Испан саяхатшысы және дипломаты Гарсия де Сильва Фигероа

Кіріспе

Испан дипломаты және саяхатшысы (1550–1624)

Дон Гарсия де Сильва Фигероа (29 желтоқсан 1550 – 22 шілде 1624) – испан дипломаты, және Персиядағы Тахт-е-Жамшид ескі қираған жерлерін Персеполис қаласының орналасқан жері ретінде дұрыс анықтаған алғашқы батыс саяхатшысы. Персеполис – Ахеменид империясының ежелгі астанасы және ежелгі заманның ұлы қалаларының бірі.

Өмір және жұмыс

Де Сильва Испанияның Бадахос провинциясындағы Зафра қаласында дүниеге келген. Ол Фландрияда әскери қызмет өткерді, кейін Бадахоз губернаторы болып тағайындалды. 1612 жылы Испания және Португалия патшасы Филипп III, Де Сильваны Сафавид монархы Шах Аббастың сарайына елші етіп таңдады. Де Силва Персияға жеткенге дейін, португалдық вице-корольмен болған келіспеушіліктер салдарынан Гоада ұсталды және 1617 жылдың қазан айына дейін мақсатына жете алмады. Де Сильваның елшілігі, Филипп III-тің Шах Аббас I оған жақында жіберген екі елшіге жауап ретінде жасалды – олардың бірі ағылшын Роберт Ширли, екіншісі парсылық Денгиз Бег және португалдық августиндік монах Антонио де Гувеа болатын. Персияда болған кезінде Де Сильва Осман империясына қарсы одақ құру сияқты маңызды дипломатиялық мәселелермен айналысты. Де Сильва Парсының көптеген қалаларын, соның ішінде Шираз, Құм және Исфаханды аралап көрді. Ол Персеполистің қираған орындарына барып, оның сұлулығын Альфонсо де ла Куэваға, Бедмар графына жіберген әсерлі хатында сипаттады. Бұл хат Еуропаның ғылымдағы білгір адамдары арасында үлкен қызығушылық тудырды және тез арада латын және ағылшын тілдеріне аударылды. Исфаханда ол итальяндық саяхатшы Пьетро делла Валлемен кездесті, ол кейін Де Сильваның жолын ұстанғаннан кейін Гоаға барды. Саяхаттары барысында Де Сильва сирек кездесетін өнер туындыларының үлкен коллекциясын жинады және 1619 жылы Испанияға оралғанда оларды өз елiне алып кетуге тырысты. Ол өзінің саяхаттары туралы «Totius legationis suae et Indicarum rerum Persidisque commentarii» деген тақырыпта толық есеп жазды. Голландтық Абрахам де Викфорт оны 1667 жылы француз тіліне аударды. Алғашқы қолжазба бүгінде Мадридтегі Ұлттық кітапханада сақтаулы және 1903 жылы толыққанды жарияланды. Де Сильваның естеліктерінде парсы географиясы, тарихы және мәдениеті туралы көптеген егжей-тегжейлі мәліметтер бар. Ол зороастрийлердің жерлеу салты, парсы қалаларындағы ұйымдастырылған бұқа күресі және Оңтүстік Ирандағы құрма пальмаларын өсіру сияқты көптеген нәрселерді сипаттады. Оның шығармалары 17 ғасырдың басындағы Парсы туралы құнды дереккөз ретінде танылады. Де Сильваның Испанияға қайта оралу жолы қиындықтарға толы болды. Ол 1621 жылы Ормуз бен Гоаға, ал 1622 жылы Мозамбикке жетті, бірақ Жақсы Үміт мүйісін айналып өтуге кеш қалғандықтан, қайта Гоаға оралуға мәжбүр болды. Ұзақ күткеннен кейін Испанияға қайта баруға мүмкіндік алғанда, ол мақсатына жетпей теңізде қайтыс болды.

De Silva was born in Zafra in the Spanish province of Badajoz. He served in the military in Flanders, and later was appointed governor of Badajoz. In 1612, Philip III, King of both Spain and Portugal, chose De Silva as his ambassador to the court of Shah Abbas, the Safavid monarch. Before he could reach Persia, however, De Silva was detained in Goa due to his strong disagreements with its Portuguese viceroy, and he did not arrive at his destination until October 1617. De Silva's embassy was Philip III's return to the two Abbas I had sent to him shortly before, one of them in the person of the Englishman Robert Shirley and the other in the ones of the Persian Dengiz Beg and the Portuguese Augustinian friar Antonio de Gouvea. During his stay in Persia, De Silva dealt with various diplomatic issues of importance, including the sealing of an alliance against the Ottoman Empire, a longstanding enemy of the three powers involved: Persia, Portugal and Spain. De Silva travelled extensively throughout Persia, visiting the cities of Shiraz, Qom and Isfahan among others. He went to see the ruins of Persepolis, and described its splendours in a vivid letter to Alfonso de la Cueva, marqués de Bedmar. This letter made a great impression in the learned circles of Europe, and was quickly translated into Latin and English. In Isfahan he met the Italian traveller Pietro della Valle, who later went to Goa following the way De Silva had done to reach there. On his travels, De Silva had amassed a large collection of rare art objects; these he tried to take home with him to Spain when his sojourn ended in 1619. He wrote a full account of his travels under the title Totius legationis suae et Indicarum rerum Persidisque commentarii. It was translated into French by the Dutchman Abraham de Wicquefort in 1667. The original manuscript is preserved today in the National Library in Madrid, and was published completely for the first time there in 1903. De Silva's memoirs contain a great deal of detailed information relating to Persian geography, history and culture. He described, among many other things, the funerary practices of the Zoroastrians, the sport of organized bull fighting in Persian towns, and the cultivation of date palms in southern Iran. His narrative is now regarded as a valuable source document on early 17th century Persia. De Silva's return trip to Spain was eventful and frustrating. He reached Ormuz and Goa in 1621, and then, in 1622, Mozambique, but too late in season to round the Cape of Good Hope he had to go back again to Goa. When, after a long delay, he was able to re embark for Spain, he died at sea before reaching his destination.

Шығарма кейіпкері

Гарсия де Сильва и Фигероа испан жазушысы Саломе Гуадалупе Ингельмоның "Denn die Toten segeln schnell" ("Өлілер тез жүзеді") атты қорқыныш пен құпияға толы әңгімесіндегі басты кейіпкерге айналады. Бұл мәтін Lo Siniestro антологиясына енген.

Портреттер

2017 жылы Пьетро Делла Валле Парсы шахына аккредиттелген испан елшісінің физикалық келбеті туралы қалдырған сипаттамасынан шабыттанған испан суретшісі Алехандро Кабеза, Гарсия де Силваның мұқият физиогномикалық бейнесін жасаған матаға маймен салған портреттің авторы болды.