Кіріспе
Батыс Ганг – шамамен 350-1000 жылдары аралығында өмір сүрген, ежелгі Карнатаканың маңызды билеуші әулеті. Олар "Батыс Гангтары" деп аталады, оларды кейінгі ғасырларда Калингада (қазіргі Одиша және Солтүстік Андхра-Прадеш) билік еткен Шығыс Гангтарынан ажырату үшін. Батыс Гангтардың билігін бірнеше жергілікті тайпалар бостандықтарын жариялаған кезде бастағанына қатысты жалпы сенім бар. Бұл оқиға Оңтүстік Үндістандағы Паллава империясының әлсіреуімен байланысты, кейде бұл геосаяси оқиға Самудрагуптаның оңтүстікке жасаған жорыстарына байланысты делінеді. Батыс Гангтардың тәуелсіздігі шамамен 350-ден 550 жылдарға дейін сақталды, бастапқыда Колардан билік етіп, кейіннен астанасын қазіргі Майсур ауданындағы Кавери өзенінің жағасындағы Талакадуға көшірді. Бадамидегі Шалукиялардың күшеуімен Гангтар Шалукиялардың үстемдігін қабылдап, Канчидің Паллаваларына қарсы өздерінің үстемдік еткендері үшін күресті. 753 жылы Шалукиялардың орнына Манякхетаның Раштракуталары Декан аймағындағы үстем күшке айналды. Бір ғасыр бойы тәуелсіздік үшін күрескеннен кейін, Батыс Гангтары ақыры Раштракуталардың үстемдігін қабылдап, олармен бірге өздерінің жауы Танджавурдың Чола әулетіне қарсы сәтті күресті. 10 ғасырдың соңында Тунгабхадра өзенінің солтүстігінде Раштракуталардың орнына жаңадан пайда болған Батыс Шалукия империясы келді, ал Кавери өзенінің оңтүстігінде Чола әулеті қайтадан күш алды. Шамамен 1000 жылы Чолалардың қолынан жеңілген Батыс Гангтардың аймақтағы ықпалы аяқталды. Аумақтық тұрғыдан шағын патшалық болғанымен, Батыс Гангтардың қазіргі Оңтүстік Карнатака аймағының мәдениеті мен әдебиетіне қосқан үлесі маңызды деп есептеледі. Батыс Ганг патшалары барлық діндерге жомарт төзімділік танытты, бірақ ең әйгілісі – олардың джайнизмді қолдауы, нәтижесінде Шраванабелагола және Камбадахалли сияқты жерлерде ескерткіштер салынды. Бұл әулеттің патшалары көркем өнерді ынталандырды, соның арқасында каннада және санскрит тілдеріндегі әдебиет гүлденді. Чавундараяның 978 жылғы "Чавундарая Пурана" шығармасы – каннада прозасының маңызды еңбегі. Діннен бастап пілдерді басқаруға дейінгі әртүрлі тақырыптарды қамтитын көптеген классикалық еңбектер жазылды.
Western Ganga was an important ruling dynasty of ancient Karnataka in India which lasted from about 350 to 1000 CE. They are known as "Western Gangas" to distinguish them from the Eastern Gangas who in later centuries ruled over Kalinga (modern Odisha and Northern Andhra Pradesh). The general belief is that the Western Gangas began their rule during a time when multiple native clans asserted their freedom due to the weakening of the Pallava empire in South India, a geo political event sometimes attributed to the southern conquests of Samudra Gupta. The Western Ganga sovereignty lasted from about 350 to 550 CE, initially ruling from Kolar and later, moving their capital to Talakadu on the banks of the Kaveri River in modern Mysore district. After the rise of the imperial Chalukyas of Badami, the Gangas accepted Chalukya overlordship and fought for the cause of their overlords against the Pallavas of Kanchi. The Chalukyas were replaced by the Rashtrakutas of Manyakheta in 753 CE as the dominant power in the Deccan. After a century of struggle for autonomy, the Western Gangas finally accepted Rashtrakuta overlordship and successfully fought alongside them against their foes, the Chola Dynasty of Tanjavur. In the late 10th century, north of Tungabhadra river, the Rashtrakutas were replaced by the emerging Western Chalukya Empire and the Chola Dynasty saw renewed power south of the Kaveri river. The defeat of the Western Gangas by Cholas around 1000 resulted in the end of the Ganga influence over the region. Though territorially a small kingdom, the Western Ganga contribution to the culture and literature of the modern south Karnataka region is considered important. The Western Ganga kings showed benevolent tolerance to all faiths but are most famous for their patronage toward Jainism resulting in the construction of monuments in places such as Shravanabelagola and Kambadahalli. The kings of this dynasty encouraged the fine arts due to which literature in Kannada and Sanskrit flourished. Chavundaraya's writing, Chavundaraya Purana of 978 CE, is an important work in Kannada prose. Many classics were written on various subjects ranging from religion to elephant management.
