Кіріспе

1984 жылғы Гонконг фильмі

"Дөңгелектер тағамда" – 1984 жылы Саммо Хун жазған сценарийімен және режиссерлік еткен, Джеки Чанның әрекеттер хореографиясы бар гонконгтық жекпе-жек өнерінің комедиялық фильмі. Фильмде Джеки Чан, Саммо Хун, Юэн Бяо, Лола Форнер, Бенни Уркидес және Хосе Санчо түскен. Фильм Испанияның Барселона қаласында түсірілді. Фильм Шығыс Азияда, соның ішінде "Спартан X" деген атпен шыққан Жапонияда кассалық табысқа жетті. Фильмнің комедиясы мен әрекеттері, әсіресе Джеки Чан мен Бенни Уркидес арасындағы соңғы жекпе-жек, барлық уақыттағы ең ұлы жекпе-жек сахналарының бірі деп есептеледі, сондықтан сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Джеки Чан және оның каскадерлер тобы 4-ші Гонконг киносы марапатында "Дөңгелектер тағамда" және "Жоба А" фильмдері үшін "Үздік әрекеттер хореографиясы" номинациясына ұсынылып, "Жоба А" үшін марапатты жеңіп алды. "Дөңгелектер тағамда" фильмі "Спартан X" франшизасын құрады. 1984 жылы ол "Спартан X" (халықаралық деңгейде "Kung Fu Master" ретінде шығарылды) видео ойынына бейімделді, ол әрекет ойындарының "beat 'em up" жанрының негізін қалады. Видео ойынының жалғасы "Спартан X 2" болды, сондай-ақ "Спартан X" комикстер сериясы да жарық көрді. "Спартан X" франшизасы бүкіл әлем бойынша шамамен $100 миллиондық жалпы кіріс әкелді.

Сюжет

Томас пен Дэвид – Барселонада жылдам тамақ фургонын басқаратын және бос уақытында жекпе-жек өнерін жаттығумен айналысатын қытай туыстары. Олар Мобимен дос, ол жеке тергеушінің шалақ көмекшісі. Моби қарыздан қашып, Испаниядағы бизнесін оған қалдырып кетеді. Мобидің алғашқы тапсырмасы – бұрын бай отбасында қызмет еткен үй шаруашылығы қызметкерінің баласын табу. Мотоциклшілер тобына тойтарыс бергеннен кейін Томас пен Дэвид Дэвидтің ақыл-есі дұрыс емес әкесі Ченге барады, ол психиатриялық ауруханада жатыр. Содан кейін олар Дэвидтің әкесінің тұрақты әйелінің қызы Сильвиямен кездеседі. Томас туысын онымен кездесуге шақыруға ынталандырады, бірақ Дэвид тартынады. Кейінгі түні, фургонда тамақ сату кезінде, олар Сильвияның қалта ұры екенін, өзінің клиенттерін тонау үшін жыныс жұмыскері болып көрінетінін білмей қалады және оны біреуінен қорғайды. Оны пәтеріне алып келгеннен кейін, туыстар оған ғашық болып, ақшаларын жасырып, оны баурап алуға тырысады, бірақ екеуі де күлкілі түрде сәтсіздікке ұшырайды. Таңертең олар Сильвия мен ақшаларының жоғалып кеткенін байқайды. Келесі күні белгісіз адамдар Сильвияны ұрлап әкете жатыр, бірақ Моби бұрын оның машинасына соғылған (іс жүзінде итальяндық көршісінен ұрланған) көлігінің арқасында олардың жолына кедергі келтіреді. Мобидің жұмыс берушісі Сильвияның Глорияның қызы екенін біліп, оны құтқаруды бұйырады. Томас пен Дэвид Сильвияны қайта тауып, оны оның қамқоршысының қарақшыларынан құтқарады. Ол өмірінің қиындықтарын айтқаннан кейін, олар оны жылдам тамақ бизнесіне официант ретінде жұмысқа алады және Барселонада онымен көңіл көтереді, бірақ оны баурап алуға тырысып, сәтсіздікке ұшырайды. Бір күні белгісіз адамдар қайта оралып, Сильвияны ұрлап әкете жатыр, сонымен бірге Моби оны табады. Бұл қытай үштігінің шапшаң ойлау қабілеті мен фургонының құрылғыларының арқасында оларды ұстап алуға мүмкіндік береді. Осы оқиғада екі қарақшының да шебер жекпе-жекші екені белгілі болады, тіпті Дэвид пен Томас та оларды жеңе алмайды. Соңында қытайлар мен Сильвия Мобидің жұмыс берушісімен кездесіп, ол білгендерін айтпаса, Саграда Фамилиядан құлатып жібереміз деп қорқытады. Ол Сильвияның граф Лобастың заңсыз қызы екенін түсіндіреді, ол үй шаруашылығы қызметкері Глорияны зорлаған. Өлім төсегінде граф оны мойындап, әйеліне Глория мен Сильвияны табуды өтінеді. Ол оларға өзінің бай мұрасын қалдырып, оны зұлым ағасы Мондейлдің қолынан сақтап қалуды көздейді. Үш күн ішінде Сильвия Глорияны тауып, ақшаны қайтару үшін адвокаттармен кездесуі керек. Томас пен Дэвид бастапқыда оған көмектесуден бас тартады, өйткені ол аристократ екенін біледі, бірақ Моби оларды командада қалуға ынталандырады. Содан кейін олар психиатриялық ауруханаға кіріп, Глория мен Ченді құтқаруға тырысады. Олар кетіп бара жатқанда, Мондейлдің адамдары қайтадан келіп, қытайларды ұрып-соғып, әйелдерді ұрлап алады. Томас, Дэвид және Моби әйелдерді құтқару үшін зұлымдардың қамалына шабуыл жасайды. Бірқатар оқиғалар кезінде туыстар тұтқындалып, Мондейлге әкелінеді, бірақ Моби оларды босатады. Көптеген шайқастар өтеді, Томас пен Дэвид екі қарақшыны жеңеді, ал Моби ұқсас шеберлікке ие Мондейлмен қарулы жекпе-жекке түседі. Томас өте қиын жекпе-жектен кейін қарсыласын жеңіп, Дэвид те банкамен нокауттап, Мобиге қосылып, Үш мылтықшы стилімен Мондейлді жеңеді. Фильмнің соңғы көрінісінде Сильвия отбасымен қайта қосылады, бірақ ол Томас пен Дэвидтен оны жазғы маусымдық жұмыс ретінде жалақы төлеуді сұрайды. Моби ағайындылардан Африка президентін құтқаруға көмектесуді сұрайды, бірақ олар әзіл-қалжыңмен бас тартады.

