Кіріспе

Торо – Испанияның Кастилия және Леон автономды бірлестігінің бөлігі, Замора провинциясындағы қала және муниципалитет. Ол Мадридтің солтүстік-батысында, құнарлы биік жазықта орналасқан. Торо Мудехар өнерінің орталығы және шарап өндіретін аймақ ретінде танымал. Қала Дуэро өзенінің бойында, провинция орталығы Замора мен Вальядолид провинциясындағы Тордесильяс қаласының арасында шамамен ортада жатыр. Қазіргі таңда төрт қатарлы автожол (автови́я) A 11 осы екі қаланы байланыстырып, Тороның солтүстігінен өтеді. N122 тас жолы қаладан өтеді. Автомобиль жолымен Мадридке дейінгі қашықтық – басқа қалаларға дейінгі қашықтықтар: Замораға, Вальядолидке және Саламанкаға дейін.

Ежелгі дәуір

Торо – ежелгі қала, мүмкін, 220 ж.б.д. Ханнибал басып алған, бірақ римдіктерге қиындық тудырған Арбукала қаласы. Римдіктер бұл қаланы Альбуцелла деп атаған. Қазіргі атауы сол келтиберлік халықтың бұқа тотемінен шыққан болуы мүмкін. 8 ғасырда оны маврлар жаулап алды. Мұсылмандардың шамалы бөлігі кері қайтарылғаннан кейін, Альфонс III шамамен 910 жылы қаланы жаңадан қоныстандырды.

Орта ғасырлар

Фердинанд III 1230 жылы Торода Леон королі болып тағайындалды, ал оның әйелі Элизабет Гогенштауфен (Беатрис) осы жерде қайтыс болды. Трастамара әулетінің бірінші өкілі Энрике II 1369 жылы алғашқы Кортесін осы жерге шақырды. 1404 жылы Кастилияның Хуан II осы жерде дүниеге келді, бірақ қала оның қызы Кастилияның Изабелла I үшін одан да маңыздырақ болды. Изабелла (Фердинандқа үйленген) таққа таласуда Хуана ла Белтранеямен бәсекелесті, ол оның жартылай бауыры Энрике IV-нің қызы деп есептелді, бірақ шындығында королеваның сүйіктісі Белтран де ла Куэваның қызы болған деген қауесет тарады. Ла Белтранеяның қолдаушылары оны Португалияның Альфонсо V-ке үйлендіруге тырысты, ол бұрын Изабелладан бас тартқанына ренжіді. 1475 жылдың мамыр айында Альфонсо Кастилияға шабуыл жасады, оған наразы кастильдік ақсүйектер көмектесті. Изабелла Тордесильясты өз штабы етіп белгіледі, ал Фердинанд Саламанка, Торо және Самораның адалдығын қамтамасыз етуге кірісті. Альфонсо шілдеде Аревалоға жетті, ал Самора мен Торо оған мойынсұнды, бұл жас монархтар үшін ауыр соққы болды. Әскерлердің қозғалысымен бірге интригалар күшейді. Самора Изабелланың жағына қайта оралды. Португалияның тәж мұрагері күштермен келді және 1476 жылдың 1 наурызында бәсекелес әскерлер Тородан оңтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым жердегі Пелеагонзалода кездесті. Фердинанд жеңіске жетті, бұл жеңіс жеңіл атқыштардың арқасында болды. Альфонсоның басшылығымен португалдық әскерлер жеңіліске ұшырады және король Кастронуньоға қашты. Дегенмен, нәтиже әлі де белгісіз болды, өйткені португалиялық тәж мұрагерінің әскері кастильдік оң қанатты жеңіп, шайқас алаңында басып алды, соның салдарынан екі тарап та жеңіске жеткенін мәлімдеді. Бірақ Самора бекінісі Фердинандқа көп ұзамай берілді (1476 жылдың 19 наурызы), ал Торо жарты жылдан астам уақыт бойы португалдықтардың бақылауында болды (1476 жылдың 19 қыркүйегіне дейін). Осыдан кейін Альфонсо күресті тоқтатты, ал Ла Белтранея Лиссабон монастырына көшіп, 1530 жылы алпыс сегіз жасында қайтыс болды. 1506 жылдың қаңтар айында Изабелланың қайтысынан кейін Фердинанд Торода Кортес шақырды. Кастилияда Изабелланың заңды мұрагерлері оның қызы Хуана Жарқын Ақылды және оның күйеуі Филипп ІІ болды, ол сол кезде Нидерландыда болды. Кортестер Фердинандқа уақытша билеуші ретінде ант берді және егер Хуананың ауруына ем табылмаса, ол регент болады деп келісті. 1506 жылдың көктемінде Испанияға келген екі монарх Хуананың билік етуге қабілетсіз екеніне келісті. Фердинанд билікті күйеуі Филипп ІІ-ге тапсырып, Арагон Корольдігіне қайтып кетті. Үш айдан кейін Филипп қайтыс болды. Хуана толыққанды ақылдан адасып, 1508 жылдың тамызында өзінің құқықтарын әкесіне беріп, Тордесильяға көшірілді.

