Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чех композиторы, пианист және клавесинші Франтишек Ксавер Душек (Franz Xaver Duschek немесе Dussek); 8 желтоқсан 1731 – 12 ақпан 1799) – чех композиторы және өз заманының ең маңызды клавесиншілері мен пианистерінің бірі.
Czech composer, pianist and harpsichordist
František Xaver Dušek (Franz Xaver Duschek or Dussek); 8 December 1731 – 12 February 1799) was a Czech composer and one of the most important harpsichordists and pianists of his time.
Өмірбаян
Душек Чехия Корольдігінің Вилантице аймағына қарасты Хотеборки қаласында дүниеге келген. Ол Венада Георг Кристоф Вагенсейлден клавесин оқып, 1770 жылдар шамасында Прагада сәтті клавиатура мұғалімі ретінде танылды. Вольфганг Амадей Моцарт, мүмкін, Праганың сыртындағы Коширедегі Бертрамка вилласында қонақ болған, бірақ 19 ғасыр әдебиетінде ол онда жиі тұрғаны туралы айтылатын мәлімдемелерді растайтын ешқандай құжат жоқ. Моцарт өзі онда болғанын ешқашан хабарлаған жоқ, сондай-ақ замандастары оны онда көргендері туралы ешқандай мәлімдеме жасаған жоқ. Ол онда болғандығына ең сенімді дәлел – 1856 жылғы Моцарттың ұлы Карл Томас Моцарттың естелігі, ол Моцарттың Прагаға екінші рет келгенде (1787 жылғы қазан және қараша айларында) Бертрамкада болғанын көрсетеді. Карл Томас оқиғаның куәгері болған жоқ, ол бұл туралы 1790 жылдары Прагада бала кезінде танысқан Моцарттың достарынан естіген. Сонымен қатар, Моцарттың Бертрамкада «Дон Джованни» және «La clemenza di Tito» операларын аяқтағаны, тіпті олардың үстінде жұмыс істегені туралы кең таралған мәлімдемелерді растайтын ешқандай құжат жоқ. Душек Прагада қайтыс болды. Ол Моцарттың ұлы Карл Томастың мұғалімі болды, ол музыкалық мансапты жалғастырмаса да, дарынды пианист болды. Душектің әйелі Жозефа Хамбахер (1753 жылғы 7 наурыз – 1824 жылғы 8 қаңтар) оның шәкірті болған және танымал пианист және сопрано болған. Ол Моцарт операларының алғашқы қойылымдарында маңызды сопрано партияларын орындады, ал Моцарттың «Bella mia fiamma» (K. 528) концерттік ариясы оған арналған. Душек клавесин мен фортепианоға арналған сонаталар, вариациялар мен концерттер, сондай-ақ бірнеше симфониялар мен скрипкалық квартеттер шығарды. Оның көптеген музыкалық шығармалары ерте классикалық кезеңнің галант стиліне жатады.
Dušek was born in Chotěborky, which is part of Vilantice, in the Kingdom of Bohemia. He was taught the harpsichord in Vienna by Georg Christoph Wagenseil and established himself around 1770 in Prague as a successful keyboard teacher. Wolfgang Amadeus Mozart was probably his guest in his Villa Bertramka in Košíře, just outside Prague, although no documentation exists to support claims originating in nineteenth century literature that he stayed there frequently. Mozart himself never reported staying there and no contemporary witness ever reported seeing him there. The best evidence that he ever stayed there comes from a reminiscence of Mozart's son Karl Thomas Mozart that dates from 1856 and indicates that he was at the Bertramka during his second visit to Prague (during October and November 1787). Karl Thomas was not himself a witness to the incident reported, rather he only heard about it from friends of Mozart whom he met as a child in Prague during the 1790s. Furthermore, there is no documentation to support widespread claims that Mozart completed the operas Don Giovanni and La clemenza di Tito at the Bertramka, or indeed that he even worked on them there. Dušek died in Prague. He was a teacher of Mozart's son Karl Thomas, who became a gifted pianist, although he did not pursue a career in music. Dušek's wife Josepha Hambacher (7 March 1753 – 8 January 1824) had been taught by him and was a famous pianist and soprano. She sang important soprano roles in Mozart operas in early performances, and Mozart's concert aria "Bella mia fiamma" (K. 528) was written for her. Dušek composed sonatas, variations and concertos for harpsichord and piano and several symphonies and string quartets. Much of his music is in the galant style of the early Classical period.
Басқа композиторлардың әндері
Австриялық-австралиялық композитор Эрик Гросс (1926–2011) Франтишек Ксавер Дусек фортепиано туындыларының негізінде жазылған, Dussekiana I–III деп аталатын скрипка мен оркестрге арналған үш сюита жазды.
The Austrian Australian composer Eric Gross (1926–2011) wrote three suites for violin and orchestra, named Dussekiana I III, based on piano pieces of František Xaver Dussek.