Кіріспе
Себетване (шамамен 1790-1800 жылдар аралығында - 7 шілде 1851) – Бафокенг тайпасының Патса тармағының басшысы. Ол қазіргі Замбияның оңтүстік-батыс аймағындағы үлкен және күшті Макололо ұлтын құрды, бұл үшін тайпаның ата-бабаларының жерінен, қазіргі Оңтүстік Африканың Еркін Мемлекет провинциясындағы Биддульфсбергке жақын жерден 1200 шақырымнан астам қашықтықты қиын көшіп-қоныс жасады.
Sebetwane (between about 1790 and 1800 – July 7, 1851) was chief of the Patsa branch of the Bafokeng clan. He established the large and powerful Makololo nation in what is now southwestern Zambia after an arduous migration of over 1200 kilometres from the clan's ancestral lands, near modern day Biddulphsberg, in the Free State province of South Africa .
Аттар
Патшалардың есімдері Себитване немесе Сибутуан деп те жазылуы мүмкін. Изизулу тілінде оны Сибидване деп атайды.
Өмірбаян
1820-жылдардың басында Себетване Бафокенг ба ха Патса деп аталатын шағын сото тобының басшысы болды. Мфеканедің алғашқы жылдарында үнемі шабуылға ұшырап, барлық малын жоғалтқан Себетуан өз халқын отанын тастап кетуге шақырды: "Ей, халқым, әлемнің құлап жатқанын көресіздер. Бізді бірінен соң бірі жеп қояды. Әкелеріміз бізге бейбітшілік – береке-бірлік екенін үйретті, бірақ бүгін бейбітшілік пен береке жоқ! Жүріп кетейік!" 1823 жылы олар қазіргі Ботсвананың оңтүстік шекарасына жақын солтүстікке қарай жылжып, бірнеше басқа қоғамдарға шабуыл жасап, олардың жас мүшелерін өздеріне қосты. Бұл шабуылдар үш жыл бойы сәтті аяқталды, Кололо халқының саны мен мал байлығы артты. 1826 жылы Дитубаруба шайқасында Нквакеце басшылығымен Себего I бастаған күштер коалициясына жеңіліске ұшырады. Осы жеңілістен кейін олар солтүстік-шығысқа қарай жылжи бастады, бірақ ондағы үздіксіз соғыстар оларды 1834 жылы Окаванго дельтасына дейін ығыстырды. Аймаққа келген соң, Себетванның мұрагері қаза тапты. Бірақ 1835 жылы Себетуан Батаванаға қарсы маңызды жеңіске жетіп, 1840 жылға дейін аймақты бақылады, содан кейін тағы солтүстікке қарай жорық жасады. Виктория шарлауына жақын қысқа уақыт қоныстанғаннан кейін, 1838 жылы Себетуан Замбези өзенін кешіп, Лози патшалығын бағындырды. Ол Макололо және Лози тайпаларын татуластыра алды және Ндебеле патшасы Мзиликази жасаған екі шабуылды тойтарды. Ол 1851 жылдың 7 шілдесінде, өзінің резиденциясы Линятидегі миссионер-саяхатшы Дэвид Ливингстонмен кездескеннен кейін аз уақыттан кейін қайтыс болды, олармен оның жылы достығы қалыптасқан еді.
"My masters, you see that the world is collapsing. We shall be eaten up one by one. Our fathers taught us peace means prosperity, but today there is no peace, no prosperity! Let us march!" In 1823 they moved north near what is now the southern borders of Botswana, attacking a number of other societies and incorporating their younger members. These attacks were largely successful for three years, and the Kololo increased their population and cattle wealth. Pushed north by the advancing Ndebele, the Kololo suffered a catastrophic defeat at Dithubaruba in 1826 to a coalition of forces headed by the Ngwaketse chief Sebego I. Following this defeat they moved north east, but continuing warfare there eventually pushed them towards the Okavango Delta in 1834. Once in the area, Sebetwane's heir was killed, although in 1835 Sebetwane won a major victory over the Batawana and controlled the area for a few years before striking north again around 1840. After briefly settling near the Victoria Falls, in 1838 Sebetwane passed the Zambesi River and conquered the Lozi's kingdom. He was both able to conciliate Makololo and Lozi and repel two attacks brought against him by Mzilikazi, king of the Ndebele. He died on July 7, 1851, shortly after meeting at Linyati, his capital, the missionary explorer David Livingstone, with whom he developed a warm friendship.
Тұлға
Себетуане – батыр да мемлекет қайраткері болған. Ол жаулап алған елдерге жомарттықпен және әділдікпен қарауы арқасында әскери жемістерін нығайта алды. Оны бағындырып, кейіннен оның мемлекетінен қашқандар да оның өте жылы жүректі басшы екенін мойындады: Себетуане "адамдарды тым жақсы көретін, тіпті олар оның құрбандары болса да".