Тарих
Батыс Ганг әулетінің негізін қалаушылардың тегі туралы бірнеше теориялар бар (4 ғасырға дейін). Кейбір мифтік әңгімелер солтүстік шығу тегін көрсетеді, ал жазуларға негізделген теориялар оңтүстік шығу тегін ұсынады. Кейбір жазбалар бойынша, Батыс Гангтар Канвайана готрасына жатады және олардың тегі Күн әулетінің Икшвакуларына дейін жетеді. Оңтүстік шығу тегін жақтаған тарихшылар, кланның ертедегі кіші басшылары (билікке көтерілуінен бұрын) қазіргі Карнатаканың оңтүстік аудандарының, қазіргі Тамил Надудағы Конгу Наду аймағының немесе қазіргі Андхра-Прадештің оңтүстік аудандарының түпкі тұрғындары болған-болмағанын талқылайды. Бұл аймақтар Оңтүстік Деканның үш қазіргі мемлекет географиялық тұрғыдан бірігетін жерін қамтиды. Теория бойынша, Гангтар 350 жылға дейін Оңтүстік Үндістанға солтүстік патшасы Самудра Гуптаның басып кіруінен туындаған жағдайды пайдаланып, өздеріне патшалық құрған болуы мүмкін. Олардың бақылауындағы аймақ Гангвади деп аталды және қазіргі Майсур, Хасан, Чамараджанагар, Түмкүр, Колар, Мандия және Бангалор аудандарының аймақтарын қамтыды. Кейде олар қазіргі Тамил Наду (Конгу аймағы, 6 ғасырдан бастап Авинита патшаның билігі кезінде) және Андхра-Прадеш (Анантпур аймағы, 5 ғасырдың ортасынан бастап) аймақтарын да басқарды. 430 жылға қарай олар қазіргі Бангалор, Колар және Түмкүр аудандарын қамтитын шығыс аумақтарын консолидациялады, ал 470 жылға қарай қазіргі Тамил Надудағы Конгу аймағын, қазіргі Карнатакадағы Сендрака (қазіргі Чиккамагалуру және Белур), Пунната және Паннада аймақтарын (қазіргі Хеггададеванакоте мен Нанжангудты қамтиды) бақылауға алды. 529 жылы патша Дурвинита әкесі Авинитаның жақсы көретін кіші ағасымен соғысып, таққа отырды. Кейбір мәліметтерге сәйкес, бұл билік күресінде Канчидің Паллавалары Авинитаның мұрагерін таңдауын қолдады, ал Бадами Чалкуя королі Виджаядитя оның қайын атасы Дурвинитаны қолдады. Жазбалардан бұл шайқастар Тондаимандалам және Конгу аймақтарында (солтүстік Тамил Наду) болғаны белгілі. Кейбір жазулар оны даналығымен әйгілі индуист мифологиясының Юдхиштхира және Ману тұлғаларымен салыстырып, мадақтайды. Саяси тұрғыдан алғанда, Гангтар феодалдар және жақын одақтастар болды, сонымен қатар Чалкуялармен некелік байланыстарда болды. Бұл туралы олардың бас жауы Канчидің Паллаваларына қарсы бірлескен жорықтарын сипаттайтын жазбалар куәлік етеді. 