1500 жылдан қазіргі уақытқа дейін

1520 жылы Кастилияның коммунеролары оның ұлы Карл I-ге қарсы көтерілгенде, 1516 жылы испандық атасының орнын басып алған Карлға Торо жақтас болды. Келесі жылы Карл коммунероларды Тороның шығысындағы Виллалар-де-лос-Коммунерос шайқасында жеңді. Пиреней соғысы кезінде, 1808 жылдың қаңтар айындағы аязды суықта, сэр Джон Мур француз әскерлерінің күшіне қарсы Тородан шегінуді бастады. Оның қиын жорығы А Корунья (Галиция) маңында Мурдың қазасына айналды. 1813 жылдың мамырында 100 000 британдық әскер Веллингтонның басшылығымен Тороға жиналды, және осы жерден Веллингтон бес жылдық қырқыстан кейін Наполеон әскерлерін Испаниядан қуған соңғы науқанын бастады. Ағылшын саяхатшысы және жазушы Ричард Форд 1831 жылы Тороға сапар шегіп, қаланың 9 000 тұрғыны бар екенін хабарлады; қазіргі таңда оның халқы 10 000-ға жуық. 1838 жылы Торо провинциялық астана мәртебесін жоғалтып, оның провинциясы Заморамен біріктірілді.

Негізгі көрікті жерлер

Торо қаласы желдейік пішінде салынған, оның ортасында 12 ғасырдан бері сақталған Санта-Мария-ла-Майор колледждік шіркеуі орналасқан. Сырт жағынан көп түсті батыс есігі ерекше көзге түседі, ал ішінде әйгілі фламанд суреті "La Virgen de la Mosca" ("Шыбықтың анасы") және ерекше жүкті Мария бейнесі бар. Колледждік шіркеудің қасында "Кастилияның оазисі" деп аталатын құнарлы жазыққа көрініс ашатын Эсполон сарайы орналасқан. Қалада 910 жылға дейін салынған қабырғаның қалдықтары, сондай-ақ 17 және 18 ғасырлардағы Корредера және Санта-Каталина қақпалары бар. Ерекше азаматтық ғимараттарға Заң сарайының фасады, қалалық әкімдік және Рекена графтарының, Альканейс маркизінің немесе Кастрильо маркизінің сарайлары жатады. Діни ғимараттардың ішінде Мудехар стиліндегі Сан-Лоренцо-эль-Реал шіркеуі; Діни өнер мұражайы орналасқан Сан-Сальвадор-де-лос-Кабальерос; Сан-Себастьян және Санкти-Спиритус, Санта-Клара және Санта-София монастырьлары бар.

Торо шараптары

Торо өзінің шараптарымен (Toro (DO)) бұрыннан-ақ танымал. Торо шараптарының беделі соншалықты жоғары болғандықтан, 12 ғасырда Леон королі Альфонсо IX олардың өндірісіне жеңілдіктер берген. Колумб 1492 жылы Американы ашуға жасаған саяхатына Торо шарабын алып кетті, себебі оның құрылымы мен толықтығы арқасында ол ұзақ сапарларға шыдай алатын. Изабелла Католиктің рухани кеңесшісі, Заморалық Диего де Деза монах экспедицияға қаржылық көмек көрсетті, осының арқасында ол каравеллалардың біріне, жартылай Торо шарабымен толтырылған Пинта атауын қоюға рұқсат алды. Торо аймағының атауы жақында ғана, 70-ші жылдардың ортасында Арнайы атау (Denominación Específica) ретінде басталды, ал 1987 жылдың 29 мамырында Нақты Атау (Denominación de Origen) мәртебесіне ие болды.