Кіріспе

Агата Кристидің қысқа әңгімелер жинағы (1933)

"The Hound of Death and Other Stories" – британ жазушысы Агата Кристидің он екі қысқа әңгімесінен тұратын жинақ, алғаш рет 1933 жылдың қазанында Ұлыбританияда жарық көрген. Кристидің әдеттегі баспагерлері Уильям Коллинз және Ұлдары емес, Одхамс Пресс басып шығарғандықтан, бұл жинақты дүкендерден сатып алу мүмкін болмады (кітап жинағының жариялануы туралы төменде қараңыз). Кристидің кітабы алғаш рет Ұлыбританияда, бірақ АҚШ-та жарық көрмегені бұл алғашқы рет болды, алайда жинаққа енген барлық әңгімелер кейін АҚШ жинақтарында жарияланды (әңгімелердің АҚШ кітаптарында пайда болуы туралы төменде қараңыз). Көптеген әңгімелер тағдыр мен мистикалық құбылыстар туралы айтады, детективтік мазмұны салыстырмалы түрде аз. Бұл жинақтың ең маңызды ерекшелігі – Агата Кристидің "Сөзге тартылған куәгер" атты қысқа әңгімесінің кітапта алғаш рет жариялануы. Кейін автор осы әңгімеге негізделген, жүлделі пьеса жазды, ол 1957 жылы фильмге және екі рет телевизияға бейімделді.

Өлімнің құсқышы

Американдық журналист Уильям П. Райан Анструтер есімді досымен түскі ас істеп отырғанда, ол Анструтердің Корнуоллдағы Фолбридж қаласындағы "Трейн" деген үйіне апасына бара жатқанын естиді. Райан бұл жер туралы естіген және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның Бельгияны басып алуға тырысқандағы оқиғаны еске алады. Сол кезде ғимарат жарылып, ішіндегілердің бәрі қаза тапты. Әскерилерде жарылғыш заттар табылған жоқ, ал кейін жергілікті тұрғындармен сөйлескенде Райанға бір монахтың керемет күші бар екені айтылды: ол аспаннан найзағай шақырып, монастырды қиратып, немістерді өлтірді. Ғимараттан екі қабырға ғана қалды, олардың бірінде алып иттің бейнесі түсірілген. Бұл оқиға жергілікті шаруаларды қорқытып, олар түнде сол аймақтан қашып жүрді. Монахиня аман қалды және басқа босқындармен бірге Корнуоллдағы "Трейнге" келді, ал Анструтер оның қарындасы сол кезде бельгиялықтарды қабылдағанын растайды. Корнуоллда Анструтер әпкесінен Мари Анжеликаның әлі де сол жерде екенін біледі. Ол үнемі иллюзиялар көреді және жас, жергілікті дәрігер Роуз оны зерттеп, оның жағдайы туралы монография жазуды жоспарлап отыр. Анструтер Роузбен кездесіп, оны жас монахпен таныстыруға көндіреді. Монахиня жергілікті медбикемен бірге тұрады. Ол өзінің түс көргендері туралы айтады, бірақ Анструтер Райаннан естіген оқиғаны айтқанда, ол арман деп ойлаған нәрсенің шындық екенін түсініп, қатты сескенеді – немістер алтарга жақындағанда "Өлім итін" жібергенін. Ол "Шеңбер қаласы" және "Кристалл халқы" туралы сөйлейді. Олар кеткен соң Роуз Анструтерге бұрын монахтың кристалдар туралы айтқанын естігенін, ал бір рет ол кристал көрсетіп, оның реакциясын тексергенін айтады. Монахиня таңданыспен: "Демек, сенім әлі де тірі!" дейді. Ертесі күні жас монах Анструтерге кристал – сенімнің символы, мүмкін екінші Христос, және сенім ғасырлар бойы сақталғанын айтады. Роуз сөздерді байланыстыру тестін жасайды, онда Мари Анжелика белгілерге сілтеме жасайды, ал алтыншы белгі – жойылу. Анструтер Роуздың оқиғаға қызығушылығына алаңдап, оның ниеттерінің таза медициналық емес екеніне күдік көреді. Біраз уақыттан кейін Анструтер монахтан хат алады, онда ол Розадан қорқатынын және дәрігер алтыншы белгіге жетіп, оның күштерін иеленуге тырысатынын жазады. Сол күні ол Роуз бен монахтың екеуінің де қайтыс болғанын естиді. Олар тұрған жартастағы үйді жер сілкінісі құлатқан, ал жағажайдағы қирандылар алып иттің пішінін еске түсіреді. Сондай-ақ, ол Роуздың бай ағасы сол түні найзағай шағып өлгенін естиді, бірақ аймақта дауыл болған жоқ, ал оның денесіндегі күйген із ерекше пішінде. Мари Анжеликаның сөздерін еске түсіріп, Анструтер Роуздың кристалдың ежелгі (немесе болашақ?) күштерін иеленгенін, бірақ оларды бақылай алмағанын және осыдан өліміне себеп болғанын ойлайды. Оның қорқынышы Роуздың жазбаларына қол жеткізген кезде расталады, онда ол "Өлім күшімен" супермен болуға тырысқандығы туралы толыққанды жазылған.

