Кіріспе

"Барбара Аллен" (Child 84, Roud 54) – ағылшын тілді әлемде және одан тыс кеңінен таралған дәстүрлі халық әні. Ол аттас кейіпкердің өлім төсегінде жатқан адамның махаббатын қабылдамауы және оның осыдан кейін қайтыс болуы туралы айтады. Ән 17-шы ғасырда немесе одан ертерек баллада түрінде пайда болды, содан кейін Ұлыбритания мен Ирландияда, кейін Солтүстік Америкада ауызша және баспа түрінде кеңінен тарады. Этномузыка зерттеушілері Стив Роуд пен Джулия Бишоп оны "ағылшын тіліндегі ең көп жиналған ән" деп сипаттады – ол Англияда, Шотландияда және Ирландияда бірдей танымал, ал Солтүстік Америкада жүздеген нұсқалары жиналған. Көптеген халық әндері сияқты, "Барбара Аллен" де әртүрлі атаулармен жарияланып, орындалды, оның ішінде "Барбара Алленнің балеті", "Барбара Алленнің қатыгездігі", "Барбаросс Эллен".

Қысқаша мазмұны

Балада көбінесе стандартты сюжетті ұстанады, бірақ әр нұсқада оқиғаның егжей-тегжейі өзгешелеу болады. Бір қызметші Барбарадан ауру жатқан қожайынына қарауды сұрайды. Ол жүрегі ауырған жас жігіттің төсегіне келеді, ол одан махаббат сұрайды. Ол оның достарымен бірге ішіп, өзіне немқұрайлы болғанын айтып, бас тартады. Ол көп ұзамай қайтыс болады, ал Барбара оның жаназасының қоңырауын естиді; қайғыға батып, ол да қайтыс болады. Екеуі де бір шіркеуге жерленеді, оның қабірінен қызғалдақ, ал оның қабірінен бұта шығады, және бұл өсімдіктер нағыз ғашықтардың торабын құрайды.

Тарих

1666 жылғы 2 қаңтарда Самуэль Пепстің күнделік жазбасында осы әнге ең ерте кездесу жазылған. Осыған сүйеніп, Стив Роуд пен Джулия Бишоп бұл ән сол кезде кеңінен танымал болған деген қорытындыға келді, және ол сахналық қойылым үшін жазылған болуы мүмкін, себебі Элизабет Кнепп кәсіби актриса, әнші және биші болған. Ол әннің мелодиясын шамамен 1750 жылғы Джеймс Освальдтың «Caledonian Pocket Companion» жинағынан алған болуы мүмкін.

Бастапқы басылған нұсқалары

1690 жылы әннің бір беті Лондонда "Барбара Алленнің қатыгездігі: немесе жас жігіттің трагедиясы" деген атпен жарық көрді (мәтінді төменде қараңыз). Барбара Алленнің сүйіктісіне жасаған қатыгездігі үшін өкініші және өзіне деген зарсылдауымен". XVIII ғасырда Ұлыбританияда қосымша басылымдар жиі кездесетін. Шотланд ақыны Аллан Рамзи 1740 жылы жарық көрген "Шаңғы үстелінің алуан түрлерінде" "Бонни Барбара Аллен" атты әнді жариялады. Содан кейін Томас Перси 1765 жылы шығарған "Ежелгі ағылшын поэзиясының ескерткіштері" жинағында "Барбара Алленнің қатыгездігі" және "Сэр Джон Грейм мен Барбара Аллен" деген тақырыптармен екі ұқсас нұсқаны жариялады. Этномузыколог Фрэнсис Джеймс Чайлд бұл нұсқаларды XIX ғасырда Роксбург Балладаларында табылған бірнеше басқа нұсқалармен біріктіріп, өзінің А және В стандартты нұсқаларын жасады.

Басылымдардың танымалдығы дәстүрлі әншілерге үлкен әсер етті; жиналған әртүрлі нұсқаларды әртүрлі басылымдарға байланысты табуға болады. Әннің ең алғашқы жазбасы, бәлкім, 1907 жылы композитор және музыкатанушы Перси Грейнгердің Линкольншир халық әншісі Джозеф Тейлордан жасаған балауыз цилиндрлік жазбасы болар, оны Ұлыбритания кітапханасы цифрландырып, қазір Ұлыбритания кітапханасының дыбыс архиві арқылы онлайн тыңдауға болады. Басқа да нақты жазбаларға Флоридалық афроамерикалық Хуле "Королева" Хайнз (1939), Уэльстік Фил Таннер (1949), ирландтық Элизабет Кронин (1950-ші жылдардың басында), Норфолк халық әншісі Сэм Ларнер (1958) және Аппалачи халық әншісі Жан Ричи (1961) жатады. Чарльз Сигер Конгресс кітапханасы шығарған "Барбара Алленнің нұсқалары мен вариациялары" жинағын өңдеді, ол АҚШ халық музыкасы сериясының бөлігі ретінде Халық әндерінің мұрағатынан алынған. Бұл пластинкаға 1933 жылдан 1954 жылға дейін АҚШ-та жазылған балладаның 30 нұсқасы енген.

Вариациялар

Әннің мәтіні ауызша дәстүрде күтілгендей көп түрлі емес. Мұның себебі – әннің басылып таралу арқасында үнемі танымал болуы, соның салдарынан әртүрлі нұсқалар "түзетіліп" келді.

