Кіріспе

Жюль Массеннің "Сафо" операсы – бес актілі "лирикалық пьеса" ("лирикалық ойын", декламациялық стильдегі опера). Музыкасы Жюль Массене Анри Кейн мен Артур Бернеден француз тіліндегі либреттосына жазылған, ол Альфонс Даудеттің 1884 жылғы осы аттас романы негізінде құрастырылған. Оның тұңғыш қойылымы 1897 жылдың 27 қарашасында Париждегі Шатель алаңындағы Лирик театрында Эмма Кальвенің Фанни Легран рөлінде орындауымен болды. Ұсынысқа ие және әсерлі туынды, оның сәттілігі басты сопраноның харизмасына тікелей байланысты, бірақ ол ешқашан стандартты опералық репертуарға енген емес.

Өнер тарихы

1897 жылы алғашқы қойылымда «Сафо» Кальвенің мүмкіндігінің шектеулі болуына, сондай-ақ Массененің жақын досы Даудеттің қайтысына және романтикалық басты рөлді ойнаған тенор Лепрестрдің актерлік шеберлігінің жеткіліксіздігіне байланысты төрт кескіннен тұратын қысқартылған нұсқада ұсынылды. Операның алғашқы қойылымы 42 рет көрсетілді. 1909 жылғы 22 қаңтарда Salle Favart-та алғаш орындалған қайта жөнделген нұсқасында 3-ші актіге екінші кескін ретінде қосылған жаңа, алтыншы сахна болды. Фанни, Жан және Каудаль арасындағы «Виль-д’Авре» мейрамханасындағы қақтығыс, қазір 3-ші актінің 1-ші бөлімі, қысқартылды, ал оның элементтері Жанның Фаннидің хаттарын қарап, оның өткенімен танысатын көрінісіне қосылды. Бұл қайта қоюды Альберт Карре жасады, декорациясын Амабль мен Люсьен Жюссоум, ал костюмдерін Феликс Фурнери жасады. Карренің әйелі Маргерит Карре осы қойылымды сәнді етіп көрсетті. Опера 1916 жылғы 17 мамырда және 1935 жылғы 23 ақпанда қайта қойылды және 1936 жылы Опер-Комикте соңғы рет көрсетілгенге дейін барлығы 126 қойылымды қабылдады. 1909 жылғы 17 қарашадан бастап опера Нью-Йоркте Оскар Хаммерштейннің Манхэттен опера үйінде қойылды. Ол француз тілінде, Фанни Легран рөлінде танымал Мэри Гарденмен орындалды, бірақ оның орындауы көңіл көншілік тудырды. Бұл он күн ішінде осында ұсынылған Массененің үшінші операсы болды, ал қалған екеуі – «Геродиада» (Нью-Йорктегі премьера) және «Вертер». Опера 1979 жылғы 23 қаңтарда Карнеги залында Фанни Легран рөлінде Элизабет Сёдерстрёммен концерттік орындалымда қайта жаңғыртылды. Гарольд Шонберг «The New York Times» газетінде былай деп жазды:
Бұл ескірген туындыны тыңдау қызықты болды, бірақ көптеген импресариолар оны қайта қоюға асықпауы мүмкін. «Сафо» Массененің көптеген опералары сияқты, өте кәсіби деңгейде жасалған. Ол дауысқа лайықты жазған, шеберлікпен оркестрлеген, не істеп жатқанын жақсы білген. Ол көрермендерін қалай қызықтыруды білген, және ол «Сафо» операсының соңғы актісіндегі соло скрипканың әйгілі Массенет стиліндегі жылауы сияқты, өте сезімтал бола алатын. «Сафо» – басқа опералардан алынған цитаталармен, халық музыкасының элементтерімен, билермен, вокалдық және актерлік шеберлікті көрсетуге мүмкіндік беретін қойылым. Бұл «көлік құралы», және сопранолар оны жақсы көреді. Опера 2001 жылы Уэксфорд фестивалінде Эрмонела Яхомен, ал 2003 жылы Сент-Этьендегі Массенет фестивалінде Лоран Кампеллоне дирижерлігімен қойылды.

Рөлдер

Роль Дауыс түрі Премьерасы Каст, 27 қараша 1897 ж. (Дирижер: Жюль Данбе) Қайта жөнделген нұсқасы 22 қаңтар 1909 ж. (Дирижер: Франсуа Рульман) Фанни Легран, суретшінің моделі сопрано Эмма Кальве Маргарита Карре Жан Гаусин, жас жігіт тенор Джулиен Лепрестр Томас Салигнак Ирен, оның асырап алған қарындасы сопрано Джулия Гираудон Женевиева Матье Луц Дивонн, анасы меццо-сопрано Шарлотта Уинс Джудит Лассаль Сезаре, әкесі бас Андре Грес Жан Дельво Каудал, мүсінші баритон Марк Ноэль Жан Периер Фермер тенор Морис Жакет Морис Казенев, ресторан иесі баритон Дюфур Ипполит Бельгом Хор: Қонақтар, көшпелі музыканттар, суретшілер, цыгандар.