Атау

Фильмнің аты "Meals on Wheels" деп қойылатын болған. Бірақ, "Алтын орақ" компаниясының басшылары, екі бұрынғы фильмі – "Мегафорс" және "Менаж à Трои" – "M" әріпімен басталатын атауларының нәтижесінде кассада сәтсіздікке ұшырағандықтан, атауды өзгертуді талап етті.

Кастинг

Үш акын – Юэн, Чан және Хунг – ұзақ жылдар бойы дос және жастық шағында Пекин опера мектебінде бірге оқыған. "Wheels on Meals" фильмі олардың үштік ретінде ең өнімді жұмыс істеген кезеңінің ортасында шықты. Бұл үш актер 1983 жылы Чанның "А" жобасы және Хунгтың "Бақытты жұлдыздар" трилогиясының бірінші фильмі – "Жеңімпаздар мен күнәкарлар" фильмінде бірге ойнаған. "Wheels on Meals" 1984 жылы жарық көрді, ал бір жылдан кейін олар "My Lucky Stars" және "Twinkle, Twinkle Lucky Stars" фильмдері арқылы "Бақытты жұлдыздар" сериясының жалғасын түсірді. Бұл Гонконг киносүйер қауымы үшін алтын дәуір болды, себебі елдің ең сүйікті акциялық жұлдыздарының үшеуі бірге экранға шықты. Фильмде сондай-ақ "Бақытты жұлдыздар" тобынан Ричард Нг және Джон Шум Юэннің кейіпкерінің әкесі емделген ауруханада психикалық науқастар рөлінде эпизодтық түсірілген. "Wheels on Meals" Джеки Чан мен бұрынғы кәсіби кикбоксинг чемпионы Бенни Уркидестің жұптасқан екі фильмінің біріншісі болды (екіншісі – 1988 жылғы "Dragons Forever"). Олардың осы фильмдегі айқасы экрандағы ең ұлы жекпе-жектердің бірі деп есептеледі. Фильмнің соңғы шайқасының бір сәтінде Уркидестің айналма тепкісі соншалықты жылдам болды, нәтижесінде тудырған ауа ағыны бірнеше шамды сөндіріп тастады. Бұл монтажсыз және арнайы әсерлерсіз, тікелей түсірілді. Ко-жұлдыз Лола Форнер Джеки Чанның тағы бір фильмі – "Құдайдың қаруы" (1987) фильмінде де ойнады.

