Кіріспе
Лекьяноба – 16-19 ғасырларда Солтүстік Кавказ халқының Грузияға жасаған шабуылдарына берілген атау. Бұл термин грузиндердің лезгиндерді білген «Леки» сөзінен және атрибуцияны білдіретін «-аноба» жұрнағынан құралған. Осы шабуылдар туралы аварлардың дастандары мен жырларында айтылады. Грузин деректерінде ең қыраулы шабуылдарды ұйымдастырған басшылар – Умма-хан, Нурсал-Бек және Маллахи есімдері кездеседі. Шабуылдар Грузия патшалығының ыдырауынан және оның мұрагер мемлекеттерінің Парсы және Осман империяларына қарсы үздіксіз қорғаныс соғыстарында әлсіреуінен басталды. 16 ғасырдың соңында Кахетия патшалығының грузин маржалық аймақтарының бір бөлігі, кейін Сайнгило деп аталған, Парсы шахы Аббас I-ге Дагестандық одақтастарына сыйға тартылды, бұл келесі шабуылдарға база болды. Көбінесе ұсақ масштабта болғанымен, бұл шабуылдар жиі болды және елді қиратты, шабуылдаушылар кешірімділерді алып, шекаралық елді мекендерді тонады. Кейде бұл шабуылдар мыңдаған сарбазды қамтыған ірі әскери операцияларға айналып, Дагестан феодалдарының басшылығымен, көбінесе Парсылармен немесе Османдықтармен одақтасып жүргізілді. Кахетия және Картли патшалықтары шығыс Грузияның ең көп зардап шеккен екі патшалығы болды. Грузиялықтар көбінесе Грузия ішіндегі соғыстар мен саяси күштер арасындағы бәсекелестік салдарынан Лекьянобаға қарсы тиімді қорғаныс жүйесін құра алмады. Сонымен қатар, дагестандық жалдамалы әскерлерді грузин патшалары мен билеушілері бір-біріне қарсы жиі пайдаланды. 1720 жылдардың басында Грузия патшасы Вахтанг VI Дагестанға қарсы күресті күшейтті. 1722 жылы ол Ресей патшасы Петр I-мен күш біріктіріп, Дагестанға және олардың негізгі одақтасы Сафави империясына қарсы науқан жүргізу үшін үлкен армия жинады. Алайда Петр парсылармен бейбіт келісімге келді, Вахтангты әскерін қайтарып алуға мәжбүр етті. Грузияның тәуелсіздігі екі онжылдықтан кейін Осман және Парсы агрессиясының нәтижесінде қайтадан құлдырады, бұл Дагестан тайпаларына шабуыл жасауға қосымша мүмкіндік берді. 1744 жылы Теймураз II және оның ұлы Ерекле II Картли мен Кахетия патшалықтарын Надер-шахтан қайтарып алып, Дагестан шабуылдарын тоқтату үшін күштерін біріктірді. 1750-1755 жылдары олар Авар ханы Нурсал-Бек басқарған Дагестан руларының үлкен коалициясын үш рет жеңді. 1774 жылы Ерекле II Дагестан шабуылдарына қарсы тиімді күш ретінде қызмет еткен арнайы әскери жасақты құрды, оның бастапқыдағы басшысы Ерекленің ұлы Леван болды. Алайда патшалығындағы ішкі дағдарысқа байланысты Ерекле Кавказ таушыларының қаупін толығымен жоя алмады. 1785 және 1787 жылдары Авар ханы Омар екі рет Кахетияға шабуыл жасап, бірнеше шекаралық ауылдарды қиратты. 1801 жылы Грузия Ресей империясының құрамына қосылғаннан кейін Дагестанның ықпалы айтарлықтай әлсіреді. Кавказ соғыстары кезінде Имам Шамил 1854 жылы Кахетия маржалық аймақтарына шабуыл жасады, бұл шабуыл Лекьянобаның соңғы оқиғасы деп есептеледі.
Мәдениетте
Иванана не істеді? – грузин жазушысы Якоб Гогебашвилидің 1890 жылғы туындысы. Нана Дженелидзе режиссерлік еткен оның киноадаптациясы 1994 жылы шықты. Онда лезгиндер ұрлап алып, сатқан грузин қызы Кетоның тағдыры баяндалады.