Кіріспе

Тай режиссері Раттана Пестонжи (รัตน์ เปสตันยี; ) – тай режиссері, продюсері, сценарисі және операторы. Ол заманауи тай киносының әкесі деп есептеледі. Оның фильмографиясы қысқа болғанымен, оның фильмдері тай киносын әлемдік аренаға шығарды. Ол инновацияларды дамытуға ұмтылып, 35 мм пленканы қолданған тай режиссерлерінің алғашқыларының бірі болды. Голливуд фильмдерінен отандық индустрияға қауіп төнді деп санап, үкімет шенеуніктеріне отандық өндірісті қолдауға шақырып сөз сөйлеп жатқанда дүниеден озды.

Ерте өмір

Ол Бангкокта, үндістандық парсы ата-анасының отбасында Раттан Пестонжи (кейде Р.Д. Пестонжи немесе Ратт Пестонжи деп те аталады) болып дүниеге келді. Кішкентай кезінен-ақ фотосуретке үлкен қызығушылық танытты. Камерасын бөлшектеп, қайта жинау ісінде осыншалықты шебер болғандықтан, оның Лондон университетінде инженерлік мамандықты оқуына шешім қабылданды. Ол өмірінің алғашқы жылдарын Үндістанда және Ұлыбританияда оқып өтті. Ратана кинооператорлық өнерде үлкен талант көрсетті. Осы шақта Ратана өз студиясын – «Хануман Филмс Компани» құрды. Ол 1951 жылы «Dear Dolly» фильмін режиссерлік етіп, алғашқы көркем фильмін түсірді. Оның алғашқы түсті фильмі 1958 жылы шыққан «Саван Муэд» («Қараңғы жұмақ») болды, онда әндер мен бірнеше драматикалық шайқас көріністері бар. Оның соңғы фильмі 1965 жылы «Нахмтан Май Ваан» («Қант тәтті емес») болып шықты. Романтикалық комедия жанрындағы бұл фильм сол кездегі батыс фильмдерінің поп-арт стилінен шабыттанған ерекше визуалды шешімдерге ие.

Сөз сөйлеу кезінде өлім

Раттананың шығармашылығы құрметке ие болса да, оның фильмдері – қайғылы аяқталуларымен – көбінесе коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Ол мұнан көңілі толып, кино жасаудан бас тартты. Дегенмен, ол индустриямен байланысын үзбеді және тың еңбегімен лоббист болды. Тай киноөндірушілер қауымдастығын құрып, оған жетекшілік етті. 1970 жылдың 17 тамызында Бангкоктегі Монтиен қонақ үйінде Раттана киноөндірушілер мен Тай үкіметінің өкілдеріне киноиндустрияны қолдау жолдары туралы пікір алмасу үшін шақырылған жиынға сөз сөйлеуге дайындалып тұрды. Ақыры, сағат 21:00-де Экономика министрі Бунчана Аттакордың және көптеген кинорежиссерлер мен шенеуніктердің сөздерінен кейін Раттанаға сөз кезегі келді. Оның сөйлеген сөзінің мазмұны төмендегідей:

Раттана сәл теңселіп, еденге құлады. Оны дереу жақын жердегі Чулалонгкорн ауруханасына жеткізді, бірақ үш сағаттан кейін жүрек талмасынан көз жұмды. Раттананың фильмдері кинофестивальдерде ретроспективалық көрсетілімдерде мерзімімен ұсынылады. 10-шы Пусан халықаралық кинофестивалінде «Қант тәтті емес», «Қара жібек», «Ауылдық қонақ үй» және «Қара жұмақ» фильмдері көрсетілді. Ол 2004 жылғы Бангкок халықаралық кинофестивалінде өмірінің жетістіктері үшін марапатталды. Тайландтың қысқаметражды фильмдер мен бейнефестивалінің бас жүлдесі – Р.Д. Пестонджи сыйлығы оның құрметіне аталды.