Жин Уолфтың 1972 жылғы «Цербердің бесінші басы» повесі – грек мифологиясымен байланысты отбасы, жасырын мағыналары мен баяндаушының өзі туралы күрделі туынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1972 жылы Джин Вольф жазған повесть.
1972 novella by Gene Wolfe
"Кербердің бесінші басы" – американдық ғылыми фантастика және фэнтези жазушысы Джин Вольфтың 1972 жылы жарық көрген повесінің де, үш повестен тұратын бір томдық жинағының да атауы. Повесть "Nebula Award Stories Eight" антологиясына қосылған.
The Fifth Head of Cerberus is the title of both a novella and a single volume collection of three novellas, written by American science fiction and fantasy author Gene Wolfe, both published in 1972. The novella was included in the anthology Nebula Award Stories Eight.
Атау
Бұл повестьтер жинағының атауы грек мифологиясындағы үш басты итті – Керберді еске түсіретін сөз тіркесімі, ол грек жер асты әлемінің, Аидтың қақпасын күзеткен. Бірінші повесте басты кейіпкер Кербердің оның отбасын бейнелейтінін, оның үш басы – әкесі, тәтесі және Миллион мырза екенін түсіндіреді. Оның "көрінбейтін" басшылары – төртінші, бауыры Давид, ал бесiншi және соңғысы – әңгімешінің өзi екенін қосады. Осы логика бойынша, повесть атауы әңгімешінің өзіне, оның оқиғасына сілтеме жасайды. Әңгімешінің отбасы мен Кербер мифологиясы арасындағы тағы да көптеген параллельдерді осы повесть бойына кездестіруге болады. Мысалы, олардың отбасылық үйінің алдында, яғни "қақпасында" осы мифологиялық жаратылыстың мүсіні орналасқан. Үйдің мекенжайы – 666 Saltimbanque, бұл сан грек қолжазбаларындағы «Апокалипсис» кітабынан бергі жер астымен байланысты. Сондай-ақ, олардың отбасылық үйі кейде «Maison du Chien» деп аталады, яғни «Иттің үйі», ал басқа жерлерде «Cave Canem» немесе «Итке көз жұма» деп еске алынады.
The title of this collection of novellas is a play on words which refers to Cerberus, a three headed dog from Greek mythology, which guarded the gate to the Greek underworld, Hades. In the first novella the protagonist explains that Cerberus represents his own family, its three heads being his father, aunt and Mr. Million, adding that its "unseen" heads are his brother David as fourth and, by implication, the fifth and final the narrator's own. Following this logic, the title of the novella therefore refers to the narrator himself, whose story we read. Further parallels between the narrator's family and the mythology of Cerberus can be drawn in numerous other ways throughout this novella. For example, a statue of this mythological creature exists at the front, or "gates" of their family home, which is itself located at 666 Saltimbanque, this number having associations with the underworld dating back to the Greek manuscripts of the Book of Revelation. Also, their family home is later referred to at one point as the Maison du Chien, literally "House of the Dog"; in several other places it is called "Cave Canem", or "Beware of the Dog".
Бір томдық жинақ
Жинақ 1972 жылы Деймон Найт редакциялаған Orbit 10 антологиясында жарияланған алғашқы новелланың кеңейтілген нұсқасы болып табылады. Джон В. Марш пен В. Р. Т. жазған "Хикая" атты келесі новеллалар алғашқы новелланың сюжеті мен тақырыптарын одан әрі дамытады. Оқиғалар Жерден 20 жарық жылы қашықтықта орналасқан екі колониялық әлемде – француз тілді колонистер қоныстанған, бірақ белгісіз жаумен болған соғыста жоғалған Сент-Анн және Сент-Круа қосар планеталарында өтеді. Сент-Анн (болжам бойынша) бір кезде формасын өзгерте алатын жергілікті халықтың (көрінетіндей, палеолиттік деңгейдегі технологиясы бар) өркениетіне мекен болған, бірақ адамдар келгеннен кейін олар құрытылған болуы мүмкін. Вулф атау новелласын Милфорд жазушылар семинарында ұсынды. Scribner's редакторы Норберт Слепян осы әңгімеге әсерленіп, Вулфқа осы тақырыпта тағы екі новелла жазуды ұсынды, оларды бір кітапта жариялау үшін.
The collection is an expansion of the first novella, originally published in the Orbit 10 anthology edited by Damon Knight in 1972. The following novellas, "A Story" by John V. Marsch and V. R. T. expand on the plot and themes of the first. These works are set on two colony worlds, 20 light years from Earth, the double planets of Sainte Anne and Sainte Croix, originally settled by French speaking colonists, but lost by them in a war with an unnamed enemy. Sainte Anne was (perhaps) once home to an indigenous aboriginal culture (at an apparently pre paleolithic level of technology) of shapeshifters, who may – or may not – have been wiped out by the human incomers. Wolfe presented the title novella at a Milford Writer's Workshop. Norbert Slepyan, an editor at Scribner's, was impressed by the story and proposed that Wolfe write two more, related novellas, to be published in a single book.
