бернс оларға бата береді, оны Синтиямен жасаған келісімнен босатады. Ол Одриді іздеп кетеді.

Mrs Nesta Ford, in her London hotel room, reveals to her new friend Lord Mountry that she hopes to take her son Ogden on a yachting trip proposed by Mountry, despite her ex husband having won custody of the boy. As Mountry leaves, Cynthia Drassilis arrives with Ogden, whom she has led away from his father's country house. Mrs Ford rewards Cynthia, but soon Mr Ford's secretary, a Mr Minnick, arrives to recover the stolen child. Cynthia tries to bribe his colleague, Mrs Sheridan, but to no avail, as she believes Nesta's influence has spoiled the boy. After they have gone, Nesta reveals to Cynthia Ogden's past as the 'Little Nugget', and the repeated attempts to kidnap him made by US gangsters. Nesta wishes to call in professional help, but Cynthia persuades her she can still do it, with the help of her new fiancé, a wealthy man called Peter Burns, who she suggests can take up a post at Ogden's new school, posing as a trainee schoolmaster. We meet Peter Burns, and learn that he fell deeply in love, sometime between the ages of 21 and 25, with a Miss Audrey Blake, daughter of an impoverished artist. Though he treated her in a patronising way, they got engaged, but shortly after the death of her father, she ran off and married another man. This event crushed Burns, once a carefree and selfish youth, and after some years of travel he returned to London chastened, and became engaged to Cynthia Drassilis mostly out of sympathy for her plight. When she visits him the day after his proposal, she easily talks him into helping her out in her scheme. He meets school head Mr Abney, and is soon signed up as Classics master at Sanstead House, the school to which Mr Ford plans to send Ogden. At Sanstead, Burns takes up his duties and soon finds his feet with the boys; he also befriends White, the smooth mannered butler. Ogden Ford arrives a few days later, and a rather shocked Abney requests that Burns discourage his rudeness and smoking. Burns quickly learns that any attempt to kidnap the tempestuous boy will require great skill. Time passes and Ford introduces numerous vices to the school. In the local inn one day, Burns sees a suspicious looking American; later, he sees White the butler chasing someone away from the school with a pistol. White explains that he is a detective from the Pinkerton agency, hired by Mr Ford to watch over his son. The following day, another American visits the school, a pleasant man claiming to be a friend of Mr Ford, who soon leaves again having toured the place. The next evening, Burns is strolling outside when he hears Ogden scream, and a man runs into him, knocking him down. An excited crowd gathers to discuss the incident, a man found breaking into Ogden's room, when Mrs Sheridan appears, for an appointment with Abeny; Burns quickly sees that she is in fact his former fiancée, Audrey. Things are awkward between them at first, but they soon make up. Burns meets the American from the village, who turns out to be Buck MacGinnis, former kidnapper of Ogden, and who thinks Burns is none other than his rival, "Smooth" Sam Fisher. Burns questions White about these men, and learns that while Buck a common hoodlum, Fisher is an educated and dangerously smooth man. Spending more time with Audrey, he realises his love for her is still strong. One day MacGinnis and his gang raid the school, holding up the masters at gunpoint. MacGinnis takes Burns to search for Ogden, but Burns flees out of the study window. As he is climbing out MacGinnis shoots him, but he makes it to the cover of some bushes. Burns tackles MacGinnis, breaking his leg, and the gang flees without the missing Ogden. Burns frees the rest of the school, and the police are called. Ogden still cannot be found, and a friend is also found to be missing. Burns volunteers to go to London to search for the runaways, and Audrey implores him to search well, saying she will lose her job with Mr Ford if Ogden is not found. We learn that Burns has bribed Ogden to go to London, and arranged to have his valet send the boy to his mother Nesta Ford. Abney the headmaster, sick in bed with a cold, learns that the butler is a detective and sends him on the trip to London with Burns. On the way White reveals that he saw Burns give Ogden his directions, and also that he is in fact none other than Smooth Sam Fisher, proposing to come in with Burns on the presumed kidnapping job. Burns flees to his flat, but learns that Ogden has not arrived there. Fisher arrives having followed Burns, but on learning Ogden is off enjoying London he leaves to seek him. After a day's search, Burns finds the boy at the house of his friend's mother, and brings him back to the school. Fisher also returns, threatening to expose Burns' actions if his identity is revealed. Ogden is moved to a safe room, and guarded; Burns' relationship with Audrey chills after he is reminded he is engaged, and he foils another attempt by Fisher to take the boy. The school term ends, but Mr Ford cannot collect Ogden for a few days, so Abney asks Burns to join Audrey and the butler in guarding him, but Fisher reveals Burns' plot to return Ogden to his mother. Burns leaves in shame, but returns and contacts Audrey to tell her about Fisher. She doesn't trust him, remaining aloof, and he sees MacGinnis is also back in the neighbourhood. He drives Fisher out of the house, and takes guard himself, still without Audrey's faith. Fisher comes back having joined up with MacGinnis, and offers Burns a last chance, which he rejects. With the phone wires cut, Burns tries to sneak Ogden across country, but they are trapped in the loft of the school stables. Ogden, bored of the chase, surrenders himself, and Audrey breaks down in tears, comforted by Burns. Some days later, Burns and Audrey speak of their love, but she insists he stand by his promise to Cynthia. They part, and Cynthia's mother appears with Nesta Ford. Mr Ford also arrives, as does Sam Fisher, who persuades Ford to reunite with his wife and to take Fisher on as Ogden's security guard, in lieu of a ransom. Ford agrees and they leave. Mrs Drassilis reveals that Cynthia has fallen for Lord Mountry, and Burns gives them his blessing, releasing her from the engagement. He heads off after Audrey.

Басқа романдарға сілтеме жасау

Огден Форд және оның анасы Неста «Пикадилли Джим» (1918) кітабында қайтадан пайда болады. Арнольд Эбни «Көп рахмет, Джівс» (1971) кітабында Берти Вустердің бұрынғы мектеп директоры ретінде еске алынады.