Жасырын түсік жасау және кәмелетке толмағандардың құқығы

Кіріспе

Кәмелетке толмағандардың аборт заңнамасы

Көптеген мемлекеттерде кәмелетке толмағандарға және абортқа қатысты заңдар бар. Бұл заңдардың көпшілігі ата-ананың қатысуын талап етеді, яғни қызының заңды түрде аборт жасауы үшін ата-анасының келісімі немесе хабардар болуы міндетті.

Австралия

Кәмелетке толмағандарға ата-анасының келісімі не хабарлауы қажет емес, тек Батыс Австралияда ғана, егер әйел 16 жасқа толмаған болса, оның ата-анасының біреуі хабардар етуі тиіс, егер Балалар соты рұқсат бермесе немесе әйел ата-анасымен бірге тұрмаса.

Канада

Канадада абортты реттейтін арнайы заңдар жоқ, сондықтан аборт жалпы медициналық заңнамаға бағынады. Қолжетімділік провинциялар мен аймақтар бойынша өзгеше болуы мүмкін, бірақ абортқа заңдық шектеулер қойылмаған. Канададағы көптеген медициналық мекемелер аборт жасауға ниеттенген баланың рұқсатынсыз ата-анасына медициналық ақпарат ұсынбайды. 1989 жылы Жоғарғы Сот әйелдің серігі, баланың әкесі, оның аборт жасату шешіміне вето құқығына ие емес деп шешім шығарды. Аборт мемлекеттік қаржыландыру есебінен жүзеге асырылады.

Грекия

18 жасқа толмаған қыз балалар аборт жасау үшін ата-анасының немесе қамқоршысының жазбаша рұқсатын алуға тиіс.

Үндістан

18 жасқа толмаған қыздарға ата-анасының рұқсаты қажет. 1971 жылғы "Жүктілікті медициналық жолмен тоқтату туралы" заң бойынша, жүктіліктің 20 аптасына дейін аборт жасауға кең мүмкіндік беріледі. 20 аптадан кейін аборт жасау заңсыз, бірақ ерекше жағдайларда сот мұндай кеш аборт жасауға рұқсат беруі мүмкін.

Италия

Егер әйел 18 жасқа толмаған болса, ата-анасының келісімі қажет.

Мексика

Егер кәмелетке толмаған бала 12 жастан асқан болса, зорлау жағдайында ата-ананың рұқсаты қажет емес (зорлау туралы хабарлама беру міндетті емес).

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда он алты жасқа толмағандардың аборт жасауға қол жеткізуіне қатысты ата-аналарды хабарлау талабы жоқ.

Норвегия

Егер әйел 16 жасқа толмаған болса, ата-анасының рұқсаты қажет.

Польша

Егер түсік жасатуды талап ететін әйел кәмелетке толмаған болса, онда ата-анасының келісімі әрқашан қажет.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африкада кез келген жастағы әйел жүктілігінің 13 аптасына дейін ешқандай себеп көрсетпестен, сұраған жағдайда аборт жасай алады. 18 жасқа толмаған әйелге ата-анасымен кеңесу ұсынылады, бірақ ол оларға хабарласпау немесе кеңеспеуді қаласа, онда олай істей алады. Дегенмен, ол толыққанды хабардарлықпен келісім беруі керек, яғни егер аборттың салдарына түсінбесе, ата-анасының немесе қамқоршысының көмегінсіз абортқа келісім бере алмайды.

Испания

2009 жылы социалистік үкімет 16 және 17 жастағы адамдар аборт жасау үшін ата-аналарына хабар беруі тиіс заңды қабылдады (бірақ ата-анасының келісімі міндетті емес), егер бала зорлық-зомбылыққа ұшырайтын отбасыдан болмаса және осы жаңалық одан да көп шиеленіс тудыруы мүмкін болса.

Швеция

Қазіргі заңнама – 1974 жылғы «Аборт туралы» заң. Оған сәйкес, жүктіліктің он сегізінші аптасына дейін әйел кез келген себеппен түсік жасатуды өз қалауынша шеше алады. Заң жүкті әйелдің жасына қатысты ешқандай шектеу қоймайды.

