Әлісон Гросс балладасы: Сиқырлы түрлену және құтылу жолы
Allison Gross
Бұл «Эллисон Гросс» балладасы – солтүстік елдегі ең корқынышты әйел туралы аңыз. Ол ер адамды өз күйеуіне көндіруге тырысып, кейін оны жыланға айналдырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәстүрлі ән
Traditional song
"Эллисон Гросс" (кейде Элисон Кросс деп те аталады) – бала баладасы #35 тізіміндегі дәстүрлі баллада. Ол "солтүстік аймақтағы ең келбетсіз қарапайым әйелдің" бір ер адамды өз сүйіктісі болуға көндіруге тырысып, кейін оны түрлендіру арқылы жазалайтын оқиғасын баяндайды.
"Allison Gross" (also known as Alison Cross) is a traditional ballad, catalogued as Child Ballad #35. It tells the story of "the ugliest witch in the north country" who tries to persuade a man to become her lover and then punishes him by a transformation.
Қысқаша мазмұны
Алисон Гросс, ежіктей шайтан сиқыршы, баяндаушыны өзінің "жары" болуы үшін пара беруге тырысады. Ол оның шашын бірінші кезекте тарады. Қызыл плащ, жібек көйлек, інжу-маржанмен әшекейленген, алтын кәсе – ешқайсысы да көмектеспеген соң, ол үш рет мүйізге үрлеп, оған өкініш келтіретіндей ант етеді; содан кейін күміс таяқпен ұрып, оны ағашқа байланған уыққа (драконға) айналдырады. Оның қарындасы Мейри оның шашын тарау үшін келеді. Бір күні Сили соты келіп, патшайым оны үш рет сипап, бұрынғы түріне келтіреді.
Allison Gross, a hideous witch, tries to bribe the narrator to be her "leman". She combed his hair, first. When a scarlet mantle, a silk shirt with pearls, and a golden cup all fail, she blows on a horn three times, making an oath to make him regret it; she then strikes him with a silver wand, turning him into a wyrm (dragon) bound to a tree. His sister Maisry comes to him to comb his hair. One day the Seelie Court comes by, and a queen strokes him three times, turning him back into his proper form.
Нысандар
Мүйіз мотиві нақты емес. "Лейли құрты мен теңіздің макрелі" ертегісінде сиқыршы оны түрленгеннен кейін құрбанын шақыру үшін пайдаланады, бірақ мұнда одан ештеңе туындамайтын сияқты. Осылайша өш алу – жиі кездесетін мотив; әңгімелер көбінесе "Адамгершілік пен сұлулық" ертегісінің нұсқасы болып табылады, онда құрбан басқа махаббатты тапқанға дейін сол түрінде өмір сүруге мәжбүр. Дегенмен, феялар патшайымының оны қайта түрлендіруі – ерекше мотив болып табылады.) 1783 жылы (немесе "соған дейін") оның жүрегі жақын немересі Роберт Эден Скотт жазып алған, ал сол жылы оның әкесі, профессор Томас Гордон, оны Уильям Тайлерге басқа 14 жазылған әнмен бірге жіберген (осылай аталатын Тайлер Браун қолжазбасы). "Эллисон Гросс" туралы басқа дереккөз табылмады. Балладаны алғаш рет Роберт Джеймисон 1806 жылы "Popular Ballads" жинағында жариялады. Шотландиялық дәстүрлі әнші Лиззи Хиггинс 1977 жылы осы әннің нұсқасын орындады, оны Воган Уильямс еске алу кітапханасының сайтынан тыңдауға болады, бірақ оның көптеген әндерінен айырмашылығы, бұл нұсқа отбасылық дәстүрден емес, баспадан алынған болуы мүмкін. Элисон Гростың фольклорлық жаңғыру кезеңіндегі алғашқы жазбасын 1970 жылы Дейв пен Тони Артур "Hearken to the Witches Rune" (Trailer LEA 2017) альбомында жасады. Бұл Steeleye Span тобының "Parcel of Rogues" альбомында британдық фолк-рок нұсқасын жаздыруынан үш жыл бұрын болды. Steeleye тобы осы әнге жазған музыкасы олардың көптеген фольклорлық музыкаға негіделген жазбаларына қарағанда рокқа көбірек ұқсайды, сонымен қатар олар Чайлд жинағында жоқ хорды қосты. Steeleye Span нұсқасы баяндаушысы Эллисон Гростың ұсыныстарын бірнеше рет қабылдамағаннан кейін "ұсқынсыз құртқа" айналуымен аяқталады. Дегенмен, басқа жазбаларда оның түрленгеннен кейінгі өмірін баяндайтын бірнеше қосымша шумақтар бар, соның ішінде Хэллоуинде патшайымның оны бұрынғы түріне қайтаруы. "Алисон Кросс" деп те аталады, оны Эльспет Коуи мен Малинки жазды. Норвегиялық фолк-рок тобы Folque 1974 жылы өздерінің аттарымен аталатын альбомында осы әнді норвег тілінде шығарды. Чехиялық фольклорлық тобы Asonance 2000 жылы осы әнді чех тілінде жазды. Осы балладаның сөздік нұсқасын Джон Лори 1962 жылы Folkways альбомындағы "The Jupiter Book of Ballads" (Folkways Records FL9890) альбомында жазды. Ханна Рэрити "Alison Cross" әнінің нұсқасын "Neath the Gloaming Star" альбомына жазды.
The horn motif is not clear. In "The Laily Worm and the Machrel of the Sea", the witch uses it after the transformation to summon her victim, but nothing appears to stem from it here. The thwarted supernatural lover – nereid, fairy, elf, or troll – taking this form of revenge is a common motif; the tales are generally a variant on Beauty and the Beast, where the victim must live in that form until finding another love, as beautiful as the thwarted lover. The transformation back being performed by the Queen of the Fairies, however, is a unique motif.) of Aberdeen, Scotland, recorded by her nephew, Robert Eden Scott, in 1783 (or "shortly before"), and in the same year it was sent by her father, prof. Thomas Gordon, to William Tytler with other 14 recorded songs (so called Tytler Brown MS). For "Allison Gross", no other source has been found. The ballad was first published by Robert Jamieson in his Popular Ballads in 1806. The Scottish traditional singer Lizzie Higgins sang a version in 1977 which can be heard via the Vaughan Williams Memorial Library website, but unlike most of her songs, it was probably derived from print rather than from her family tradition. The first sung folk revival recording of Alison Gross was by Dave and Toni Arthur on their 1970 album Hearken to the Witches Rune (Trailer LEA 2017), three years before Steeleye Span recorded their British folk rock version on their Parcel of Rogues album. The music Steeleye composed for it was substantially more rock influenced than most of their more folk music influenced recordings, and they included a chorus that was not in Child's collection. The Steeleye Span version concludes with its narrator, having rebuffed the advances of Allison Gross numerous times, transformed into "an ugly worm". However, other recordings include the several additional verses chronicle his life after this, including his transformation to his proper form by the queen on Halloween. Also known as "Alison Cross", it was recorded by Elspeth Cowie and Malinky. The Norwegian folk rock band Folque produced the song in Norwegian in 1974 on their self titled album. The Czech folk band Asonance recorded this song in Czech in the year 2000. A spoken word version of the ballad was recorded by John Laurie in 1962 on the Folkways album The Jupiter Book of Ballads (Folkways Records FL9890). Hannah Rarity recorded her version of "Alison Cross" on her album Neath the Gloaming Star.