725 жылдан бастап Гангвади аумақтары қазіргі Оңтүстік Карнатаканың шығыс және батыс провинцияларын қамтитын "Гангвади 96000" (Шаннавати Сахасра Вишая) деп аталды. Шрипуруша патшасы Паллава патшасы Нандиварман Паллавамалламен сәтті соғысып, солтүстік Аркоттағы Пенкуликотты уақытша бақылауына алды, осының арқасында ол Перманнади атағын алды. Конгу аймағын бақылау үшін Мадурайдың Пандияларымен болған күрес Гангтың жеңілісімен аяқталды, бірақ Ганг ханшайымы мен Раджасимха Пандияның ұлы арасындағы неке Гангтарға даулы аймақты бақылауда ұстауға көмектесетін бейбітшілік әкелді. 753 жылы Раштракуттар Бадами Чалкуяларын Деканның басым күші ретінде ығыстырды, Гангтар шамамен бір ғасыр бойы қарсылық көрсетті. Патша Шивамара II көбінесе Раштракута Дхрува Дхараваршамен соғысқандығы, кейін жеңілгені және тұтқындалғаны, түрмеден босатылуы және соңында шайқас алаңында қаза тапқаны үшін белгілі. Гангтың қарсылығы III Раштракута Говинданың билігі кезінде жалғасты, ал 819 жылы Гангтың қайта өркендеуі оларға Рахамалла патшаның басшылығымен Гангвадиді ішінара бақылауға мүмкіндік берді. Батыс Гангпен соғысудың бекер екенін түсінген Раштракута Амогхаварша I өзінің қызы Чандраббалаббен Ганг ханзадасы Бутуга I-ге, патша Ереганга Нетимарганың ұлына үйлендірді. Содан бері Гангтар Раштракуталардың берік одақтасы болды, бұл позиция Маняхетаның Раштракута әулеті құлағанға дейін сақталды. Біршама оқиғасыз өткеннен кейін, Бутуга II 938 жылы Раштракута Амогаварша III (оның қызымен үйленді) көмегімен таққа отырды. Ол Тамилакқамда Шола әулетіне қарсы Такколам шайқасында Раштракуталардың шешуші жеңіске жетуіне көмектесті. Бұл жеңістің арқасында Раштракуталар қазіргі Тамил Надудың солтүстік бөлігін бақылауға алды. Батылдықтары үшін Ганг тайпасына Тунгабхадра өзенінің аңғарында кең аумақтар берілді. 963 жылы билікке келген Марасимха II Раштракуталарға Гурджара Пратихара патшасы Лалла және Орталық Үндістандағы Мальваның Парамара патшалықтарына қарсы жеңіске жетуге көмектесті. Чавундарая, Батыс Ганг сарайындағы министр, батыл қолбасшы, тиімді әкімші және қабілетті ақын болды. Ол патша Марасимха II және оның ізбасарларына адал қызмет етті және патша Рахамалла IV-ке 975 жылы азаматтық соғысты басуға көмектесті. 10 ғасырдың соңына қарай Раштракуталар Маняхетада Батыс Чалкуя империясымен ығыстырылды. Оңтүйде Шола әулеті Раджараджа Чола I басшылығымен қайта өркендеп, 1000 жылға қарай Гангвадини жаулап алды, осылайша Батыс Ганг әулетінің соңына нүкте қойды. Содан кейін Оңтүстік Карнатаканың үлкен бөлігі шамамен бір ғасыр бойы Шоланың бақылауына өтті.