Қызыл сигнал

Жақсы, бірақ бұл жерде біздікі дұрыс емес. Олардың үш қонағы - Виолет Эверсли ханым, сэр Эллингтон Уэст (танулы психиатр) және Уэсттің немере інісі Дермот Уэст. Әңгіме алдын ала білу қабілеттері мен болжамдарға айналады, олардың Сэр Эллингтон оларды кездейсоқ оқиғалар мен оқиғадан кейін айтылатын жағдайлар деп санайды. Дермот бұған сенімді емес, ол мұндай сезімдерді қызыл сигнал ретінде сипаттайды "Алдыда қауіп!" және Месопотамияда араб қызметшісі өлтіруден қашып құтқарылған кездегі өлімге жақын оқиға туралы әңгімелейді. Ол топқа айтпағаны - кешкі асқа қатысқанда қызыл сигналға тап болғаны. Ол қауіптің қайнар көзі кім болатынын ойлайды, оның ойы Клэр Трентке деген махаббатына ауысады, ол Джек Трент өзінің ең жақсы досы болғандықтан үнемі бас тартатын сезім. Ойынан шыққан соң, әңгіме ақымақтыққа айналып, алдамшы ойларды басудың қауіптілігін біледі. Сэр Эллингтон бұл әңгіменің көңілін қалдырған Клэр Трентке қарайды. Кештің бір мақсаты - ол жерде отырыс өткізу үшін келген медиуммен кездесу. Ол солай істейді және бөлмедегі адамдардың біреуіне үйіне бармауға ескертеді, өйткені онда қауіп бар. Той үзіліп, сэр Эллингтон Дермоттан Грэфтон галереясындағы достарына қосылар алдында оны Харли көшесіне үйіне ертіп баруын сұрайды. Ол Клэрге деген махаббатын білетінін айтып, оған берілмеуін ескертеді. Ол ажырасуды мақұлдамайды, олардың отбасында есі дұрыс емес жағдайдың болғаны туралы және оның кісі өлтіру маниясына күдікті екендігі туралы айтады. Талқылау эмоционалды болып, Дермот ағасына қарсы қауіп төндіреді, оны құл Джонсон естиді, өйткені ол сусын әкеледі. Графтон галереясына бара жатып, Клэр Дермотқа оның өзіне деген сезімдері өзара байланысты екенін айтады, сондықтан ол оның кетуін қалайды. Ол қызды өзіне қосылуға шақырады, бірақ қыз бас тартады. Үйіне қайтып бара жатқан Дермотты қауіп-қатер тағы да қорқытады. Есікті біреу қағып, Дермот оны полицияға ашады. Қауіп сезіну оны полицияға өзінің Милсон екенін, өзінің жеке қызметшісі екенін айтады, ал полиция оған "шебері" оның немере інісімен айтысып, сол түні атылған сэр Эллингтонды өлтіргені үшін іздестіріліп жатқанын айтады. Полиция пәтерді іздестіріп, револьверді тауып, Уэст "қайта оралған" жағдайда, онда офицер қалдыруға шешім қабылдайды. Дермот ішімдік алып жатқанда ас үйдің терезесі арқылы пәтерден қашып кетеді және оны өз үйіне алып баратын Джек Трентке тез кездеседі. Ол өзін Дермотпен бірге бір бөлмеге кіргізіп, қаруды шығарады, содан кейін ақымақтықпен кісі өлтіргенін мойындайды. Сэр Эллингтон оның жағдайын танып, оның психикалық жағдайын бағалау үшін кешкі асқа қатысты. Дермот оның ағасы Клэр туралы айтып отыр деп ойлады, ол шын мәнінде сэр Эллингтонға диагнозды анықтауға көмектесіп жатты. Қазір ол полицияға үйге және құлыпталған бөлмеге кіруге көмектеседі. Джек оны алып кетуден бұрын өзін өлтіреді.

Төртінші адам

Canon Parfitt түнгі сапарға арналған пойызына уақытында үлгереді. Бірінші сынып вагонында ол танымал заңгер сэр Джордж Дюранмен қайта танысады. Вагондағы үшінші адам өзін доктор Кемпбелл Кларк деп таныстырады, ол – психикалық аурулар бойынша сарапшы. Олармен бірге төртінші адам да бар, ол ұйықтап жатқандай көрінеді. Үш ер адам әртүрлі деңгейдегі ұйқысыздықтарын мойындап, саяхат бойы әңгімелеседі. Олардың сөздері бір денеде бірнеше жан болу мүмкіндігін қамтиды, ал доктор Кларк Фелиси Больт есімді француз қызының жағдайын мысалға келтіреді. Ол Бретеньдегі шаруа отбасының қызы еді, бес жасында әкесі мас күйінде анасын өлтірген соң ата-анасынан айырылды, әкесі өмір бойына сотталды. Оны ағылшын әйелі мисс Слейтер тәрбиеледі, ол аймақтағы қайырымдылық жетімдер үйін басқарды. Фелиси ақыл-есі кем және жабайы көрінетін, сондықтан мисс Слейтер оған оқу мен жазудың негіздерін үйретуге көп еңбек жұмсады. Кейінірек, оның ақымақтығы мен жалқаулығынан кейін бірнеше қызметшілік жұмыстарын атқарды. Кенеттен, жиырма екі жасында оның жағдайы өзгерді. Психикалық аурудан кейін ол үш немесе төрт түрлі тұлғаға бөлінді. Біріншісі – оның бұрынғы өзінің жалғасы болды, ал екіншісі – мәдениетті, білімді, фортепианода ойнайтын және екі шет тілін білетін. Үшіншісі екіншісінің білімін алған, сонымен қатар өмірдің қиын жақтарын және Париж қоғамының құдайсыз бөлігін де білген. Төртіншісі арманшыл және діндар болып көрінді, бірақ үшіншісінің алдағы ойын екені күдік тудырды. Тұлғалардың алмасуы қатты бас ауруынан және терең ұйқыдан кейін болды, ол басқа тұлғалар туралы ешқандай естелік қалдырмады. Оқиғаның соңы бір күні таңертең төсегінде өлі күйде табылған кезде келді, ол өзін-өзі қолдарымен тұншықтырып өлтірген. Осы сәтте вагондағы төртінші адам күліп, әңгімеге қосылады. Ол шетелдік акцентпен сөйлейді және Фелисидің жағдайын Аннет Равел есімді тағы бір қыздың жағдайымен тығыз байланысты екенін айтады. Екі қыз бен Рауль Летардо атты жігіт мисс Слейтердің жетімдер үйінде бірге болған. Ол Аннеттің Фелисиге деген қатыгездігін көрді, соның ішінде Аннет Фелисиді есіне түсірмейтін әрекетке итермелеген жағдайға куә болды. Ол сондай-ақ Фелисидің Аннетті қаншалықты жек көретінін көрді. Аннет Парижде атақты биші болуды көздеген амбициялы қыз еді. Рауль жетімдер үйінен жұмыс тауып, бес жылға шетелге кетті. Парижге оралғанда ол Аннеттің сахнада ән салатын плакатын көріп, оны гримерлік бөлмесінде кездестірді. Ол өзінің мақсатына жеткендей көрінді, бірақ Рауль оның денсаулығының нашарлап бара жатқанын байқады, екі жылдан кейін ол Аннет қайтып келген мисс Слейтердің жетімханасына оралды, ол өліп бара жатқандай болды, бірақ оған сенгісі келмеді. Фелиси де сол жерде қызметші болып жұмыс істеді, Аннетті бұрынғыдай жек көреді, бірақ оның қатыгездігі мен қорлауына ұшырады, ол оған қызық әсер ететіндей болды. Аннет көп ұзамай қайтыс болды. Рауль алты айдан кейін оралғанда, мисс Слейтер оған Фелисидің ерекше тұлғалық өзгерістерінің алғашқы белгілері туралы айтты. Ол солардың біріне куә болды және Фелисидің Аннет туралы "сенің киімдеріңді алып, жаныңды денеңнен шығарып тастады" деген сөздерін естіді, ол өлі қызға қатты қорқып қалды. Дегенмен, ол қашып кеткісі келсе, оның күшті қолы бар екенін білді. Қалған үшеуі бұл оқиғаны естіп таң қалды, ал Рауль Аннеттің өмірін қаншалықты аңсағанын баса айтты. Дәрігер бұрын тәннің жанға мекен екенін айтқан еді. Рауль бұл жағдайды үйіңе қарақшы кіргендей деп сипаттады.