Ұлыбритания

Ұлыбританиядағы ата-аналардың қатысуына қатысты заңдар; егер қыз медицина қызметкерлері тарапынан қабілетті деп танылса, ата-анасына ақпарат беруге рұқсат етілмейді. Көп жағдайда 13 және одан жоғары жастағы қыздар осы ережеге жатады, бірақ осы жасқа толмаған қыздарға қатысты ата-аналар, әлеуметтік жұмыскерлер және полиция баланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін араласа алады. 1996 жылдан бері шамамен 120 12 жасар бала, кем дегенде 5 11 жасар бала және 2 9 жасар бала заңмен бекітілген аборт жасаған. 2005 жылы Манчестер қаласының тұрғыны Сью Эксон 16 жасқа дейінгі қыздарға құпия кеңес беруді болдырмау үшін заңды өзгертуді сұрады. Дегенмен, Жоғарғы сот ата-аналардың келісімін талап етпейтін және дәрігерлердің қыздардың құпиялылығын сақтауын талап ететін ережелерді қайта қараудан бас тартты.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та көптеген штаттар әдетте ата-аналардың қатысуын екі түрдің біріне талап етеді: келісім немесе хабарлама, немесе екеуі де. 36 штат кәмелетке толмаған баланың аборт жасату туралы шешімін қабылдауға ата-аналардың қатысуын қажет етеді (21 штат ата-ананың келісімін ғана қажет етеді, оның 3-інде ата-ананың екеуінің де келісімін қажет етеді; 10 штат ата-ананың хабарламасын ғана қажет етеді, оның 1-інде ата-ананың екеуіне де хабарлануы қажет; 6 штат ата-ананың келісімін де, хабарламасын да қажет етеді; 8 штат ата-ананың келісім құжаттарын нотариус куәландыруын қажет етеді). Массачусетс пен Делавэрде заң тек 16 жасқа толмаған балаларға, ал Оңтүстік Каролинада тек 17 жасқа толмаған балаларға ғана қолданылады. 2020 жылы заң тек 16 жасқа толмаған балаларға қатысты деп өзгертілді. Сот 2013 жылдың шілдесінде заңды күшіне енгізуге келісті, ата-ананы хабардар ету заңы 15 тамызда күшіне енді. Алайда, Иллинойс штатының Бас Ассамблеясы 2021 жылы ата-ананы хабардар ету заңын жойды, сондықтан ата-аналардың қатысуы енді қажет емес. Америка Педиатрия Академиясы Лунгренге қарсы (1997) 16 Cal.4th 307 ісінде Калифорния Жоғарғы соты 1987 жылғы ата-аналардың келісімін талап ететін заңды жойды (бұл заң қабылданғаннан кейін көп ұзамай күшінен шығарылды, сондықтан ешқашан қолданылмады). Бұл іс сонымен қатар тарихқа енді, өйткені Калифорнияның Жоғарғы соты бұрын Америка Педиатрия Академиясы Лунгренге қарсы (1996) 51 Cal. Rptr.2d 201 ісінде заңның конституциялық екендігіне үкім шығарғаннан кейін, заң ісін қайта қарауға келісім берген сирек жағдайлардың бірі болды.