Әкімшілік
Батыс Ганг әкімшілігіне ежелгі мәтін Артхашастрада баяндалған қағидалар ықпал етті. Ганг жазбаларындағы прадже гавундалар Каутилья айтқан ауыл ақсақалдарына (грамавриддхаларға) ұқсас жауапкершіліктерді атқарды. Таққа мұрагерлік жолмен ие болу болды, бірақ осы қағида бұзылған жағдайлар да болды. Патшалық Раштра (аудан) және одан әрі Висая (шамамен 1000 ауылдан тұратын) және Десаға бөлінді. 8-шы ғасырдан бастап, санскрит тіліндегі Висая термині канад тіліндегі Наду терминімен алмастырылды. Бұл өзгеріске мысалдар – Синданадду 8000 және Пуннадду 6000, ал ғалымдар сандық қосымшаның мағынасы туралы пікірталас жүргізеді. Олардың пікірінше, бұл бөлімнің ақшалай түрінде есептелген кірісі, осы бөлімдегі жауынгерлердің саны, осы бөлімдегі салық төлейтін шағын елді мекендердің саны немесе осы аумаққа кіретін ауылдардың саны болуы мүмкін. Жазбаларда премьер-министр (сарвадхикари), қазынашы (шрибхандари), сыртқы істер министрі (сандивиграхи) және бас министр (махапрадхана) сияқты маңызды әкімшілік лауазымдар көрсетілген. Бұл лауазымдардың барлығы қолбасшы (данданайка) деген қосымша атақпен бірге келді. Басқа лауазымдар: патшаның сарайын басқарушы (маневергаде), киім-кешек шебері (махапасайита), піл корпусының қолбасшысы (гаджасахани), атты әскердің қолбасшысы (турагасахани) және т.б. Патша сарайында Нийогилер сарай әкімшілігін, патша киімдерін және зергерлік бұйымдарын қадағалады. Падиярлар сарай рәсімдерін, есік күзету және протоколдарды жүзеге асырды. Жергілікті деңгейдегі лауазымды тұлғалар – пергаде, надабова, налагамига, прабху және гавунда. Пергаделер – қолөнершілер, алтыншылар, қара металл өңдеушілер сияқты барлық әлеуметтік топтардан тағайындалған басқарушылар. Патша үйімен айналысатын пергаделер үй басқарушысы (манепергаде) деп, ал жол ақысын жинаушылар – сункавергаде деп аталды. Надабовалар – Наду деңгейіндегі есепшілер және салық жинаушылар, кейде хатшылар ретінде де жұмыс істеді. Налагамигалар – Наду деңгейінде қорғанысты ұйымдастырып, сақтап тұрған офицерлер. Прабху – жер беру және жер шекарасын белгілеуге шақырылған элиталық топты құрады. Жазбаларда ең көп кездесетін гавундалар Оңтүстік Карнатака аймағының ортағасырлық саясатының тірегі болды. Олар жер иелері және жергілікті элита болды, мемлекет олардың қызметтерін салық жинау, жер иелігінің жазбаларын жүргізу, келісімдерге куәлік ету және қажет болған жағдайда милиция құрамын ұйымдастыру үшін пайдаланды. Жер беруге, құқықтар мен меншікке қатысты жазбаларда шекараларды белгілеу үшін өзендер, ағыстар, су арналары, төбелер, үлкен тастар, ауылдың орналасуы, жақын маңдағы бекіністердің (коте) орналасуы, суару каналдары, храмдар, резервуарлар және тіпті бұталар мен үлкен ағаштар сияқты табиғи нысандар сипатталды. Сондай-ақ, топырақтың түрі, өсірілетін дақылдар және суару үшін қазылатын құдықтар мен резервуарлар туралы да ақпарат берілді. Жазбаларда ылғалды жерлер, егістік жерлер, орман және шөлейт жерлер туралы мәліметтер бар. Оларда тұратын аңшылар қауымына (бедапалли) тиесілі шағын елді мекендерге (палли) қатысты көптеген сілтемелер кездеседі. 6-шы ғасырдан бастап жазбаларда феодалдарды «аруаша» деген атаумен атады. Арасалар – брахмандар немесе тайпалық тегінен шыққандар, олар мұрагерлік аумақтарды басқарып, патшаға белгілі бір мерзімде салық төлейтін. Патшаның адал сақшылары болған велавалилер (веле) антқа кірген қатыгез жауынгерлер болды. Олар патша отбасымен бірге жүріп, қожайыны үшін күресуге және қажет болған жағдайда өмірін беруге дайын болды. Егер патша қайтыс болса, велавалилар қожайындарының өртеу қабірінде өздерін өртеп жіберуге міндетті болды.