Циган

Дикки Карпентер Эстер Лоуеспен соңғы келісімін бұзады және себепті Эстердің кіші қарындасы Рейчел Лоуестің қалыңдығы болған Макфарлейнге сендіреді. Дикки, бұрынғы әскери адам, бала кезінен бастап сиғандардан жиренішті болды, ол белгілі бір жағдайда болатынын және кенеттен олардың бар екенін сезінетін қайталанатын армандар көре бастады. Ол қарап тұрғанда, бір сиған әйел оған қарап тұрды. Бұл әйелдің кенеттен пайда болуы оны әрқашан алаңдатады, бірақ бұл түстер басталғаннан кейін бірнеше жыл өткенде ғана ол нағыз цыганмен кездесті. Бұл оқиға Жаңа Орманға серуендеп бара жатқанда болды. Ол әйелге көңіл бөлмеді, ал ол өтіп бара жатқан ағаш көпір оның салмағы астында сынды, оны төмендегі жылдам ағып жатқан өзенге лақтырып жіберді және оны құшақтап қалды. Англияға оралғанда, ол осы оқиғаларды еске алды. Бір кешкі ас табынында ол Алистер Хаворт есімді әйелді көрді, оны өзінің көздерімен көргендей болды, ол қызыл шарф киіп, түсіне қарады, дәл оның армандарының сиған сияқты. Ол кешкі астан кейін онымен террасада жүрді, ал ол оған үйге қайтып кірмеуін ескертті. Ол солай істеді де, Эстер Лоуеске ғашық болды. Бір аптадан кейін олар қыз-жігіт болып, екі аптадан кейін ол Хаворт ханымды тағы да көріп, оны тағы да ескертті. Ол тағы да Естерге көңіл бөлмеді, ал сол түні Естер оған өзін сүймейтінін айтты. Қазір ол Макфарлейнге сенім білдіруінің себебі - ол әдеттегі операцияға барады, және ол ауруханадағы медбикелердің бірінде миссис Хаворттың бейнесін көрді деп ойлады, ол оны операциядан бас тартуға ескертті. Дикки операция кезінде қайтыс болады және қандай да бір импульс Макфарленді миссис Хавортты оның үйіне баруға мәжбүр етеді. Сол жерде ол күйеуінің мұндай таңғажайып әйелге шынымен сәйкес келмейтінін көріп, таңғалады. Екеуі бау-бақшада жүріп, Хаворт ханым Макфарленге оның да көзінің көру қабілеті бар екенін айтады. Дәлел ретінде ол одан бір тасқа қарауын сұрайды, ал ол қанға толы қуысты көреді деп ойлайды. Ол оған бұл ежелгі заманнан қалған құрбандық тасы екенін және оның өз көруі болғанын айтады. Ол күйеуіне некеге тұрғанын, өйткені оның үстінен бір белгі асылып, оны болдырмақшы болғанын айтады. Сондай-ақ, ол Макфарленге олар енді кездеспейтінін айтады. Тағдырға қарсы шығуға бел буған Макфарлен келесі күні қонақ үйінен Хаворттардың үйіне барады да, әйелдің өлгенін көреді. Ол өзінің тонигі деп ойлай отырып, улы затты ішті. Күйеуі қайғыдан аң-таң болып жатыр. Қонақ үйге оралғанда үй иесі оған базда бұрыннан кеткен арбалар туралы әңгімелейді, оның ішінде теңізші мен сиған бар. Макфарлен олардың қайтадан жүре ала ма екеніне қызығады.

Шам

Жас жесір әйел Ланкастер ескі соборлы қаладағы алаңға орналасқан бос үйді жалға алады. Өте төменгі жалға күдікпен қараған ол үйді арбаған деп дұрыс болжайды және агентті егжей-тегжейлі сұрауға мәжбүрлейді. Ол оған Уильямс есімді адам туралы естіген оқиғаның нұсқасын ұйқымен айтады. Ол сол жерде отыз жыл бұрын өзінің жас ұлымен бірге өмір сүрген. Уильямс Лондонға бір күнге барып, қашып жүрген іздеуде болған адам ретінде полицияға қамалып, түрмеге жабылды. Оның жас ұлы үйде жалғыз қалды, бірақ аштықтан қайтыс болды. Әңгімеде кейде баланың әкесі қайтып келгенше күтіп жылағаны айтылады. Көп ұзамай Ланкастер ханым қарт әкесі Винберн мен жас, тіршілікке толы ұлы Джеффримен бірге үйге қоныс аударады. Мистер Винберн үйдің қиналған екенін біледі және баспалдақта немересінен төмен қарай келе жатқан қадамдарды естиді. Сондай-ақ, ол қалада ешкім тұрмайды, бірақ балалар оны "желтеп әкелгенін" білуге жалбарынады. Сондай-ақ, ол қызметшілердің бала жылап жатқанын естігендерін естіп тұр. Осыны біраз ұмытып кеткен Джеффри, абыржыған анасынан кейде оны бақылап отырған кішкентай баламен ойнауға бола ма деп сұрайды, бірақ миссис Ланкастер мұндай әңгімені қатаң тоқтатады. Бір айдан кейін Джеффри ауырып, тіпті анасы да үйде бірге тұратын басқа кішкентай баланың жылағанын ести бастайды. Дәрігер Джеффридің өкпелері ешқашан күшті болмағандықтан, олар көп нәрсе істей алмайтынын мойындайды. Бір күні түнде Джеффри қайтыс болады. Оның анасы мен ата-бабасы кенеттен басқа баланың қуанышты күлгенін және екі жұп қадамның артқа шегінгенін естиді. Кішкентай балада ақыры ойынға шығатын досы бар.