Орнату

Кейде "Скарлет Таун" деп аталады. Бұл Рединг қаласына жасалған сөз ойыны болуы мүмкін, себебі 1790 жылға жатқан Кембридж университеті кітапханасындағы Мэдден әндерінің бірінде "Мен Рединг қаласына баруға міндетті болдым" деген жол бар. Басқа нұсқаларда Лондон қаласы мен Дублин қаласы да қолданылады. Баллада көбінесе май, Мартинмас немесе Ламмас сияқты мерекелік кезеңді анықтау арқылы басталады. "Мартинмас уақыты" немесе "Көктемнің алғашқы күндері" деп басталатын нұсқалар ең ежелгісі және жақында жарық көрген басылымдармен салыстырғанда аз өзгергені саналады. Шотландияда кең таралған Мартинмас нұсқалары, болжам бойынша, Англияның оңтүстігінде пайда болған "Скарлет Таун" нұсқаларынан бұрынғы кезеңге жатады. Американдық нұсқалардың шамамен жартысы мамыр айында өтеді; олар ең әртүрлі, себебі олар баспа түрінде емес, ауызша дәстүрде сақталған болуы мүмкін.

Басты кейіпкерлер

Өлім аузында жатқан адам ең алғашқы басылымдарда сэр Джон Грейм деп аталады. Балладаның американдық нұсқалары оны Уильям, Джеймс немесе Джимми деп атайды; оның тегі Гроув, Грин, Грем немесе басқаша болуы мүмкін. Бұл мотив бірнеше балладаларда кездеседі, оның ішінде "Лорд Томас және әдепті Эннет", "Лорд Ловел" және "Әдепті Маргарет және Татты Уильям" бар. Бұл әуен Шотландияда ауызша дәстүрде жиырмасыншы ғасырға дейін сақталған; 1930 жылдары Джеймс Мэдисон Карпентер жинаған миссис Энн Лайлдың (1869–1945) орындауындағы нұсқасын Вон Уильямс мемориалдық кітапханасының веб-сайтында тыңдауға болады, ал Эван Макколл өз анасы Бетси Миллерден үйренген нұсқаны жазды. Әннің мәтінінің басылымдары дәстүрлі әншілердің орындаған нұсқаларына әсер еткенімен, әуендер сирек басылып шықты, сондықтан олар ғасырлар бойы адамнан адамға ауысып, органикалық түрде дамыған деп есептеледі. Кейін Квилтер бұл әуенді өзінің қайтыс болған жүрегі елжіреген немересі Арнольд Гай Вивианға арнап жазған "Арнольдтың ескі әндер кітабына" енгізді, ол 1950 жылы жарық көрді. Баритон вокалисі Рояль Дадмун 1922 жылы Victor Records лейблінде бір нұсқасын шығарды. Әнді Итон Фэннинг пен Джон Липтрот Хэттон әдеміледі. Британ композиторы Флоренс Маргарет Спенсер Палмер 1923 жылы фортепианоға арналған "Барбара Аллен" вариацияларын жариялады. Әннің нұсқаларын 1950 және 60-шы жылдары халықтық музыканы жаңғыртушылар, оның ішінде Пит Сигер жазды. Эдди Арнольд 1955 жылы "Wanderin'" альбомында бір нұсқасын жазды және шығарды. The Everly Brothers 1958 жылы "Songs Our Daddy Taught Us" атты халықтық альбомында жазды және шығарды. Джоан Баиз 1961 жылы, Жан Ричидің жазбасымен бірдей уақытта бір нұсқасын шығарды. Боб Дилан халық әндерінің өзіне үлкен әсер еткенін айтып, "[Барбара Аллен болмаса, "Солтүстік елінен келген қыз" болмас еді" деген өлеңін жазды. Дилан 1962 жылы сегіз минуттық тікелей орындауын жасады, ол кейіннен "Live at The Gaslight 1962" альбомында жарық көрді. Балладаны Саймон мен Гарфункель өздерінің "The Columbia Studio Recordings" антологиялық альбомында (1964–1970) және "Sounds of Silence" альбомының 2001 жылғы басылымында "Barbriallen" деген бонус трек ретінде демо нұсқасы ретінде орындады, ал Арт Гарфункель 1973 жылы өз альбомында "Angel Clare" деп жазды. Ағылшын халық әншісі Джун Табор әнді "Barbry Allen" деп өз 2001 жылғы "Rosa Mundi" альбомында орындады. Анджело Брандуарди бұл әнді "Barbrie Allen" немесе "Barbriallen" деп итальян тіліндегі екі музыкалық альбомында – "Cosi e se mi pare – EP" және "Il Rovo e la rosa" – орындады. 2015 жылы француз тіліндегі "EN FRANÇAIS – BEST OF" жинағында ол Карла Бруни жазған француз тіліндегі аудармада орындады. Ағылшын әнші-күйші Фрэнк Тернер әдетте тікелей эфирде әнді а капелла орындайды. Оның бір нұсқасы "The Second Three Years" жинақ альбомына енді. Ұлыбританиялық фолк дуэті Нэнси Керр және Джеймс Фаган әнді 2005 жылғы "Strands of Gold" альбомына, сондай-ақ 2019 жылғы "An Evening With Nancy Kerr & James Fagan" концерттік альбомына енгізді.