Кіріспе

Американдық инженер Алан Маннерс Вурхис (17 желтоқсан 1922 – 18 желтоқсан 2005) – американдық көлік инженері және қала құрылысын жоспарлаушы, АҚШ-та көптеген ірі мемлекеттік жобаларды жобалаған. Вурхис Нью-Джерси штатының Хайленд Парк қаласында туған.

Ерте өмір

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ренсселэр политехникалық институтында (RPI) оқуын тастап, АҚШ Теңіз күштеріне "Су астындағы қирату тобы 11" (UDT 11) деп аталған офицер ретінде қосылды, бұл АҚШ Теңіз күштерінің арнайы жасақтарының (Navy SEALs) алдағысы болды. Ол соғыстың көп бөлігін Тынық мұхитының жағалау қорғаныстарын картографиялаумен өткізді. Нагасакиге атом бомбасы тасталғаннан кейін, Вурхистің бөлімшесі қаланы тексеруге жіберілді, осылайша ол бомбадан кейінгі қиратуды көрген алғашқы американдықтардың бірі болды. Әскери қызметі үшін ол "Күміс жұлдыз", "Қола жұлдыз" және "Президенттік бірлік цитаты" наградаларымен марапатталды. Соғыстан кейін Вурхис оқуын жалғастырып, 1947 жылы RPI-ді бітіріп, 1949 жылы Массачусетс технология институтында қала құрылысы саласында магистр дәрежесін алды.

Көлікті жоспарлау

1952 жылы Вурхис Вашингтон қаласына коммерциялық емес Автомобиль қауіпсіздігі қоры үшін жұмыс істеуге келді. Балтимор қаласындағы көлік ағынын зерттеу барысында Вурхис жер пайдалану негізінде көлік үлгілерін болжауға арналған математикалық формула жасады. Бұл формула әлемдегі көптеген көлік және инфрақұрылымдық жобаларды жобалауда маңызды рөл атқарды. Ол 1956 жылы «Көлік қозғалысының жалпы теориясы» атты еңбегін жазды, онда сапарлар таралуына гравитациялық модельді қолданды. Бұл модель аймақта туындаған сапарларды, әр бастапқы нүктеден әр мақсатты нүктеге жасалатын сапарлар санын көрсететін матрицаға түрлендіреді, одан кейін бұл мәліметтер желіге жүктеледі. 1961 жылы ол өзінің жеке инженерлік фирмасын (Alan M. Voorhees & Associates) құрды, ол ақырында АҚШ-тың он қаласында филиалдар ашты. Ол Сан-Паулу, Гонконг, Каракас және Вашингтон қалаларындағы метро жүйелерін жобалауға қатысты. Вурхис Австралияның астанасын жаңа қалалармен байланыстыратын Канберраның «Y» жоспарының авторы ретінде танымал. Бұл ұсыныс бойынша зерттеулер 1966 жылы басталды және соңғы есеп 1969 жылы ұсынылды. Вурхис 1967 жылы фирмасын сатты және 1971 жылы Чикаго университетінің Сәулет, өнер және қала құрылысы колледжінің деканы болды. Фирма Бостон қаласының көлік жоспарлауын тексеру жобасын басқарды. Вурхис 1960 жылдардың соңында Micros Corporation компаниясына және оның электрондық кассалық аппаратына инвестиция жасады. Вурхис Нью-Йорк қаласындағы Манхэттеннің оңтүстік бөлігінде қайта құрылған аумақтар үшін көше желісін жобалады, жаңа көшелерді ғасырлар бойы қолданыста болған жолдармен және Бруклин көпірімен байланыстырды. Ол сондай-ақ АҚШ-тың мемлекетаралық тас жолдар жүйесінің алғашқы жобалаушыларының бірі болды және тас жолдардың қалалық аймақтардан қалай өтуі немесе оларды қалай айналып өтуі керектігін анықтауға көмектесті.

Кейінгі өмірі

1979 жылы әуе компанияларын реттеуден кейін Вурхис Atlantic Southeast Airlines авиакомпаниясын құруға көмектесті, кейіннен ол Delta Air Lines компаниясымен сатып алынды. Вурхис қала құрылысы саласына ең көп үлес қосқан инженер ретінде Америка инженерлер қоғамының бірінші Харланд Бартоломью сыйлығының иегері атанды. 1998 жылы ол Ратгерс университетінде Алан М. Вурхис көлік орталығының құрылысын қадағалап, марапатталды. Солтүстік Вирджинияда орналасқан аэроғарыш компаниясы Autometric Corp. басқарма төрағасы болды. Кейіннен Autometric компаниясы Boeing компаниясына сатылды. Вурхис Lizardtech компаниясына алғашқы инвестиция жасағандардың бірі болды, оның бағдарламалық қамтамасы цифрлық карта жасау және ГИС мақсаттары үшін өте тиімді болды. Вурхис 2014 жылы 5,3 миллиард долларға Oracle Corporation компаниясына сатылған MICROS Systems компаниясына алғашқы инвесторлардың бірі болды. Вурхис тарихи карталарды ұнататын коллекционер болды, Вирджиния тарихына арналған 300-ден астам картадан тұратын құнды жинақ құрды. Ол миллиондаған долларлық құнды жинағын АҚШ Конгресінің кітапханасына, Вирджиния кітапханасына және Вирджиния тарихи қоғамына сыйға тартты. Вурхис үкіметтің адам өмірін жақсартуға үлкен үлес қоса алатынына сенді және Үкіметтегі тиімділік кеңесінің ерте қолдаушысы болды. Вурхис Вурхис колледжімен, Оңтүстік Каролина штатындағы Данияда орналасқан тарихи афроамерикандық колледжмен тығыз байланыста болды. Ол кампусты жақсарту жобаларын қаржыландырып, студенттерге стипендиялар берді. Вурхис және оның отбасы Вирджиния штатының Солтүстік мойнында орналасқан, отбасылық Westmoreland Berry Farm шаруашылығын құруға көмектесті. 1990 жылдардың соңында Вурхис Вирджиния штатының Ричмонд округіндегі округтік мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру жобасын бастады. Ол қолдаған жүйе округ кеңсесіндегі мыңдаған жер тізімдерін сканерлеуді және оларды округ жоспарлау кеңсесінен алынған деректермен (топокарталар, кәріз және су желілері, спутниктік суреттер және т.б.) және салық кеңсесінен алынған деректермен байланыстыруды қамтамасыз етті. Жер тізімдері кейін Вирджиния кітапханасында сақтау үшін Интернет арқылы жіберілді. Ол бұл жобаға 600 000 доллардан астам қаражат жұмсады. Вурхис қоршаған ортаны қорғауға қатты мән берді. Ол Вирджиниядағы Раппаханнок өзенінің бойындағы жерді Вурхис табиғат қорығына айналдырды. Оның мемлекеттік автоматтандыруға деген қызығушылығы экологиялық тұрғыдан сезімтал аймақтарды анықтауды жеңілдету және даму жобаларының оларды ескеруін қамтамасыз ету мақсатында болды. Вурхис 83 жасында Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы өзіне тиесілі қонақ үйде, күдікті инсультке шалдығып қайтыс болды.