Экономика
Гангвади аймағы малнад аймағынан, жазықтардан (байалусемае) және төменгі биіктігі мен дөңгелек төбелері бар жартылай малнадтан тұрады. Малнад аймағының негізгі егістері – күріш, бетел жапырақтары, кардамон және қара бұрыш, ал жартылай малнад аймағы төменгі биіктікте күріш, тары, жүгері, бұршақ, майлы тұқымдар өндірді. Сонымен қатар, мал шаруашылығының да негізі болды. Шығыс жазықтары Кавери, Тунгабхадра және Ведавати өзендерімен суғаруға арналған, онда қант құрабы, күріш, кокос, арек жаңғағы (адека тотта), бетел жапырақтары, банан және гүлдер (вара вана) егілді. Суару көздері – қазылған тоғандар, құдықтар, табиғи көлдер және бөгеттердің (катта) су жинау аймағындағы су қоймалары болды. Бұрын өңделмеген жерлерді суару туралы жазбалар жер шаруашылығының кеңеюін көрсетеді. Жазбалардағы топырақ түрлері – Синда 8000 аймағындағы қара топырақ (каримания) және қызыл топырақ (кеббайя манну). Егістік жерлер үш түрге бөлінді: сулы, құрғақ және, азырақ, бақша. Күріш аймақтың басты егісі болды. Сулы жерлер калани, галде, нир манну немесе нир панья деп аталды және тұрақты суды қажет ететін күріш егістігін білдіретін еді. Гангвади аймағында мал шаруашылығының кең таралғаны көптеген жазбалардағы сиыр бағушылар туралы мәліметтерден көрінеді. Осыған дәлел – "госахасра" (мың сиыр), "гасара" (сиыр иесі), "госаси" (сиыр сыйлаушы), "гойити" (сиыр бағушы әйел), "госаса" (сиырды қорғаушы) сияқты терминдер. Жазбалар бойынша, сиырға ие болу егістік жерге ие болумен бірдей маңызға ие болған және осыған негізделген әлеуметтік иерархия болған болуы мүмкін. Жазбаларда мал ұрлығы, мал шабуылдары, әйелдерге шабуылдар (пендир удейулкал), беда тайпаларының (аңшы тайпалары) әйелдерді ұрлауы туралы айтылады, бұл дәуірдің әскериленгендігін көрсетеді. Салықтан босатылған жерлер маня деп аталды және кейде бірнеше ауылдан тұрды. Олар жергілікті басшылармен берілді, жоғары билікке сілтеме жасалмады, бұл орталықтандырылмаған экономиканы көрсетеді. Мұндай жерлер көбінесе қызмет барысында қаза тапқан батырларға берілді. Ғибадатханаларды тазалау үшін берілген грант талавритти деп аталды. Кіріске салынатын салық түрлері – кара немесе антакара (ішкі салықтар), утката (патшаға сыйлықтар), хирания (ақшалай төлемдер) және сулика (импортталған тауарларға баждар). Жерді өңдеу құқығына ие болғандардан салық алынды, тіпті жер өңделмесе де. Сиддхая – ауыл шаруашылығына салынатын жергілікті салық, ал поттонди – жергілікті феодал билеушінің тауарға салатын салығы. Контекстке қарай, поттонди 1/10, айдалави 1/5, ал элалави 1/7 деген мағынаны білдірді. Маннадаре сөзбе-сөз жер салығын білдіреді және малшылар басшысына төленетін малшылар салығымен (куримбадере) бірге алынды. Бхага – жерден алынған өнімнің бір бөлігі немесе жердің өзі. Кішігірім салықтар, мысалы, кирудере (жер иелеріне) және саматадере (әскер офицерлері немесе саманта) туралы да мәлімет бар. Жергілікті шенеуніктердің жасағын қамтамасыз ету үшін салықтардан басқа, ауылдар шайқасқа бара жатқан әскерлерді тамақтандыруға міндетті болды. Биттуватта немесе ниравари салықтары әдетте өнімнің белгілі бір пайызын құрады және суару тоғандарын салу үшін жиналды.