Кербердің бесінші басы
Атаулық әңгіме – биографиялық зерттеу нысанында, онда баяндаушы Сент-Крой планетасындағы балалық шағы мен жастығына, сондай-ақ оның ұзақ және қатал түрмеге қамалуына, соңында бостандыққа шығуына алып келген оқиғаларға көз жүгіртеді. Ол және кіші інісі Дэвид, әкесі мен тәтесі басқаратын, бірнеше генетикалық түрде жақсартылған "демимондайн" қызметкерлері бар үлкен үйде салыстырмалы түрде жайлы өмір сүреді. Олар робот қызметкерден жеке сабақ алады және жиі үйден тыс қысқа сапарларға шығады. Бір күні кешке оның бұрынғы өмірі аяқталады, ол алыс әкесінің шақыруымен келеді. Оған енді оның аты "No 5" екені айтылады, содан кейін ол ұзаққа созылған психологиялық, визуалды, есірткілік және ассоциациялық тесттерге ұшырайды. Соңында босатылып, өте шаршаған сезінеді. Дэвидтің де ұқсас емдеу алғанын біледі; екі бауыр да кейбір жылдар бойы осы емдеуден тұрақты түрде өтеді, бірақ No 5 қатаңрақ емделеді, соның салдарынан қатты бас аурулары мен есте сақтау қабілетінің жоғалуы басталады. Ол тәтесімен алғаш рет кездеседі, ол Вейлдің гипотезасын (Сент-Анн аборигендері адамдарды осыншалықты жетілдіре алды, оларды өлтіріп, орнын басты) біледі және оған отбасылық бизнесті жүргізуде жеңіл жұмыстар тапсырылады. Үйге келген Жер антропологі Джон Маршпен де танысады. Ол гипотеза авторы, No 5-тің тәтесі Обри Вейлді көруге келген. Бір қызбен дос болып, ол, Дэвид және ол бірге әуесқой театрға қатысады; ақша жетіспегендіктен, олар құл саудагерінің қоймасына ұрылыққа барып, ақша ұрлауды шешеді. Олар хирургиялық түрде өзгертілген құлды кездестіреді, ол өзіне және әкесіне ерекше ұқсайды. Оларға шабуыл жасағаннан кейін, оны өлтіріп, қашып кетеді. Соңында әкесінің оған үнемі жүргізіп жатқан тәжірибелерінен шаршаған No 5 оны өлтіруге шешім қабылдайды. Марштің келесі сапары оның шешімін нығайтады, ол No 5 пен оның әкесі көптеген клондардың тек екеуі екенін бейжай түрде хабарлайды. Бұл әңгіме No 5 Маршты абориген екенін анықтағанда аяқталады, бұл кітапта нақты айтылмаған дәлелдерге негізделген. Ол әкесін өлтіреді, бірақ оны ұстап алып, түрмеге қамауға жібереді. Тоғыз жыл түрмеде отырғаннан кейін, No 5 әкесінің орнына отбасылық иеліктің басшысы болады.
The title story is in the form of a biographical study, the narrator of which looks back on his boyhood and youth on the planet of Sainte Croix, and the events which led to his long, harsh incarceration, and eventual freedom. Brought up in relative comfort in a large house (a brothel run by his father and aunt, staffed by several genetically enhanced "demimondaines"), he and his younger brother David are privately tutored by a robotic servant and often go outside the house for short trips. One evening his old life ends when he is called to attend to his father, a distant figure. He is told that his name is now "Number 5", and after a period of questioning he is given a barrage of psychological, visual, drug, and association tests, which endure for some time. Finally released, he feels very drained. He finds out that David has been treated similarly; both boys undergo this treatment regularly for years afterward, though Number 5 is treated more severely, and begins to experience painful headaches and memory lapses. He meets his aunt for the first time, who seems to know about Veil's Hypothesis (the theory that the Sainte Anne aboriginals could mimic the human settlers so perfectly that they killed them and took their places) and is given light duties in the running of the family business. He also meets John Marsch, an anthropologist from Earth, when he visits the house. He is visiting Aubrey Veil, author of the hypothesis, who happens to be Number 5's aunt. Befriending a girl, she, he, and David get involved in amateur dramatics; money being short, they decide to break into a slave trader's warehouse to steal some cash. There, they meet a surgically altered human slave who bears an uncanny resemblance to him, and his father. After it attacks them, they kill it and run away. Finally sick of his father's ongoing experiments on him, Number 5 decides to kill him. His resolve is bolstered after another visit by Marsch, who casually informs him that he, Number 5, and his father are clones – only two of many. This conversation is ended when Number 5 identifies Marsch as being an aboriginal, based on evidence never specified explicitly in the book. He kills his father, but is discovered and incarcerated. After nine years of imprisonment, Number 5 takes his father's place as head of the family estate.
