Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс ертегісі
"Балықшы мен оның әйелі" (Төмен немісше: Von dem Fischer un syner Fru) – 1812 жылы Гримм ағайындылары жинаған неміс ертегісі (KHM 19). Бұл ертегі Арне-Томпсон жүйесінде 555-ші типке жатады, ол қанағатсыздық пен ашкөздік туралы. Оны антиертегі деп санауға болады.
German fairy tale
"The Fisherman and His Wife" (Low German: Von dem Fischer un syner Fru) is a German fairy tale collected by the Brothers Grimm in 1812 (KHM 19). The tale is of Aarne–Thompson type 555, about dissatisfaction and greed. It may be classified as an anti fairy tale.
Шығу тегі
Бұл ертегі 1812 жылы ағайынды Гриммдердің «Kinder und Hausmärchen» басылымының бірінші томында 19-шы нөмір ретінде жарияланды. Олардың дереккөзі неміс суретшісі Филипп Отто Рунге (1777–1810) болды, одан Гриммдер 1809 жылы ертегінің қолжазбасын алды. Иоганн Густав Бюшинг Рунгенің қолжазбасының тағы бір нұсқасын 1812 жылы «Volkssagen, Märchen und Legenden» журналында, Гриммдер нұсқасынан кейбір айырмашылықтармен бірнеше ай бұрын жариялады. Исландиялық халық ертегісінің «Менің қарт әйелімді төлеу керек» деген нұсқасында жергілікті халық арасында ұрылыққа танымал Кидхус есімді эльф бар. Ол балықшының әйелі игіру үшін қолданған алтын шарды ұрлағанда, оның күйеуі Кидхустан тең құнды затты өтемақы ретінде беруді талап етті (ол оны берді). Олар ашкөздікке беріліп, Кидхустан көкке жететіндей биік баспалдақ сұрады. Кидхус олардың тілегін орындады, бірақ балықшы мен оның әйелі баспалдаққа көтерілгенде тепе-теңдіктерін жоғалтып, құлап қайтыс болды.
The tale was published by the Brothers Grimm in the first edition of Kinder und Hausmärchen in 1812 as tale no. 19. Their source was the German painter Philipp Otto Runge (1777–1810), from whom the Grimms obtained a manuscript of the tale in 1809. Johann Gustav Büsching published another version of Runge's manuscript a few months earlier in 1812 in Volkssagen, Märchen und Legenden, with some discrepancies with Grimm's version. The Icelandic folktale variant "My Old Woman Must be Paid" features an elf named Kidhus who had a reputation for thievery among the local human population. When he stole a golden ball used by a fisherman's wife as a spindle whorl, her husband demanded that Kidhus give him an object of equal value as compensation (which he granted). The couple became greedy and asked for more and more items until they asked Kidhus for a ladder so high that it would reach all the way to Heaven. Kidhus granted their request but when the fisherman and his wife climbed the ladder they lost their balance and fell to their deaths.
Мәдени мұра
Оның тақырыбы Александр Пушкиннің 1833 жылғы «Балықшы мен балық» поэмасында қолданылған. Вирджиния Вулфтың «Маякқа» романындағы кейіпкері миссис Рамзи ұлы Джеймске осы әңгіменің бір нұсқасын оқып береді. Гюнтер Грасстың 1977 жылғы «Кемпірқосақ» романы, Эммануэле Луццатидің «Панч пен сиқырлы балық» және Урсула Ле Гуиннің «Жаратылыстың торы» романдары да осы ертегіге негізделген. Бұл оқиғаға негізделген қысқа мультфильм «Рокки мен Буллвинкл» американдық анимациялық телесериалының бөлігі болды. Кемпірқосақтың орнына әдемі теңіз қызы келді, ол өз еркіндігі үшін тілектерді орындайды. Сонымен қатар, әйел патшайымнан «құдайша» болуды тілейді. Теңіз қызы балықшыға барлық тілектері әйеліне арналғанын айтады және одан не қалайтынын сұрайды. Балықшы әйелінің бақытты болуын тілейді, ал теңіз қызы: «Кет, ол бақытты» деп жауап береді. 1997 жылғы нұсқадағыдай, балықшы мен оның әйелі қайтадан шатырға қоныстанады, бірақ әйелі кедей болғанымен тазалығына қуанышты. 