Дін
Батыс Ганг сол кездегі барлық ірі діндерге демеушілік жасады: джайнизм, индуизмнің шайвизм, ведалық брахманизм және вайшнавизм секталары. Дегенмен, ғалымдар Ганг әулетінің барлық билеушілері барлық сенімдерге бірдей мән бермеген болуы мүмкін деп санайды. Кейбір тарихшылар Гангтардың джайнизмді шын ниетпен ұстанғанына сенімді. Алайда, жазбалар мұны жоққа шығарады, өйткені оларда каламухалар (қатаң шайва аскеттері), пасупаталар және локаяталар (пасупата доктринасын ұстанатындар) туралы айтылады, олар Гангавадиде гүлденген, бұл шайвизмнің де танымал екенін көрсетеді. Мадхава мен Хариварма патшалары сиыр мен брахмандарға құрмет көрсеткен, Вишнугопа патшасы ыждахатты вайшнав болған, ал Мадхава III және Авинитаның жазбалары джайни ордендері мен храмдарына жасалған жомарт сыйлықтарды сипаттайды. Дурвинита патшасы ведалық құрбандықтар өткізген, бұл тарихшыларды оның индус екенін айтуға итермеледі. Джайнизм VIII ғасырда патша Шивамара I көптеген джайни басадыларын салған кезде әулетте кең таралды. Патша Бутуга II және министр Чавундарая джайнизмді берік ұстанған, бұл Гомматешвара монолитінің құрылысынан көрінеді. Джайнистер жиырма төрт тиртханкарға (Джиналарға) табынып, олардың мүсіндері храмдарында қасиетті саналған. X ғасырдан бері Шраванабелаголадағы Бхадрабаху сияқты рухани көшбасшылардың аяқ іздерін құрметтеу буддизммен салыстырылады. Бахубалидің мүсіні – Тиртханкар Адинаттың ұлы (синдтер Шиваның ұлдарына табынғандай) Гоматешвара монолитіндегі брахмандардың ықпалы байқалады. Бұрын тиртханкарлардың қарапайым қызметшілері деп есептелген якша және якши сияқты бағынышты құдайларға табыну VII ғасырдан XII ғасырға дейін жалғасты. Ведалық брахманизм VI және VII ғасырларда кең таралды, онда жазбаларда Сротрия брахмандарына жасалған сыйлықтар туралы айтылады. Бұл жазбаларда сондай-ақ патшалық отбасылардың готрасы (тегі) және олардың асвамедха (ат құрбандығы) және хираньягарбха сияқты ведалық рәсімдерді сақтауы сипатталған. Брахмандар мен патшалардың қарым-қатынасы өзара тиімді болды: брахмандардың өткізген рәсімдері патшалардың заңдылығын нығайтты, ал патшалардың брахмандарға жер бергені оларды қоғамда бай жер иелері деңгейіне көтерді. Вайшнавизм, алайда, жайлы болды және оның ісіне жасалған сыйлықтар туралы көп жазбалар жоқ. Гангтар Нанжангуд, Саттур және Хангаладағы Нараянасвами храмдары сияқты кейбір вайшнав храмдарын салған (қазіргі Майсур ауданы). Вишну құдайы коньки (санка), дискі (чакра), мац (гада) және лотос (падма) ұстаған төрт қолмен бейнеленген. VIII ғасырдың басынан бастап қоғамның барлық топтарында шайвизмге демеушілік артты: жер иелері, жер пайдаланушылар, жиналыстар (самайя), білім ошақтары (аграхаралар) және Бана, Ноламба және Чалукия рулары сияқты кішігірім билеуші отбасылар. Шайва храмдарында киелі орында Шива лингасы, ана құдай, Сурья (күн құдайы) және Нанди (Шиваның бұқасы және қызметшісі) мүсіндері орналасқан, олар әдетте киелі орынға қараған бөлек павильонда орналастырылған. Линга адам қолымен жасалған, кейде оның бетіне Ганапати (Шиваның ұлы) және Парвати (Шиваның жұбайы) бейнеленген.