Сымсыз

Жеті он жылдыққа толған Мэри Хартер дәрігерге қарауға келеді. Дәрігер оған жүрегінің әлсіз екенін және ұзақ өмір сүру үшін артық еңбектен сақтану керектігін айтады. Доктор Мейнелл сондай-ақ, Хартер ханымның жақын туысы Чарльз Риджвейге берген кеңесін жеткізеді, сонымен қатар, Хартер ханымның көңілі көтеріңкі болуы және ренжімейтіндей болуы керек екенін қосады. Осы мақсатта Чарльз әпкесін радио орнатуға көндіреді. Басында ол қарсылық білдіргенімен, кейін радиодағы бағдарламаларды ұната бастайды. Бір күні кешке Чарльз достарымен бірге болғанда, радиодан оның қайтыс болған күйеуі Патриктің дауысы естіледі. Табиғи түрде қорқып, әңгімеге шок болған Хартер сабырлы, бірақ ойлы болып қалады. Бірнеше күннен кейін радиода осындай хабар естіледі, сонда қарт әйел өз ісін ретке келтіруге шешім қабылдайды. Ол Елизаветаға, қызметшісіне, өсиеті қайда сақталғанын білдіреді және өсиетінде қалдырған соманы елуден жүз фунтқа дейін арттыруға шешім қабылдайды. Осы үшін ол заңгеріне хат жазып, оның қолындағы өсиетті жіберуін сұрайды. Миссис Хартер түскі ас ішкенде, Чарльз алдыңғы күні үйге келгенде жоғарғы қабаттағы терезеде бір шалдың бетін көргенін айтқанда таңғалады. Кейін ол бұл шалдың Патрик Хартер екенін, ол бұрын пайдаланылмаған бөлмедегі портретке ұқсайтынын біледі. Жесір бұл оқиғаны өлімі жақындағанын білдіретін тағы бір белгі деп қабылдайды. Сол күні кешке миссис Хартер радиодан Патриктің дауысын тағы да естіп, ол жұма күні сағат тоғыз жарымда оны алып кетуге келеді деп естіген. Егер ол сол уақытта қайтыс болса, өмірден кейінгі әлемнен хабар алу мүмкін екенін дәлелдеу үшін, ол естігендерін жазып алады. Бұл қағазды Елизаветаға береді, егер ол қайтыс болса, дәрігерге жеткізу үшін. Сол жұма күні түнде ол радиосы қосылған және қолындағы өсиетін оқып отырады. Елизаветаға мұра қалдырған соманы арттыру үшін банктен елу фунт ақша шығарады. Бөлмесінің сыртынан қадам дыбысын естіп, аяғына тұрады, есік ашылып, өлі күйеуінің сақалы бар бейнесін көреді. Ол құлап түседі және бір сағаттан кейін Елизавета оны табады. Екі күннен кейін қызметші дәрігерге хатты береді, ол бәрін көрулер деп жоққа шығарады. Чарльз келіседі, өйткені жоспарының орындалып жатқанын көріп, жағдайды нашарлатуды қаламайды. Радиодан бөлмесіне келген сымды ажыратып, әпкесінің қайтыс болған түні киген жалған сақалын өртеді. Ол өсиетті оқып, әпкесінен мұраға алған ақшаны күтеді – бұл оның іскерлік қиындықтарынан туған түрмеге түсу қаупін болдырмау үшін қажетті сома. Бірақ ол әпкесінің адвокатынан қоңырау алғанда тағы да қорқынышқа ұшырайды. Адвокат оның өтініші бойынша өсиетті қайтыс болған әйелге жібергенін айтады. Ол енді оның қағаздарынан табылмайды, сонда Чарльз әпкесі құлап түскенде, саусақтарынан шығып кеткен өсиет отқа түсіп кеткенін түсінеді. Басқа көшірмесі жоқ, сондықтан бұрынғы өсиет күшіне енеді. Бұл өсиет Хартердің байлығын туысы Мириамға қалдырады (Чарльздің туысы), ол әпкесіне оның әпкесі ұнатпаған адамға үйленгені үшін қанағаттандыра алмаған. Чарльз дәрігерден қоңырау алғанда тағы да қорқынышқа ұшырайды. Дәрігер оның әпкесінің жүрегі ойлағаннан да нашар екенін және оның екі айдан артық өмір сүруі мүмкін емес екенін айтады. Чарльз ашуланып, өзінің күрделі әрекетін жасаудың қажеті болмағанын түсінеді.

Қылмыскердің куәсі

Адвокат, Мистер Мейхерн өзінің соңғы клиентімен сұхбаттасады: Леонард Воул - жас жігіт, ол қарт ханым, мисс Эмили Френчті өлтіргені үшін тұтқындалды. Воул Мисс Френчпен Оксфорд көшесінде тастап кеткен бірнеше посылканы алуға көмектескенде қалай танысқанын және кездейсоқ түрде сол түні оны Криклвудтағы бір кеште қайтадан кездестіргенін айтады. Ол үйіне шақырды және ол достарымен, ол бай, жалғыз қарт әйелді жаулап алды деп әзіл-сықақ болды. Ол Мисс Френчпен достық қарым-қатынас орнатып, онымен көптеген басқа жағдайларда кездесе бастады, ол өзі қаржы жағынан төмен болған кезде. Вольдің айтуынша, мисс Френч одан қаржылық кеңес сұрады, оның қызметші қыздары, Джанет Маккензи және мисс Френч банкирлерінің куәліктеріне қарамастан, қарт ханымның өзі осы мәселелерде жеткілікті ақылды екендігі туралы. Ол әйелді бірде-бір теңгеден алдамағанын, ал егер алдаса, оның өлімі оның жоспарларын бұзатынын айтады. Воль кейін Майернге Мисс Френчтің өсиетінің негізгі бенефициары екенін және Джанет Маккензи оның қожайыны оған Вольдің тағдырының өзгергені туралы хабардар болғанын айтқан деп ант береді. Қылмыстың фактілері мынада: Джанет Маккензи демалыс күнінде сағат 9.30-да Френч мырзаның үйіне келіп, қонақ бөлмесінен дауыстар естіген. Бірі - френч мырзаға, екіншісі - еркекке тиесілі. Келесі күні таңертең Френч мырзаның денесі табылды, ол қоян-қолтықпен өлтірілген, үйден бірнеше заттары да ұрланған. Бастапқыда ұрлық жасалғаны күтілді, бірақ Мисс Маккензидің Вольге деген күдіктері полицияны оның бағытына бағыттады және ақырында оны тұтқындауға әкелді. Алайда, Воул Мисс Маккензидің сағат тоғыз жарымдағы қонақ туралы куәлігін естіп, қуанады, өйткені ол сол кезде әйелі Роменмен бірге болған, және ол оған алиби бере алады. Мейерн миссис Вольге Шотландияға барып, онымен кездесуге шақырды, ол онымен сұхбатқа барады. Ол оның шетелдік екенін білгенде таң қалады және ол Волеге деген жеккөрушілігін айқайлағанда және ол оның күйеуі емес екенін білгенде, ол таңғалады. Ол Венада актриса болған, ал оның шынайы күйеуі әлі де сонда тұрады, бірақ психикалық ауруханада. Ол Воулдың Мисс Френчтің үйінен ол айтқаннан бір сағат кешірек келгенін айтады және ол оның заңды күйеуі болмағандықтан, ол оған қарсы сот алдында куәлік ете алады. Ромен Хейлгер сотқа қатысуға шақыру отырысында айыптаудың куәгері ретінде шынымен де пайда болады, ал Воль сотқа жіберіледі. Осы аралықта Мейхерн Ромейнді жамандайтын дәлелдер табуға тырысады, бірақ ол Степнидегі мекен-жайға хабарласып, "суреттелген шетелдік қызға" қарсы дәлелдер алғысы келсе, мисс Могсонды сұрауға бағытталған, қақырықталған және нашар жазылған хатты алғанға дейін табысты бола алмайды. Ол солай істейді, және иіскейді пәтерлі ығы-зығыда кездеседі, бүктелген, орта жастағы қарт әйелдің бетінде күкірт қышқылының лақтырылуынан болған қорқынышты жаралар бар. Бұл шабуылды Макс есімді адам жасады, Роман Хейлгер онымен қарым-қатынаста. Мисс Могсонның өзі Макспен бірнеше жыл бұрын байланыста болған, бірақ Ромен оны одан алып кеткен. Мейерн Ромейннің Максқа жазған хаттар сериясын береді, олардың барлығы даталанған, олар Вольдің кінәсіз екенін және Ромейн одан құтылу үшін өтірік айтып жатқанын дәлелдейді. Мейхерн қартқа хат үшін жиырма фунт төлейді, содан кейін олар сот кезінде оқылады. Вольге қарсы іс жойылып, ол "күнсіз" деп танылды. Мейхерн өзінің табысына қуанады, бірақ ол күдіктілердің қолында Ромейннің куәлік алаңында оң қолын қысып, оны шешкенін еске алғанда, кенеттен тоқтатылады. Бұл әдетті Степнидегі Мисс Могсон бөлісті. Біраз уақыттан кейін ол Ромейнді бұрынғы актриса Мисс Могсон екендігі және хаттар жалған екендігі туралы айыптаумен кездестіреді. Роман мойындады: ол Вольді қатты жақсы көреді және оның дәлелдемесі оны құтқару үшін жеткіліксіз болатынын біледі. Ол сотта айыпталушының пайдасына эмоционалды реакция туғызуы керек еді. Мейерн бақытсыз, ол кінәсіз адамды дәстүрлі тәсілдермен құтқара алар еді деп наразылық білдіреді, бірақ Ромейн оған тәуекелге бармайтынын айтады. Мейерн бұл оның Вольдің кінәсіз екенін білгендіктен екенін айтады деп болжайды; алайда, әңгіме Ромейннің адвокатқа тәуекелге бара алмайтынын айтуымен аяқталады, өйткені Воль шын мәнінде кінәлі болды. Ол жалған куәлік үшін түрмеге түсуге дайын, бірақ Воль бостандықта.