1997 жылы бұл әңгіме «Барлық балаға арналған ертегілер» анимациялық телесериалында испандық стильде бейімделді. Эдвард Джеймс Олмос пен Джулия Михенес балықшы мен оның әйеліне дауыс берді. Бұл нұсқада балықшы соңғы тілегін айта алмай, «Мен тек әйелімнің бақытты болуын қалаймын» дейді. Олар бірден қайтадан шатырда өмір сүре бастайды. Әйел оны қуана құшақтап алады. «Тимон мен Пумба» Дисней телесериалының «Тыныш бол» атты эпизоды осы оқиғаға негізделген, онда Пумбаның рөлі балықшының, ал Тимонның рөлі әйелдің рөліне ұқсас. Пумба Лестер есімді сиқырлы китті тауып құтқарады, ол оған үш тілек сыйлайды. Пумба өзі үшін ештеңе сұрамайды, бірақ Тимонның тілектерін Лестерге жеткізеді. Бірінші Тимон «үлкен және қымбат нәрсені» тілейді, оған «Еркіндік мүсіні» сыйланады. Содан кейін ол патша болғысы келеді және алыпқа айналады. Соңында ол «тастан жасалған қамалдағы, отты тыныс алатын құбыжықты жеңе алатын, қарапайым өлшемдегі патша» болғысы келеді, бірақ Пумба хабарды дұрыс түсінбей, «жеңе алады» дегеннің орнына «жеңе алмайды» дейді. Қауіпті құбыжық отты тыныс алатын тауық болып шығады (Тимонның шын мәнінде айдаһарды меңзегенінің орнына), және Тимон мен Пумба оны жеңіп, қашып құтылуға бірнеше сәтсіз тырысқаннан кейін, эпизод Тимонның тағы бір тілек сыйлайтын балықты іздеуімен, ал Пумбаның оларды құбыжықтан бөліп тұрған тұзақты ұстап тұру үшін күресуімен аяқталады.
Its theme was used in The Tale of the Fisherman and the Fish, an 1833 poem by Aleksandr Pushkin. Virginia Woolf has her character Mrs. Ramsay in To the Lighthouse read a version of the story to her son, James. Günter Grass's 1977 novel, The Flounder, is loosely based on the fairy tale, as are Emanuele Luzzati's version, Punch and the Magic Fish, and Ursula LeGuin's novel The Lathe of Heaven. A short cartoon based on this story was part of the American animated television series, The Rocky and Bullwinkle Show. The Flounder was replaced by a beautiful mermaid who grants the wishes in exchange for her freedom. Additionally, the wife goes directly from queen to wishing to be a 'goddess'. The mermaid points out to the fisherman that all his wishes have been for his wife, and asks him what he desires. The fisherman replies that he just wants his wife to be happy, and the mermaid replies, "Go; she is happy." As in the later 1997 version, the fisherman and his wife are reduced to living in their hovel, but the wife is happy that it is poor yet neat. In 1997, the story was given a Spanish flavored adaptation on the animated TV series, Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child. Edward James Olmos and Julia Migenes provided the voices of the fisherman and his wife. In this version, the fisherman is unable to figure out what his last wish is, and says, "I want only for my wife to be happy". Immediately, he and his wife are reduced to living in the hovel again. She is content and happily embraces him. An episode of the Disney TV cartoon Timon and Pumbaa titled "Be More Pacific" is based on this story, with Pumbaa's role paralleling the fisherman's and Timon's role paralleling the wife's. Pumbaa finds and rescues a magical whale named Lester, who grants him three wishes. Pumbaa asks for nothing for himself, but he does relay Timon's wishes to Lester. First Timon wishes for "something big and expensive" and is given the Statue of Liberty. Then he wishes to be a king and is transformed into a giant. Lastly he wishes to be "a regular sized king in a stone castle with a ferocious fire breathing monster that he can defeat," but Pumbaa gets the message wrong and says "can't" instead of "can." The ferocious monster turns out to be a fire breathing chicken (instead of the dragon that Timon actually meant), and after Timon and Pumbaa several futile attempts to defeat and escape it, the episode ends with Timon searching for another wish granting fish while Pumbaa struggles to hold down the trapdoor separating them from the monster.