Қоғам
Батыс Ганг қоғамы сол кездегі жаңадан пайда болған діни, саяси және мәдени дамуды көп жағынан көрсетеді. Әйелдер жергілікті басқаруда белсенді рөл атқарды, себебі Ганг патшалары аумақтық жауапкершілікті әйелдеріне жүктеді, мысалы, Кундаттурдың феодалдық патшайымы Параббая араси, сондай-ақ Шрипуруша, Бутуга II және Пермади патшаларының патшайымдары. Киелі күйеуінің ұлы, әйелі немесе қызы салықтық және әкімшілік жауапкершілікті мұраға алуы дәлелденген. Ереганга II патшасының премьер-министрі лауазымы және құлаған батырдың әйелі Джаккиаббеге берілген жергілікті жер иесі лауазымы – осының мысалы. Джаккиаббе тақуалыққа бет бұрғанда, оның қызы осы лауазымды мұралады. Ғибадатханалардағы девадаси жүйесі (суле немесе куртизанка) кең таралған және ол патша сарайының құрылымына ұқсас болды. Ваддардане сияқты замандас әдебиеттерде бас патшайым (Дхарани Махадеви) төменгі дәрежелі патшайымдармен (арасияргал) және әйелдердің патшалық кварталының (пендарасада сулеяргал) куртизанкаларымен бірге болғаны айтылады. Патшалық отбасындағы білім беру қатаң бақылауда болды және саяси ғылым, піл мен жылқыға мініп жүру, садақ ату, медицина, поэзия, грамматика, драма, әдебиет, би, ән салу және музыкалық аспаптарды қолдану сияқты пәндерді қамтыды. Браһманды өлтірудің (брамхатья) күнә екеніне байланысты индуистік сенім бойынша, оларға өлім жазасы қолданылмады. Жоғарғы касталық кшатриялар (саткшатриялар) да касталық жүйедегі жоғары статусынан өлім жазасынан босатылды. Ауыр қылмыстар жасағандардың аяқ-қолы кесілуімен жазаланды. Замандас әдеби дереккөздер индуистік касталық жүйеде онға дейін каста болғанын көрсетеді: үш кшатрия, үш брахман, екі вайшья және екі шудра. Отбасы заңдары қайтыс болған адамның әйеліне, қызына немесе тірі қалған туыстарына оның үйі, жері, астығы, ақшасы және т.б. сияқты мүліктеріне талап етуге рұқсат берді, егер еркек мұрагер болмаса. Мүлікке талапкерлер болмаса, мемлекет бұл мүлікті Дхармадейя (қайырымдылық активі) ретінде иеленді. Аралас неке, балалық неке, ұлдың анасының ағасының қызымен некелесуі, Сваямвара некесі (келіншектің көптеген үміткерлердің ішінде таңдаған күйеуін гүлдестемен шағатын) кең таралған. Қаза тапқан батырларға арнап батыр тастары (виркал) орнатылған ескерткіштер орнатылды және отбасы ескерткішті ұстау үшін ақшалай көмек алды. Көптеген Махасатикалдардың болуы (немесе күйеуінің өліміне орай рәсімдік өлімді қабылдаған әйел үшін Мастикал батыр тастары) сатидің патшалар арасында танымал екенін көрсетеді. Саллехана және жаласамадхи (суға бату) арқылы өлімге душар ету дәстүрі де қолданылды. Ерлер арасында екі киім кию кең таралған: төменгі киім ретінде дхоти және жоғарғы киім ретінде қарапайым мата. Жоғары дәрежелі адамдар түрбан тақты, ал адамдар бамбук немесе қамыстан жасалған