Түсірілім

Аудио-комментатор Бей Логан Саммо Хунның фильмді Гонконгтен тыс жерде түсіруді неге шешкенін түсіндіреді. 1984 жылы фильм түсірілген кезде Гонконгта түсіру іс жүзінде мүмкін емес еді – біріншіден, әрекет ететін актерлер соншалықты танымал болғандықтан, олар ешқандай салдарсыз көшеде жүре алмайтын, екіншіден Гонконгта түсіру үшін үкіметтен рұқсат алу қиындықтары артып кеткендіктен. Брюс Ли 1972 жылы Италияда түсірілген «Аждаһа жолы» фильмімен Гонконг режиссерлеріне шетелде түсіруге жол ашқан болатын, онда сыртқы түсірулер Италияда жүзеге асырылса, ішкі түсірулер «Алтын орақ» студиясында өткізілді. Хунг актерлер тобы мен түсіру тобын Барселонаға алып келгенде, Барселонадағы локацияларды шынайы деп көрсетуге және «Алтын орақ» студиясында ішкі түсірулерден аулақ болуға ниеттенді. Гонконгпен салыстырғанда, испан билігі фильм түсіру үшін, тіпті көлікпен қуу және төбелес сахналары үшін де локацияларды пайдалануға рұқсат беруде өте көмектесті.

Кассалық жинақ

Гонконгтағы кинотеатрларда көрсетілген кезде "Керек тамақ" 21 465 013 теңге кассалық түсім жинады, бұл Гонконгтағы жылдың ең табысты бесінші фильмі болды. Тайваньда, 1984 жылдың қыркүйек-қазан айларында көрсетілген фильм 601 075 АҚШ долларын тауып, жылдың үшінші ең табысты фильмі атанды. Жапонияда "Spartan X" деген атпен шыққан фильм 1985 жылы шетелдік фильмдердің арасында ең көп кассалық түсім жинаған фильмдердің алтыншысы болды. Оңтүстік Кореяда бұл фильм 1985 жылдың екінші ең табысты фильмі болды, Сеулде 307 751 билет сатылды, бұл шамамен тең. Барлығы алған кассалық түсім Шығыс Азияда шамамен теңгеге жуықтайды, инфляцияға байланысты түзетілгенде.

Сыни жауап

Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Louder Than War тобының Джейми Хавлин оны "қазіргі кезде жасалған ең жоғары бағаланған жекпе-жек комедияларының бірі" деп атады. AVForums-тың Casimir Harlow 10 балдық шкала бойынша 9 бал берді, оны "өте қызықты, шығармашылыққа толы және көбінесе әрекетке құрылған туынды" деп сипаттады. Empire журналының Джастин Бойер 5 жұлдыздың 3-ін берді, экшн мен комедияны жоғары бағалап, сюжеттің әлсіздігін сынға алды. Азиялық әрекет киносы бойынша Дэвид Рис оған 10 балдық шкала бойынша 8 бал қойды, оны "қатты ләззат алатын, кейде ақымақтыққа бой алдыратын оқиға" деп атады. The A. V. Club-тан Джон Крюсон, бұл фильм "бас рөлдегі үш актердің басқа фильмдерімен салыстырғанда нашар болғанымен, Гонконг киносының екінші қатарындағы ең жақсы туындылардың бірі" екенін айтты. The Digital Fix-тен Дэвид Поплар оған 10 балдық шкала бойынша 8 бал берді, оны "тамаша хореографиясы бар классикалық Джеки Чан комедиясы" деп сипаттады. Джеки Чан мен Бенни Уркидестің арасындағы соңғы жекпе-жек сахнасы барлық уақыттағы ең ұлы жекпе-жек сахналарының бірі деп есептеледі. Осыған дейін Томас Сильвияны құтқару үшін испан қамалына (Моби мен Дэвидтің көмегімен) көтеріліп, жолда жаулармен күрескен эпизод Брюс Лидің "Өлім ойыны" (1972) фильмімен салыстырылды.

Үйге шығару

2006 жылдың 30 қаңтарында DVD екі дискілік платиналық нұсқада Ұлыбританиядағы 2-ші аймақтағы Hong Kong Legends арқылы шығарылды. Чанның кейінгі көптеген фильмдерінен өзгеше, "Wheels on Meals" фильмінің стандартты DVD нұсқасында соңғы титрлердегі әдеттегі кадрдан тыс материалдар (ауттейктер) жоқ. Дегенмен, фильмнің 1980-ші жылдардың ортасында "Spartan X" деген атпен VHS нұсқасы шығып, онда кадрдан тыс материалдар сақталған. 2019 жылғы Eureka! аймағы B-нің Blu-ray нұсқасы фильмді ағылшын және кантон тілдерінде 5 түрлі қосымша дыбыс жолымен (аудио трек) және Юэн Бяо, Стэнли Тонг және Саммо Хунгпен жасалған сұхбаттарды қамтиды.

Комикстер

1997 және 1998 жылдар аралығында Spartan X комикс кітаптарының сериясы жарық көрді. 1997 жылы Джеки Чанның «Спартан X: Аспанның қаруы» комиксінің үш саны, ал 1998 жылы «Спартан X: Жолға шыққан жалдамалы батыр» комиксінің төрт саны жарық көрді.