Көк ыдыстың құпиясы

Джек Хартингтон, жиырма төрт жастағы жас жігіт, гольфке құмар және осы себепті Стауртон Хит байланыстарына жақын қонақ үйде бөлме алды, соның арқасында әр таңертең жұмысына бармас бұрын бір сағат жаттығуға мүмкіндік алады. Бір күні таңертең ол әйелдің "Қиянат! Көмектесіңіз! Қанішерлік!" деген дауысын естип, ойсырап қалады. Дауыс келген бағытқа жүгіріп, сыртында тыныш бақша жұмыстарымен айналысып жатқан жас қыз тұрған ескі үйге тап болады. Сұрақ қолығанда, ол көмек шақыруды естімегенін айтады және Джек айтқан оқиғаға таңғалып, оны "Монсье" деп атап, қызығушылық танытады. Сансыз ойға батып, ол айналасын қарап, дауыстың қайдан келгенін табуға тырысады, бірақ соңында таба алмайды. Кешкісін ол газеттерде қандай да бір қылмыс жайлы хабар бар ма екенін қарап шығады, келесі күні де осы әрекетті қайталап, жаңбырдың салдарынан жаттығуын тоқтатуға мәжбүр болады, бірақ ештеңе таба алмайды. Келесі күні екі күн бұрын болған оқиға дәл сол жерде және дәл сол уақытта қайталанады. Сонымен қатар, үйдің сыртындағы қыз ешқандай дыбыс естімегенін айтады және Джек бұрын шоктан зардап шеккен бе деп сұрайды. Үшінші күні ол дауысты тағы естиді, бірақ бұл жолы үйден өткен кезде қызға осы туралы ештеңе айтпайды, оның орнына олар бақша жұмыстары туралы әңгімелеседі. Дегенмен, ол осы оқиғалардан қатты алаңдайды және қонақ үйдің таңғы ас үстелінде сақалды, Доктор Лавингтон есімді бір адамның өзін бақылап отырғанын байқайды. Ақыл-есіне күдік туғандықтан, Джек Лавингтонды келесі күні таңертең бірнеше ойын ойнауға шақырады, ал дәрігер келіседі. Дауыс қайталанғанда Лавингтон ештеңе естімегенін мәлімдейді. Дәрігер Джекке мүмкін болатын қате көрінулер туралы айтады және олар қандай да бір психикалық құбылыстардың болуы мүмкін екені туралы сөйлеседі. Ол Джекке әдеттегідей жұмысына баруын ұсынады, ал ол үйдің тарихын зерттейді. Сол түні қонақ үйге оралғанда дәрігер оған білгендерін айтады. Қазіргі тұрғындары, он күн бұрын келген, тұтыну ауруымен ауырған қарт француз профессоры мен оның қызы. Алайда, бір жыл бұрын, бұрынғы тұрғындары Тернер деген есімді ерекше жұп болған, олар бір нәрседен қорқыған сияқты. Олар бір күні таңертең кенеттен үйді тастап кеткен. Тернер мырза содан бері көрінбеген, бірақ оның әйеліне ешкім көз жеткізбеген. Дәрігер, асығыс қорытынды жасауға қарсы болса да, Джек әйелден қандай да бір хабар алып жатыр деп болжайды. Бірнеше күннен кейін Джекке үйден Фелизе Маршо есімді қыз келіп, өзін таныстырады. Ол жергілікті әңгімелерден үйдің құрдымға батып бара жатқанын білгендіктен, қорқып, көк құтыны ұстап тұрған қиын жағдайдағы әйел туралы қайта-қайта түс көре бастайды. Соңғы екі түсі Джек естіген дауыспен аяқталды. Джек Лавингтонды осы әңгімеге тартады, ал Фелизе оларға үйден тапқан суретті көрсетеді, онда түсіндегідей көк құтыны ұстап тұрған әйел бейнеленген. Джек оны екі ай бұрын оның ағасы сатып алған қытайлық құтыға ұқсас екенін таниды, бұл бұрынғы тұрғындардың бірі үйден кеткен күнімен сәйкес келеді. Лавингтон құтыны үйге әкелуді ұсынады, онда олар үшеуі түнде онымен бірге отырып, не болатынын көреді. Джек ағасы жолда болғандықтан, құтыны алып келіп, сұралғандай әкеледі, ал Фелизе оны түсіндегідей таниды. Лавингтон отырып алатын бөлмедегі шамды сөндіреді, ал үшеуі құты қойылған үстелдің жанында қараңғыда отырады. Біраз уақыт күткеннен кейін Джек кенеттен жұтынып, есінен танып қалады. Ол үйдің жанындағы тоғайда, күндіз оянады, қалта сағатынан сағаттың 12:30 екенін біледі. Үйден жауап алмай, ол қонақ үйге қайтады, онда ол құрлықтық сапардан жаңа келген ағасын табады. Джек оған оқиғаны айтады, бұл қарттың ашуын туғызады: көк қытай құмырасы баға жетпес Мин туындысы және әлемдегі жалғыз данасы. Джек қонақ үй кеңсесіне жүгіріп, Лавингтонның шығып кеткенін, бірақ өзі, Фелизе және оның ауру әкесі Джекке келекелеп хат қалдырғанын біледі, олардың он екі сағаттық бастамасы жеткілікті болуы керек екенін айтады.

