Амазониядағы Шипибо-Конибо тайпасының өмірі мен мәдениеті
Shipibo-Conibo
🇵🇪 Перудің Амазониясындағы Шипибо-Конибо тайпасы: дәстүрлер, өнер, Аяуаска медицинасы және ежелгі мәдениет туралы біліңіз. Amazon ұлттары, мәдени мұра.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перудегі Амазонка орманындағы Укаяли өзені бойында тұратын Шипибо Конибо – Перудегі Амазонка орманының жергілікті халқы. Бұрын екі топтан тұрған олар, өзара некелесу және ортақ рәсімдер арқылы біртұтас тайпаға бірігіп, қазір Шипибо Конибо халқы деп белгілі.
Indigenous people in the Amazon rainforest in Peru
The Shipibo Conibo are an indigenous people along the Ucayali River in the Amazon rainforest in Peru. Formerly two groups, they eventually became one tribe through intermarriage and communal ritual and are currently known as the Shipibo Conibo people.
Өмір салты, дәстүрі және тамақтануы
Шипибо-Конибо тайпасы Амазония тропикалық ормандарында мыңдаған жылдар бойы өмір сүрген. Олардың көптеген дәстүрлері бүгінге дейін сақталған, соның ішінде аяуаска медицинасы да бар. Дәрілік әндер олардың киімдерінде, қыш ыдыстарында, құрал-жабдықтарында және тоқыма өнімдерінде көркемдік дәстүр мен сәндік ою-өрнектерге шабыттандырды. Халықтың бір бөлігі Укаяли аймағындағы Пукальпа қаласының маңында, кең аумақты үнді тайпаларының аймағында қоныстанған. Ал қалғандары Бразилиядан Эквадорға дейінгі алып орманның шашыраңқы ауылдарында тұрады. Шипибо-Конибо әйелдері әсем әшекейлер мен тоқыма жасап, қызыл және қара түсті геометриялық өрнектермен безендірілген қыш ыдыстарымен танымал. Бұл керамикалар бұрынша үй шаруашылығында қолданылса, қазір туристік нарық кеңейгеніне байланысты көптеген отбасылар өздері жасаған ыдыстар мен қолөнер бұйымдарын сату арқылы қосымша табыс табады. Олар сондай-ақ шапо – тәтті бананнан жасалған сусын дайындайды. Паоян ауылының Шипибо тайпасы бұрын балық, юка және жеміс-жидектермен қоректенген. Алайда, жаһандық климаттың өзгеруі салдарынан жағдай нашарлап, құрғақшылықтан кейін су тасқыны болды. Осының нәтижесінде көптеген жеміс ағаштары құрып, банан ағаштары мен плантациялары да қиындыққа тап болды. Укаяли өзені бойындағы орманды жою мен топырақ эрозиясы салдарынан энергия мен азық-түлік бағасы өсті. Перу және Бразилия үкіметтері сияқты дамыған елдермен байланыс соңғы үш ғасыр бойы үзіліс-үзіліс болды. Шипибо тайпасы жасаған өнер мен мүліктеріне тікелей байланысты бай және күрделі космологиямен танымал. 17 ғасырдың соңынан бері христиан миссионерлері, әсіресе францискандықтар, оларды дінге көндіруге тырысып келеді.
The Shipibo Conibo have lived in the Amazonian rainforest for millennia. Many of their traditions are still practiced, such as ayahuasca medicine work. Medicine songs have inspired artistic tradition and decorative designs found in their clothing, pottery, tools, and textiles. Some of the urbanized people live around Pucallpa in the Ucayali region, an extensive indigenous zone. Most others live in scattered villages over a large area of jungle forest extending from Brazil to Ecuador. Shipibo Conibo women make beadwork and textiles and are known for their pottery, decorated with maze like red and black geometric patterns. While these ceramics were traditionally made for use in the home, an expanding tourist market has provided many households with extra income through the sale of pots and other craft items. They also prepare chapo, a sweet plantain beverage. The Shipibo of the village of Paoyhan used to have a diet of fish, yuca, and fruits. The situation has deteriorated because of global weather changes, however, and now, with drought followed by flooding, most mature fruit trees have died, and some of the banana trees and plantains are struggling. Global increases in energy and food prices have risen due to deforestation and erosion along the Ucayali River. Contact with the developed world—including the governments of Peru and Brazil—has been sporadic over the past three centuries. The Shipibo are noted for a rich and complex cosmology, which is tied directly to the art and artifacts they produce. Christian missionaries have worked to convert them since the late 17th century, particularly the Franciscans.
Халық саны
Шамамен 20 000-нан астам халқы бар Шипибо Конибо, тіркелген жергілікті халықтың шамамен 8% құрайды. Халық санауы деректерінің сенімділігі төмен, себебі бұл топ көшпенді тіршілікке бейім. Халықтың көп бөлігі, әсіресе шығыс Перу қаласы Пукальпа және Яринакоча ауданына, жақсы білім беру және денсаулық сақтау қызметтерін алу үшін, сондай-ақ басқа да табыс көздерін іздеу үшін көшіп кеткен. Соңғы онжылдықтарда осы топтың саны шамамен 11 000 (Wise and Ribeiro, 1978) адамнан 25 000-ға дейін (Hern, 1994) ауытқып келген. Амазонка бассейніндегі басқа барлық жергілікті халықтар сияқты, Шипибо Конибо да мұнайға құмарлық, орман шаруашылығы, есірткі трафигі және табиғатты қорғау сияқты сыртқы факторлардың күшті қысымына тап болып отыр.
With an estimated population of over 20,000, the Shipibo Conibo represent approximately 8% of the indigenous registered population. Census data is unreliable due to the transitory nature of the group. Large numbers of the population have relocated to urban areas—in particular the eastern Peruvian city of Pucallpa and Yarinacocha District—to gain access to better educational and health services as well as to look for alternative sources of income. The population numbers for this group have fluctuated in the last decades, between approximately 11,000 (Wise and Ribeiro, 1978) to as many as 25,000 individuals (Hern 1994). Like all other indigenous populations in the Amazon basin, the Shipibo Conibo are threatened by severe pressure from outside influences, such as oil speculation, logging, narco trafficking, and conservation.