"Айтақ" Джон В. Марш
Сент-Аннамен байланыс орнату алдындағы бұл көңілдік әңгімеде Сандвокер "қасиетті адамды" іздеу үшін арман сапарға шығады, онымен жалғыз үңгірінде кездесу үшін. Үңгірдің кіреберісінде ұйықтап жатқан ол және оның егіз інісі, Шығыс желі, бір-бірінің бар екенін білмей, бір-бірін армандады. Оянғаннан кейін Сандвокер аң аулауға шығады, онда ол көлеңке балаларымен, эфемерлі, түнгі тайпамен кездеседі, олар тамақ бөлісіп, бір-бірінің әндерін үйреніп одақ құрады. Жолда ол бір қыз бен сәбиге жолығады, олармен дос болады. Ол қызбен бірге ұйықтап, тағы да тамақ іздегеннен кейін, өзен бойымен сазды жерлерге қарай жүзуді шешеді. Ол кейбір көлеңке балаларын жау саздықтардан құтқарып, оларды өлтіреді. Анасы мен достарының басқа саздықтармен тұтқынға алынғанын естіп, оларды да құтқаруға бел буады. Көлеңке балалары оның артынан келеді, олардың барлығы тұтқынға түсіп, үлкен шұңқырға тасталады, онда ол анасы мен достарын табады; олардың барлығы саздықтардың құрбандығына ұшырауы керек, осылайша олардың рухтары өзенге ағып, жұлдыздарға олардан хабар жеткізеді. Оның егіз інісі, Шығыс желі, оны тұтқынға алған тайпаның мүшесі болып шығады. Көп жылдар бойы ойлары кеңістікке таралып, әлемді басқа ғарыштан келген нәсілдердің (бастапқыда олар сияқты) ашуынан қорғаған Көлеңке балалары осы қорғаныстан бас тартуға шешім қабылдайды, бұл өтіп бара жатқан жұлдызды жақындатады, оның жақын жерге қонуына қуанып, олар қашып құтылады, және ештеңе бұрынғысымен бірдей болмайды.
In this hallucinatory tale from pre contact Sainte Anne, Sandwalker sets out on a dreamquest to find "the priest", in his lonely cave, to commune with him. Sleeping at the entrance to the cave, he and his twin, Eastwind, unaware of each other's existence, dream of each other. Waking, Sandwalker goes out to hunt, where he meets the Shadow Children, an ethereal, nocturnal race, and they make an alliance by sharing food and learning each other's songs. Walking on, he meets a girl and a baby, whom he befriends. After sleeping with her, and hunting for more food, he decides to follow the river downstream to the marshes. He manages to rescue some Shadow children from enemy marshmen, whom he kills. Learning that his mother and friends have been captured by other marshmen and taken away, he decides to follow and rescue them as well. Followed by the Shadow children, they are all, themselves, captured and thrown into a large pit, where he finds his mother and friends; they are all due to be sacrificed by the marshmen, so their souls will enter the river and carry messages from them to the stars. His twin, Eastwind, belongs to the tribe who captured him. The Shadow Children, whose thoughts, for many years, have spread out into space and protected the world from discovery by alien races (such as they were, originally) decide to relinquish this protection, which attracts a passing starcrosser, and in the excitement of its landing nearby, they escape, and nothing is the same ever again.