Сэр Артур Кармайклдің таңғажайып оқиғасы

Эдвард Карстерс, белгілі психолог, сэр Артур Кармайклдың ісін зерттеу үшін шақырылады. Ол жиырма үш жастағы жас жігіт, бұрынғы күні таңертең Херефордширдегі өз поместьесінде оянғанда, тұлғасы толығымен өзгерген еді. Карстерс доктор Сеттл атты әріптесімен бірге сапар шегеді, ол үйдің көшпелі рухтармен байланысты болуы мүмкін екенін және бұл құбылыстың іске қатысы бар екенін айтады. Үйде сэр Артур, оның әкесінен туған әйелі, леди Кармайкл, сегіз жасар жартылай інісі және Артурдың үйленуге келісім берген Филис Паттерсон ханым тұрады. Олардың ат арбасы жолмен көтерілгенде, Мисс Паттерсонның газон арқылы келе жатқанын көреді. Карстерс оның аяғындағы мысыққа назар аударды, бұл Сетлдің қатты сескенуіне себеп болды. Үйге кіргенде, олар леди Кармайкл мен Мисс Паттерсонмен танысады, және Карстерс мысықты көргенін айтқанда, тағы да сескену тудырады. Олар науқасты көріп, оның ерекше мінез-құлқын бақылайды – ол сөйлемей, иіліп отырады, содан кейін созылып, зеңдеп, қолымен сүт ішпейді. Сол түні кешкі астан кейін Карстерс мысықтың мявқалағанын естиді, бұл дыбыс түнде оның жатын бөлмесінің есігінің сыртында қайталанады, бірақ ол үйде жануарды таба алмайды. Келесі күні таңертең ол жатын бөлмесінің терезесінен мысықты көреді, ол көгалдан өтіп, оның бар екеніне мән бермейтін құстардың үйірінің арасынан тікелей өтеді. Ол леди Кармайкл үйінде мысық жоқ деп қатты сенгеніне таңғалады. Карстерс үй қызметшісімен сөйлесіп, бұрын мысық болғанын, бірақ ол бір апта бұрын өлтіріліп, үйдің аумағына жерленгенін біледі. Бұл көрініс тағы да пайда болады, және олар оның леди Кармайклға бағытталғанын түсінеді. Карстерс тіпті келесі түні мысықты армандайды: арманында ол кітапханаға кіреді, ал мысық кітап сөресіндегі кітаптардың арасындағы бос орынды көрсетеді. Келесі күні таңертең Карстерс пен Сетл сол жерден кітаптың жоғалып кеткенін байқайды, ал Карстерс күнінің соңында сэр Артур мысықты көріп, креслодан секіріп түсіп, оның пайда болуын күтіп, еден тақтасының жанында отырады. Сол түні леди Кармайклге оның төсегіндегі көшпелі рухтар шабуыл жасайды, бұл Карстерді өлген мысықтың денесін қазуға мәжбүр етеді. Ол, және ол ол бірнеше рет байқаған тірі жандығын көреді, ал иісі ол прус қышқылымен өлтірілгенін көрсетеді. Бірнеше күн өтіп, леди Кармайкл жазыла бастайды, бір күні сэр Артур көлдің суына құлайды. Ол жағаға шығарылады, алдымен өлген деп ойлады, бірақ ол оянады және оның жеке басы қалпына келеді, бірақ ол аралық күндерді еске алмайды. Оның көрінісі леди Кармайклға қатты соққы береді, ол сол жерде қайтыс болады, ал кітапханадан жоғалған кітап табылады – адамдардың жануарларға айналуы туралы том. Бұл кітап арқылы леди Кармайкл сэр Артурдың жанын мысыққа салып, оны өз ұлының мұрагерлік атағын алуы үшін өлтірген дегенге меңзейді. Кейіннен Карстерс қайтыс болады, ал оның оқиғаның егжей-тегжейін жазған жазбалары табылады.

Қанат шақыру

Миллионер Сайлас Хамер мен Ист-Энд пасторы Дик Борроу, досы Бертранд Селдонмен кешкі ас ішкеннен кейін, бір-біріне мүлдем қарама-қарсы болса да, екеуінің де қанағатты бақытты екендігін талқылайды. Хамер кедейлікте өсіп, байлық құрғандықтан экономикалық жағынан бақытты, ал Борроу кедейлерге көмектесетіндіктен рухани жағынан бақытты. Екеуі де өз үйлеріне жеке-жеке жолға шығады. Жолда Сайлас автобус шауып өлтірген үйсіз адамды көреді. Оны құтқара алғанын ойлап, Сайлас ой-санасы бұзылған күйде үйіне қайтады. Есігіне жеткенде, аяғы жоқ домбырашының әнін естиді. Көп күндер бойы осы әнді естіп, ұйықтағанда, бөлмесінде қуанышпен жүзіп, қызыл құм мен «Қанатты түс» деп атаған, мүлдем жаңа түсті көреді. Бірақ әрқашан бір нәрсе оны жерге тартады, соның салдарынан денесі ауырады. Бұл туралы досы Селдонмен сөйлеседі, ол невролог ретінде домбырашымен сөйлесіп, музыка туралы сұрауын кеңес береді. Сайлас домбырашымен кездесіп, кім екенін білуді талап етеді. Домбырашы оған тас үстінде домбырасын ойнап отырған, қой аяқтары бар фавн құдайы Панның суретін салып, «Олар жаман болды» дейді, яғни домбырашы – адам кейпінде болу үшін аяқтары кесілген Пан құдайы. Енді музыкаға тәуелді болған Сайлас, оның байлығы ғана нағыз бақытқа жетуіне кедергі келтіріп тұрғанын сезінеді. Осыған байланысты ол барлық ақшасын Дик Борроуға сыйға береді, осылайша ол бүкіл Шығыс Лондондағы кедейлерге көмектесе алады. Сайлас үйге пойызбен қайтуды шешіп, платформада үйсіз адаммен бірге күтеді. Мас күйдегі адам платформа жиегіне жақындап, пойыз келгенде қазақстандыққа құлайды. Автобус шауып өлтірген адамды есіне алып, Сайлас оны рельстен тартып, платформаға лақтырады, өзі де рельске құлайды. Өлімінен бұрын ол қысқа ғана уақытқа домбырашының әнін естиді.

