Кіріспе

Бір нәрсенің мүмкін болатын ең ерте мерзімі.

Terminus post quem («содан кейінгі шек», кейде TPQ деп қысқартылады) және terminus ante quem («содан бұрынғы шек», TAQ деп қысқартылады) оқиғалардың немесе заттардың күндік белгіленуінің белгілі шектерін көрсетеді.

Мысал

Мысалы, 1588, 1595 жылдардағы және 1590–1625 жылдарға шамамен дауланған монеталары бар қабірдің археологиялық табылдысын қарастырайық. Бұл жерлеу үшін terminus post quem – нақты белгіленген соңғы дата, яғни осы жағдайда 1595 жыл. Егер ескі монета ертерек даталанса, terminus post quem өзгермейді. Терминус ante quem археологиялық мысалы – тарихи тұрғысынан анықталған оқиғадан бұрын пайда болған шөгінділер, мысалы, қала қабырғасының құрылысы үшін жартылай бұзылған негіздер. Егер қабырға 650 жылы біткені белгілі болса, онда негіздер 650 жылға дейін немесе одан ертерек бұзылған болуы керек; дәлелдерге сәйкес, бұл белгілі оқиғадан бұрын болған. Терминус белгілеуге мүмкіндік беретін басқа мысалдар – қатысқан адамдардың белгілі өлім немесе саяхат күндері, даталануы мүмкін геральдиканың нақты түрі (мысалы, пастилья қараңыз), биліктегі монархтарға немесе лауазым иелеріне сілтемелер, немесе күні анық белгілі кез келген оқиғаға қатысты орналасу. Қазіргі заманда, Google Earth-тегі суреттер сияқты даталанған кескіндер terminus белгілеуге мүмкіндік береді.

Қатынасты терминдер

Terminus ante quem non terminus post quem-нен оқиға міндетті түрде болды деп түсіндірмеуімен ерекшеленеді. "Е оқиғасы T уақытынан кейін болды" дегеніміз, Е оқиғасы орын алды дегенді білдіреді, ал "Е оқиғасы T уақытынан бұрын болған жоқ" дегеніміз, Е оқиғасы мүлдем болмаған болуы мүмкін екенін білдіреді. Жоба жоспарлауда кейде "ең ерте" / "ең кеш" (NET/NLT) тіркестері қолданылады.