Кіріспе
Пано-такана тілдері (Pano Tacanan, Pano Takana, Pano Takánan, Pano Tacana, Páno Takána) – Перу, Бразилияның батысы, Боливия және Парагвайдың солтүстігінде сөйленетін тілдер отбасы. Бұл отбасыда Паноан және Таканан (Аделаар және Муйскен 2004; Кауфман 1990, 1994) екі тығыз байланысты тармаққа бөлінетін 33 тіл бар. Екі тармақ арасында лексикалық және грамматикалық ұқсастықтар кездеседі, бірақ олардың генетикалық байланыста екені әлі дәлелденбеген (Loos 1999). Паноан тілдерінің көпшілігі Перуде немесе Бразилияның батысында таралған, ал бірнешесі Боливияда сөйленеді. Таканан тілдерінің барлығы Боливияда қолданылады (Есе’еджа тілі Перуде де қолданылады).
Pano Tacanan (also Pano Takana, Pano Takánan, Pano Tacana, Páno Takána) is a proposed family of languages spoken in Peru, western Brazil, Bolivia and northern Paraguay. There are two close knit branches, Panoan and Tacanan (Adelaar & Muysken 2004; Kaufman 1990, 1994), with 33 languages. There are lexical and grammatical similarities between the two branches, but it has not yet been demonstrated that these are genetic (Loos 1999). Most Panoan languages are spoken in either Peru or western Brazil; a few are in Bolivia. All Tacanan languages are spoken in Bolivia (Ese’ejja is also spoken in Peru).
Генеалогиялық қатынастар
Мильяцца паноан және яномаман тілдерінің генетикалық туыстығын қолдайтын лексикалық дәлелдер келтірді. Ол сондай-ақ паноан-чибчан тілдерінің байланысы мүмкін екенін ұсынады. Джолькески (2016) арауака тілдерімен байланыс нәтижесінде лексикалық ұқсастықтар бар екенін де атап көрсетеді.
Салыстыру
Төменде Proto Pano және Proto Takana тілдері арасында ортақ лексикалық туыстардың тізімі келтірілген, бұл Пано және Такана тармақтарының генетикалық туыстығын көрсетеді. Екі тармақ көптеген негізгі туыс грамматикалық морфемаларды да бөліседі. proto Pano proto Takana proto Pano Takana ағаш *hiwi *akwi **hegwi тіс *ʂɨ *t͡ʂe **ʂɨ екі *ɾa ßɨta *beta **bɨta бауыр *takwa *takwa **takwa жапырақ *pɨɁi *pei желпуіш **pɨɁi сүйек *ʂao *t͡ʂau **ʂau тіл *hana *ana **hana қол *mɨ *me **mɨ түн *(ya)mɨtV *meta **mɨta тері *ßitsi *biti **bitsi от *tsiɁi *ti **tsiɁi тізе *ɾã *da **da қан *himi *ami **hemi кеуде *ʂo *aṭṣu **aṣu күн *ßari *badi ай **badi мен *Ɂɨ *e **Ɂɨ сен (жекеше) *mi *mi **mi келу *ßɨ ‘келу, әкелу’ *be ‘әкелу’ **bɨ ет *nami *ɾami **Nami май (зат есім) *ʂɨni *ṭṣeri **ṣɨNi тырнақ *mɨ̃ tsis[i] *metiji **mɨ tsizi аяқ, қадам *ta ‘аяқ’ *ta ‘қадам’ **ta ерін, жиек *kwɨ *kwe(i) **kwɨ ~ **kɨ жақ *tamo *tamu **tamu ауыз *kwɨʂa[CV] *kwat͡ʂa **kweʂa шынтақ *βaȿ(u) *–batʂu **baṣu ұсақ маймыл *ɾoʔo *duʔu ана *ɨwa *e kwa үлкен *ani *aɾi сырнай *ɾɨwɨ *dewe тесік *kini *kani