Соңғы сеанс

Рауль Добрейль - Францияда тұратын, Симонға ғашық болған адам. Симон - жылдар бойы сеанстардан шаршап келген медиум. Олар қызметшісі Элиспен бірге пәтерде тұрады. Барлық сеанстардан ең қызығы, қызы Амелиден айырылған Экс ханым үшін жасалды. Осы сеанстарда Амелидің материализациясы өте анық және дәл болды. Алайда, бүгін ол өзінің соңғы сеансын өткізеді, ол да Экс-ханым үшін. Рауль олардың пәтеріне келіп, Симонды жұбатады және оның бастапқы бас тартуына қарамастан, ол оны сеансты орындауға көндіреді. Ол тағы да сенімді болады, өйткені мадам Эксе келеді және оған уәдесін еске салады. Сеанс өтетін бөлмеге келген соң, мадам Эксе соңғы сеанстың қалжың емес екеніне көз жеткізуді қалайтынын айтады және Раулды креслоға байлап қоюды сұрайды. Ол келіседі, бірақ Симонға зиян келтірілмесе, материализацияға мүлдем тиісуге болмайды деп Мадам Эксеге айтады. Ежелгі ханым келіседі. Симон сеанс үшін перде артына жасырынып, Амелидің материализациясы тұманнан пайда бола бастайды. Бұл материализация олардың ішіндегі ең көрнектісі болып табылады, Рауль мен мадам Экзеге үлкен таңғалдырады. Алайда, мадам Эксе материализацияға қарай жүгіріп келеді және оны құшақтап, Симонды ауырсынудан айқайлауға мәжбүр етеді. Рауль мадам Эксеге материализацияға тиісуді тоқтатуды айқайлайды, бірақ оның орнына ол Амелидің арбақты түрін алып, онымен бірге қашып кетеді, Амелидің мәңгі өзінде болғанын қалайды. Рауль оның байлауларын шешуге тырысқанда, Симон құлап, қайтыс болады. Рауль өзін-өзі байлап алғаннан кейін, трагедия Елизе мен Раульдің Симонның қанды мәйіті үшін жылағанымен аяқталады.

Шұғыл көмек

Динсмидтер отбасы, анасы Мэгги, әкесі, ұлы Джонни және қыздары Шарлотта мен Магдален, шай іше отырып кешкі ас ішуге дайындалып жатыр, сол кезде есіктің қағылған дыбысын естиді. Психикалық ғылым саласындағы сарапшы Мортимер Кливленд, он минут ішінде екінші рет машина дөңгелегі тесілгеннен кейін, қатты жаңбыр астында Уилтшир төңіректерінде қалып қояды. Ол алыстан жарық көрді де, Динсмидтер отбасының үйіне бет түзеді. Оларды үйге кіргізіп, жаңа пісірілген шай мен тағам ұсынады. Отбасы қонақжай көрінеді, бірақ Кливленд бірдеңе дұрыс емес деп сезінеді. Мэгги қорқынышпен жүргендей. Екі қызы да әдемі, бірақ бір-біріне мүлдем ұқсамайды. Қыздарды Кливленд үшін бөлмені дайындауға жоғары қабатқа жібереді; ол бөлмесіне келгенде, төсегінің жанындағы үстелдің шаңға батқанын байқайды. Шаңға үш анық әріп – "SOS" жазылған, бұл оның күдіктерін растайды. Ертесі күні Кливленд Шарлоттадан бөлмесіндегі "SOS" жазуын кім жазғанын сұрайды. Ол жазбағанын жоққа шығарады, бірақ үйден қорқады. Оның ата-анасы мен Магдаленаның мінез-құлқы өзгергендей. Кливленд оның келуі отбасының көңілін қалдырып, жағдайды шиеленістірді деп санайды. Шарлоттаның психикалық байланысы бар екендігіне байланысты оның алаңдауын түсінеді, бірақ басқаларының алаңдауын түсінбейді. Джонни саусақтарында дақпен үйге кіріп, таңғы асқа отырады. Кливленд оның дақты қолдарына қарайды. Джонни әрқашан химиялық заттармен айналысатынын, бұл оның әкесінің наразылығын тудыратынын түсіндіреді. Әкесі оның құрылыс саласына баруын қалайды. Мистер Динсмид күлімсірейді, бірақ Кливлендтің әкеге деген сенімсіздігі артады. Мэгги қайтадан күйеуінен қорқады. Кливленд жақсы ұйықтағанын айтқанда, Магдалена көңілі қалады. Кливленд кеткісі келмейді, бірақ қалуына себеп жоқ. Ол ас үй терезесінен өтіп бара жатып, Мистер Динсмидтің "Бұл үлкен сома ақша" деген сөзін естиді. Мэггидің жауабын естімейді. Мистер Динсмид қосады: "Адвокат шамамен 60 мың фунт стерлинг айтты". Тыңдағысы келмей, Кливленд үйге қайта кіреді. Осы сома ақша жағдайды түсінікті және жағымсыз етеді. Мистер Динсмид Кливлендпен кету туралы әңгімелеседі. Кливленд екі қыздың бір-біріне мүлдем ұқсамайтынын айтады. Бір сәтте Кливленд олардың екеуі де Динсмидтің туған қыздары емес екенін түсінеді. Динсмид біреуінің табылған бала екенін мойындайды. Ол бұл туралы білмейді, бірақ жақын уақытта білуі керек. Кливленд мұрагерлік мәселесі болуы мүмкін деп болжайды. Мистер Динсмид анасына көмектесу үшін баласын алғанын айтады. Жақында ол Магдалена деп ойлаған бала туралы жарнаманы көріп қалды. Келесі аптада ол Магдаленаны Лондонға алып барады. Магдаленаның әкесі бай адам болған, ол қайтыс болғанға дейін қызының бар екенін білген. Оның ақшасы оған қалдырылды. Кливленд Динсмидке сенеді, бірақ оқиғаның артында тағы да бір нәрсе бар деп санайды. Кливленд миссис Динсмидке меймандостығы үшін алғыс айтады. Ол 25 жыл бұрын жасалған Шарлоттаның миниатюралық суретін көрсетеді. Кливленд оның қорқынышпен қарағанын байқайды. Ол қыздар туралы сұрамайды. Ол үйден шығып кетеді. Шамамен 1,6 шақырым (1 км) жол жүріп, Магдалена пайда болады. Ол Кливлендпен сөйлескісі келеді. Ол үйде өзін ыңғайсыз сезініп, шаңға "SOS" деп жазды. Мистер және миссис Динсмид пен Шарлотта басқаша. Джонниге бұл ештеңе әсер етпейді. Магдаленаның айтуынша, бәрі неге қорқатынын білмей, қорқады. Ол практикалық адам болғандықтан, әруақтарға сенбейді. Кливленд не дұрыс емес екенін анықтай алады деп санайды, бірақ оны ойлауға уақыт керек. Ол Магдаленаны үйіне жібереді. Оның ойы Джонниге оралады. Кливленд Джоннидің химияға қызығушылығын айтқан кезде, Мэггидің таңғы ас кезінде тостағанды құлатып алғанын еске алады. Мистер Динсмид шайын ішпеді. Шарлотта кеше кешке тостағанын ұстады. Чай ыстық болғанмен, Мистер Динсмид тостағандарды босатып, суық екенін айтты. Кливленд бір жігіттің абайсызда бүкіл отбасыны улап кеткені туралы газетте оқығанын еске алады. Аспапқа тасталған арсеннің бір пакетигі төмендегі нанға тамған. Мүмкін, Мистер Динсмид та сол газетті оқыған шығар. Кливленд орнынан тұрып, шатырға қарай бет түзеді. Динсмидтер отбасы кешкі асқа консервіленген ет пен шай ішуге жиналды. Кливленд Мэгги шай құйып жатқанда кіреді. Кливленд қалтасынан бірден сынама түтік алып, оған бір стакан шай құяды. Мистер Динсмид Кливлендтің не істеп жатқанын білгісі келеді. Кливленд бұл жай ғана бір адамның ауруынан айығбайтын, кездейсоқ болып көрінуі тиіс улану жағдайы екеніне сенімді. Джонниді абайсыздық үшін кінәлайтын болар еді. Кливленд екінші сынама түтікке екінші стақан шай құяды, әрқайсысын белгілейді: Шарлоттаның стаканы үшін қызыл, Магдаленаның стаканы үшін көк. Кливленд Шарлоттаның стаканында Магдаленаның стаканынан 4-5 есе көп у бар екенін болжайды. Кливленд Магдаленаның олардың қызы екенін, ал Шарлоттаның асырап алынған бала екенін түсінеді. Әкесі Магдаленаның мұрагер болуын жоспарлаған. Шарлоттаның шайындағы арсен оны өлтіру үшін қосылған. Мэгги күліп: "Чай, ол лимонад емес деп айтты". Магдалена Кливлендті басқалар естімейтіндей жерге шақырып, бұл құпияны жарияламауын өтінеді. Кливленд Шарлоттаны қауіпсіздікке алу үшін сынамаларды сақтап алатынын айтады.

