Кіріспе

Француз үкіметінің қызметкері, фермер және корольдік нотариус Франсуа Биго (fʁɑ̃swa biɡo; 30 қаңтар 1703 жылы Бордода туған; 12 қаңтар 1778 жылы Швейцарияның Нойшатель қаласында қайтыс болған) – француз үкіметінің қызметкері. Ол Рояль аралында (қазіргі Кейп-Бретон аралы) қаржы комиссары, тақсырған Дюк д’Анвиль экспедициясының бас комиссары және соңында Жаңа Францияның интенданты қызметін атқарды. 1760 жылғы жаулап алу кезінде оның лауазымы жойылғандықтан, ол осы лауазықты соңғы рет атқарган адам болды. Кейіннен ол сыбайлас жемқорлыққа айыпталып, Францияда сотқа тартылды және кінәлі деп табылғаннан кейін он бір айға Бастилия түрмесіне қамалды. Түрмеден босатылғаннан кейін Биго өмір бойына елден қуылды. Бірақ сот шешімі шығарылғаннан кейін көп ұзамай Биго Швейцарияға қашып кетіп, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды.

Ерте өмір

Биго Бордода ақсүйектер отбасында дүниеге келді. Ол Людовик Амабл Бигоның (1663–1743) ұлы, ол Бордо Парламентінің кеңесшісі және корольдің Бас қабылдаушысы болған. Анасы – Маргарита де Ломбард (1682–1766), Джозеф де Ломбардтың қызы, Кубзагуес бароны, Гвиендегі теңіз комиссары және ескі әрі беделді Гвиенн отбасының өкілі. Оның әкесінің әкесі коммерциялық қызметі арқылы байыған, ал әкесі табысты заңгерлік мансапқа ие болып, бірнеше маңызды мемлекеттік лауазымдарды атқарды. Биго, ақсүйек ұлына лайық, "заң оқуын қамтитын жақсы білім алуға тиіс болды". Бигоның білімі туралы нақты мәлімет жоқ, бірақ тарихшылар оның Бордодағы құқық факультетінде бірнеше курс оқығанын айтады. 1723 жылы, жиырма жасында, заң оқуын аяқтаған кезде, ол француз король сарайындағы ықпалын пайдаланып, "теңіз комиссариатына" бас хатшы ретінде қабылданды. 1728 жылға дейін хатшы болып қызмет етті, содан кейін комиссар болды. 1729 жылы бас хатшы, ал 1732 жылы 29 жасында Рошфорт қаласында теңіз флотының резиденциялық комиссары болып тағайындалды. Рошфорт порты – Жаңа дүниеге сапарға дайындалатын көптеген флоттардың тоқталған жері. Ол бұл тағайындауға аса қуанбады, бірақ ол 1739 жылдың 1 мамырында күшіне енді. 9 қыркүйекте Луисбургке жаңа тағайындалған губернатор Исаак Луи де Форанмен бірге кемемен келді.

Луисбург қаласы

Биго Франциядағы жоғары лауазымды тұлғаларына өзінің қабілетін көрсеткісі келді. Сондықтан ол комиссариаттың барлық жұмыстарын қадағалай бастады. Ол есеп жүргізуді жаңартты және операцияларды егжей-тегжейлі түрде жеке бақылады. Бұған қоса, Биго бұрынғы басшылардың басқару кезеңінде болған губернатормен келіспеушіліктерден сақтанды. 1740 жылдың мамыр айында Форан қайтыс болғаннан кейін Биго колониядағы белгілі әскери отбасының мүшелері Франсуа Дюпон Дювивье және Луи Дюпон Дюшанбонмен жақын дос атанды.

Канада ісі

Биго айыпталған алаяқтық тек жалған жасау немесе қаражатты заңсыз пайдаланудың жасырын жолдарымен ғана шектелмеді; бұл – көптеген отарлаушы шенеуніктердің, әскери офицерлердің және саудагерлердің жеке келісімдер немесе тіпті ресми компаниялар арқылы жұмыс істейтін, кең ауқымды жеке кәсіпкерлік жүйесі болды. Тарих көрсеткендей, Франция бейбіт келіссөздерде Гваделупаға алмастырып, Ұлыбританияға Жаңа Францияны сақтап қалуға келісім берді. Дегенмен, Солтүстік Америкадағы жеңілісі үшін кінәліні іздеген Франция, Биго мен оның серіктерін "Канада ісі" деп аталған сот процесінде, олар ұрлаған деп саналған ақша сомасын өтеуге міндеттеді. 1757 жылы Жеті жылдық соғыс Франция үшін нашарлаған кезде, Дюк де Шозельдің үстемдік еткен тобы өзгерістер жасауға және кінәлілерді табуға кірісті. 1763 жылдың 10 желтоқсанында сот шешімі шығарылғаннан кейін Биго Швейцарияға кетті. Ол өзінің есімін Франсуа Бар (де Бар) деп өзгертті, бұл оның қарындасының күйеуінің есімі, Сиер де Бар (Бар) еді. Луисбурдағы оның үйі мен қоймасының қираған қалдықтары 1960 жылдары Канаданың саябақтар қызметімен қазылып, қайта жаңартылды. Қазір олар қайта құрылған Луисбур бекінісінің ұлттық тарихи ескерткішінің маңызды мұражай бөлігін құрап, Бигоның отардағы рөлін көрсетеді.