Аргументтер

Әлеуметтік қорғау топтары ата-ананы хабардар етудің пайдасына бірнеше аргумент келтірді. Кәмелетке толмағандар медициналық процедуралардың көпшілігіне ата-анасының келісімін алуы тиіс. Heritage Foundation тақырыбындағы зерттеуге сәйкес, ата-ананың қатысуымен қабылданатын заңдар жасөспірімдер арасындағы аборттар санын азайтады. Жүкті кәмелетке толмаған қызға, зорлау немесе заңсыз жыныстық қатынас фактісін жасыру үшін үлкен досы немесе зорлаушы серігі аборт жасауға қысым көрсетуі мүмкін. Қазіргі уақытта, егер кәмелетке толмаған бала заң бойынша тәуелсіздік алса, аборттан туындаған кез келген салдарға жауапкершілік ата-анасы жүреді. Көптеген жас әйелдер өздерінің жыныстық өмірі туралы, сондай-ақ зорлыққа ұшыраған немесе инцестке қатысқан жағдай туралы ата-аналарымен сөйлесе алмайтындарын сезінеді және осының салдарынан заңсыз аборт іздеуі немесе іздемеуі мүмкін. Теннесси штатының аудандық сотының судьясы Никсон: «Жағдай ең жақсы болған жағдайда да, [сот] қарауына алыну процесін аяқтауға жиырма екі күн кетеді – жүктіліктің уақытқа сезімталдығы және кейінірек жасалатын аборттармен байланысты қауіптілік ескерілгенде, бұл маңызды мәселе» деп бағалады. Америкалық педиатрия академиясы мынадай мәлімдеме жасады: «Ата-ананың қатысуын міндеттейтін заңнама отбасылық байланысты нығайтуды көздеген мақсатына жете алмайды, бірақ тиісті медициналық көмекке қол жеткізуді кешіктіру арқылы жасөспірімге зиян келтіру қаупін арттырады. Кәмелетке толмағандар аборт жасау туралы шешімдерінде ата-аналарын қатыстыруға мәжбүр етілмеуі керек, бірақ олар жүктіліктері туралы ата-аналарымен және басқа жауапты ересектермен ақылдасуға ынталандырылуы керек». Нью-Йорк қалалық университетінің Барух колледжінің зерттеушілері жүргізген аборттар туралы зерттеу көрсетті, Техастағы 17 жас 6 айдан 18 жасқа дейінгі жасөспірімдер жүкті болған кезде 18 жастан асқан әйелдерге қарағанда екінші триместрде аборт жасау ықтималдығы 34%-ға жоғары. Guttmacher институтының өкілі Лоуренс Финер: «Бұл сияқты заңдардың жасөспірімдердің денсаулығына қалай қауіп төндіретінін көрсетеді. Аборт қауіпсіз процедура, бірақ жүктіліктің соңына қарай қауіпсіздігі төмендейді» деді. Оның пікірінше, ата-ананың қатысуымен қабылданатын заңдар, жақсартылған жыныстық білім берумен және контрацепцияға қол жеткізумен және оны қолданумен салыстырғанда, аборттар санына аз әсер етеді. Бала тудыруға жетілген көптеген кәмелетке толмағандар аборт жасау туралы шешімді өздері қабылдауға жеткілікті ересек. ЖҚСБ тестілеу және емдеу сияқты басқа репродуктивті денсаулық мәселелері ата-ананың келісімін қажет етпейді.

Advocacy groups have made a number of arguments in favor of parental notification. Minors must have parental approval for most types of medical procedures. A study by The Heritage Foundation stated that overall, parental involvement laws reduce the number of teenage abortions. The pregnant minor might be pressured into having an abortion by an older boyfriend or abusive partner, so as to conceal the fact that he is guilty of rape or statutory rape. Currently, the parents of the minor are financially responsible for any complications resulting from the abortion, unless said minor has been legally emancipated. Many young women feel they cannot talk to their parents about their sex lives or about rape or incest that they may have suffered, and may or may not seek illegal abortions as a result. Judge Nixon of The District Court in Tennessee estimated "that even under the best of circumstances, the [judicial] waiver process would take twenty two days to complete – a significant problem given the time sensitive nature of pregnancy and the increased risk involved in later abortions." The American Academy of Pediatrics issued the following statement: "Legislation mandating parental involvement does not achieve the intended benefit of promoting family communication, but it does increase the risk of harm to the adolescent by delaying access to appropriate medical care [M]inors should not be compelled or required to involve their parents in their decisions to obtain abortions, although they should be encouraged to discuss their pregnancies with their parents and other responsible adults." A study of abortions by researchers at Baruch College at City University of New York showed that Texas teens who were between 17 years, 6 months old and 18 years old were 34% more likely to have an abortion in the much riskier second trimester than young women who were 18 or older when they became pregnant. Lawrence Finer, spokesperson for the Guttmacher Institute said: "It just shows how laws like this can lead to health risks for teens. Abortion is a safe procedure, but it's less safe later in the pregnancy." He suggest that parental involvement laws have a small effect on abortion rates compared with improved sexual education and birth control access and usage. Many minors of childbearing age are sufficiently mature to make abortion decisions by themselves. Other reproductive health issues such as STD testing and treatment do not require parental consent.

Рим-католик шіркеуінің ұстанымы

2009 жылы Бразилияда архиепископ Хосе Кардосо Собриньо 9 жасар қыздың анасы мен дәрігерлерін қыздың егіздеріне аборт жасағаны үшін шіркеуден шығарды. Қызды алты жасынан бері бірнеше рет зорлаған өгей әкесі жүкті қылған. Дәрігерлер қыздың жас екендігіне байланысты егіздерді қауіпсіз босанудан гөрі аборт жасауды ұсынды. Оқиға Бразилия үкіметін дүрліктірді және президент Луис Инасио Лула да Силваның наразылығын тудырды. Кейін Папа Бенедикт XVI Анголада барлық түрдегі абортты, тіпті емдік мақсатта жасалатын абортты да айыптаған даулы сөз сөйледі. Емдік аборт – ананың өмірін сақтау үшін немесе ұрықта өмірмен үйлеспейтін кемістік анықталған жағдайда жасалатын аборт.