Әдеби мәні және қабылдануы

Бұл кітап 1936 жылға дейін қалыпты жолмен жарияланбағандықтан және дүкендерде сатуға қол жетімді болмағандықтан, түпнұсқа басылымына ешқандай сын-пікір жазылмаған. Роберт Барнард: "Көбінесе жартылай мистикалық әңгімелер. Осы тұрғыда "Сотта куәгер" аса құнды жұлдызша сияқты көзге түседі: оның жазған ең тапқыр әңгімесі осы деп сенімді айтуға болады. Қалғандарының арасындағы ең жақсысы, мүмкін, "Қанаттардың шақыруы", бірақ бұл, аяныштысы, оның жазған алғашқы туындыларының бірі еді (Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын). Ол осы стильде одан жақсы жаза алмады."

Басты басылымдар

Ұлыбританиядағы барлық әңгімелердің алғаш рет жариялануы толыққанды құжатталмаған. Ішінара тізімі төмендегідей:

"Қызыл сигнал" алғаш рет 1924 жылғы маусымда "The Grand Magazine" журналының 232-ші санында жарияланды. "Төртінші адам" 1925 жылғы желтоқсанда "The Grand Magazine" журналының 250-ші санында алғаш рет жарияланды. "Сымсыз" 1926 жылғы желтоқсанда "Sunday Chronicle Annual" журналында алғаш рет жарияланды. "Көк құмыраның құпиясы" алғаш рет 1924 жылғы шілдеде "The Grand Magazine" журналының 233-ші санында жарық көрді. "Соңғы сеанс" алғаш рет 1927 жылғы наурызда "The Sovereign Magazine" журналының 87-ші санында "Ұрланған рух" деген атпен жарық көрді. Әңгіменің суретшісінің аты көрсетілмеген. "SOS" алғаш рет 1926 жылғы ақпанда "The Grand Magazine" журналының 252-ші санында жарық көрді.

Жоғарыда айтылғандардан өзге, АҚШ-та "Ізгілік куәсі" 1925 жылғы 31 қаңтарда "Флинннің апталығы" журналының (IV том, №2) "Сатқынның қолы" деген атаумен, авторсыз суретпен жарияланды; ал "Соңғы сеанс" әңгімесінің алғашқы толық басылымы АҚШ-та 1926 жылғы қарашада "Рухтар туралы әңгімелер" журналында "Рух ұрлаған әйел" деген атаумен жарияланды. 1933 жылға дейін қалған әңгімелердің журналдарда жарияланғаны анықталған жоқ.

Кітап жинағын шығару

Кітап дүкендерде сатуға қолжетімді болмады, тек Odhams баспасының апталық журналы The Passing Show-дан жиналған купондар арқылы ғана алуға болады еді. Купондар журналдың жаңадан іске қосылуының бөлігі ретінде 1933 жылдың 7-21 қазаны аралығында 81-83 нөмірлерде жарияланды. Купондар мен жеті шиллинг (7/) төлеу арқылы клиенттер алты кітаптың біреуін таңдап алуға мүмкіндік алды. Таңдау үшін басқа бес кітап бар еді: Эдгар Райс Берроуздың «Жангел қызы», Мэй Эдгинтонның «Күн шашырады», Марджори Боуэннің «Жасырылған қуаныш», Джон Роудтың «Веннер қылмысы» және Джордж Гудчайлдтың «Q33». Бұл акция сәтті болған сияқты, себебі «Өлімнің иті» соғысқа дейінгі Ұлыбританиядағы Кристи кітабының алғашқы басылымын табу ең оңайы болып табылады, оның қорғағыш мұқабасымен бірге. 1936 жылдың ақпан айында дүкендерде сатуға арналған басылым Collins Crime Club баспасынан шықты.

Қылмыскердің куәсі

"Айыптаушының куәсі" әңгімесі кеңінен бейімделген, оның ішінде толық метражды фильм, алты телефильм және көптеген сахналық қойылымдар бар.

Қызыл сигнал

CBS телеарнасының "Саспенс" телесериалының эпизоды. Ол 1952 жылдың 22 қаңтарында көрсетілді. "The Agatha Christie Hour" (1982) телесериалының 8-ші эпизоды, онда жазушының қысқа әңгімелері негізінде жасалған он бір жеке қойылым көрсетілді (серияның басқа эпизодтары үшін "Listerdale Mystery" және "Parker Pyne Investigates" көріңіз).

Төртінші адам

"The Agatha Christie Hour" (1982) телесериалының 4-ші бөлімі, онда жазушының қысқа әңгімелері негізінде жасалған он бір жеке қойылым көрсетілді (сериалдың басқа эпизодтары үшін "Listerdale Mystery" және "Parker Pyne Investigates" көріңіз).

Көк ыдыстың құпиясы

"The Agatha Christie Hour" (1982) телесериалының 7-ші бөлімі, онда жазушының қысқа әңгімелері негізінде жасалған он бір бөлек қойылым көрсетілді (сериалдың басқа эпизодтары үшін "Listerdale Mystery" және "Parker Pyne Investigates" көріңіз).