шатырларды қолданды. Әшекейлер ерлер мен әйелдер арасында танымал болды, тіпті пілдер мен жылқылар да безендірілді. Ерлер саусақ сақиналарын, алқаларды (хонасара және хонагала сара), білезіктерді (кадуга) және қолғаптарды (кафткина) тақты. Әйелдер мұрынға зергерлік бұйым (ботту), мұрын шағалы (мугутти), білезіктерді (бале немесе канкана) және түрлі алқаларды (хонна ганте сара және кати сутра) тақты. Жоғары білім беру үшін мектептердің үлкен және жақсы ұйымдастырылған желісі болды және бұл мектептер аграхаралар, гатикалар, брахмапуралар немесе маталар сияқты әртүрлі атаулармен белгілі болды. Жазуларда Салотги, Баллигави, Талагунда, Айхоле, Арасикере және басқа да жерлерде жоғары білім беретін мектептер туралы айтылады.
Тіл
Батыс Гангтар әкімшілік тілі ретінде каннада және санскритті кеңінен қолданды. Олардың кейбір жазулары осы екі тілде жасалған. Екі тілді жазуларда тегі туралы мифтер, шежірелер, патшалардың лақаптары мен тілектер сияқты стандартты сөздер санскрит тілінде, ал берілген жер немесе ауыл туралы ақпарат, оның шекаралары, жергілікті биліктің қатысуы, грант алған адамның құқықтары мен міндеттері, салықтар мен төлемдер және басқа да жергілікті мәселелер жергілікті тілде жазылған. Осы екі тілдің қолданылуы ғасырлар бойы маңызды өзгерістерді көрсетті. Бірінші кезеңде (350–725) санскриттегі мыс тақталар басым болды, бұл жергілікті тілдің әкімшілік тілі ретінде алғашқы үстемдігін және осы кезеңдегі көптеген жазбалардың брахмадейя гранттары (брахмандарға берілген жерлер) екенін көрсетеді. Екінші кезеңде (725–1000) каннададағы тас жазулар санскриттегі мыс тақталардан көп болды, бұл бай және сауатты джайндар каннаданы джайнизм дінін тарату үшін пайдаланғандықтан, каннадаға көрсетілген қамқорлыққа сәйкес келеді. Жақында Майсур қаласының жанындағы Тумбуладағы қазба жұмыстары 444 жылға жататын ерте мыс тақталардың екі тілде жазылған жиынтығын ашты. Династияның патшаларының шежіресі санскритте, ал ауылдың шекарасы каннада тілінде сипатталған. Қазіргі Бангалордың жанындағы Бегурудан табылған қызықты жазу – 890 жылға жататын Бенгалуру соғысы туралы эпиграф. Бұл ескі каннада (Хале Каннада) тілінде жазылған және Бангалор қаласының атының ең алғашқы айғағы болып табылады. Батыс Гангтар каннада және нагари жазулары бар монеталар шығарған, олардың монеталарындағы ең көп таралған бейне – алдыңғы жағында піл және артқы жағында гүл жапырақтары. Каннада жазуында Бхадр, патшалық шатыр немесе иттің бұғасы пілдің бейнесінің үстінде бейнеленген. Монеталардың номиналы: пагода (52 дан салмақта), пагоданың оннан бірі немесе жартысы салмақтағы фанам және төрттен бірі фанам.
Уақыт шкаласы
Төмендегі үлгіде Карнатаканың уақыт жолағы көрсетілген. Ганг мемлекетінің шамамен 700 жыл бойы гүлденген кезеңіне назар салыңыз.