Айналдыру режімін түсіру
Бірінші әңгімедегі антрополог Джон Марш тыңшылық және кісі өлтіру қылмыстары бойынша Сент-Крой түрмесіне қамалды. Бірнеше жылдық қамауда болғаннан кейін, соның барлығы да жекелеген камерада, Марш ісін белгісіз қауіпсіздік қызметкері қарастырып, оның жазасының келесі кезеңін анықтауы керек. Бұл құжаттар Марштің Анн-Сан-Аннаға жасаған бұрынғы антропологиялық сапарынан жасалған күнделіктерінен және оның тексеру сеанстарының жазбаларынан тұрады. Тексеруші Марш ешқашан Жерде болмағаны анық деп санайды, бірақ Марш мәтінде өзінің тегін жасырмаған. Анн-Саннадағы алғашқы тұрғындардың құпиясын зерттеу үшін Марш әкесінен жергілікті бала (ВРТ) жалдайды, ол баланың жартылай абориген екенін айтады. Әкесі де, ұлы да аборигендерді елдің шұғылалы аймақтарында кездестіруге болады деп мәлімдейді, сондықтан оларды іздеу миссиясы басталады. Екеуі далаға аттанады. Оларды көп іздейді, бірақ Марш, Анн жануарларымен көптеген кездесулер жасап, баладан көп нәрсе білгеніне қарамастан, іздегенін таба алмайды. Уақыт өте келе, оларға мысық серік болады. Марш мысық оларға қосылған шамада балаға әйел кісі келіп тұрғанына күдіктенеді. Кейін бала апатқа ұшырап қайтыс болады. Содан кейін Марш өздігінен зерттеуді жалғастырады, бірақ ол оқырманға күдіс тудыратын өзгерістерге ұшырайды. Өркениетке оралғаннан кейін ол Доктор Вейлмен сұхбаттасу үшін No5 әкесі басқаратын жынысқорлық үйіне барады. Ұзақ өтпей ол жоғарыда аталған қылмыстары үшін тұтқындалып, сотталып, түрмеге қамалады. Оның естеліктері мен армандарынан Марштің шын мәнінде бала болғаны, олардың тұлғалары үйлескені көрінеді. Бұл әңгіменің маңызды тұжырымы – Вейлдің болжамы дұрыс, бала Марштің тұлғасын қабылдаған, мысықтан алған жарақаты қол жазу сапасының нашарлауына себеп болған, ал Анн аборигендері құралдарды қолдануда шешілмейтін екені белгілі.
John Marsch, the anthropologist from the first story, has been imprisoned in a Sainte Croix jail, ostensibly for espionage and assassination. After a few years of captivity, all of it in solitary confinement, Marsch's case is being reviewed by an unnamed security official who must go over the files and determine the next stage in his punishment. These files consist of Marsch's logs from his previous anthropological visit to Sainte Anne, interspersed with taped recordings of his interrogation sessions. The interrogator believes it is obvious that Marsch has never been to Earth, although Marsch is not shown as betraying his origins in the text. On Sainte Anne to study the mystery of the original inhabitants, Marsch hires a local boy (VRT) from his father, who claims the boy is half aboriginal. Both the father and the son claim that aboriginals can still be encountered in the deep countryside, so a mission is undertaken to explore. The two set out into the wilderness. Much time is spent looking for them, but Marsch, despite coming into contact with many examples of Annese wildlife and learning much from the boy (and he from him), never seems to find what he is looking for. Over time, they develop a camp follower, a cat. Marsch suspects at around the same time that the cat joins their company that the boy has been having visitations by a woman. Later, an accident occurs in which the boy dies. After that, Marsch continues exploring on his own, but he has changed in ways that the alert reader will find suspicious. On his return to civilization, he visits the brothel run by Number 5's father to interview Dr. Veil. Soon after, he is arrested, tried, and imprisoned for the crimes mentioned, above. In his memories and dreams, it is revealed that Marsch may in fact be the boy, their identity overlapping. The vital inference of this story is that Veil's hypothesis is indeed correct, the boy assuming Marsch's identity, a wound suffered from the cat being a convenient explanation for the marked decline in hand writing quality, the native Annese being renowned for their inability to use tools.
Кейіпкерлер
Бесінші: Баяндаушы. Оның әкесінің жазбаларын кітапханадан іздегені және Вернор Виндж, Кейт Вильгельм және Вирджиния Вульф кітаптарын қарағаны айтылғандықтан, оның тегі "Вульф" болуы мүмкін; Ким Стэнли Робинсон "ген" - клондалған нұсқа үшін ең қолайлы "есім" дейтінін және Вульф оны растағанын жазды. Дәуіт: Бесіншінің жартылай бауыры. Шын мәнінде Майтрдың табиғи ұлы ("араласу нәтижесі"). Мистер Миллион: "он тоғыз (1 000 000 000) байланыссыз симулятор"; сканерленген, жүктелген адам миы бар робот денесі (Бесіншінің "үлкен атасы", шын мәнінде клондаудың бастамашысы). Оған және Дәуітке ұстаз. Майтр: Бесіншінің "әкесі". Мадам / Жаннин тәте / доктор Обри Вейл: Бесіншінің "тәтесі"; шын мәнінде ертерек клондардың табиғи қызы. Доктор Джон В. Марш: Антрополог, бастапқыда Жерден келген. Джон Сэндвокер: Сент-Анн алқабында саяхатта жүрген абориген. Джон Иствинд: Жоғарыда аталғанның інісі; туғанда бөлініп, қарсылас тайпада тәрбиеленген. Тренчард: Сент-Анн маскүнем адамы, ВРТ-ның әкесі. В. Р. Т.: Тренчардтың ұлы; жартылай абориген. Бастық: Сент-Круа қауіпсіздік күштерінің бюрократы. (Роберт Борски Бастықты Бесіншінің ағасы Дәуіт деп анықтады.)
Number Five: Narrator. It is implied that his last name is "Wolfe", from his mention of searching for his father's writings in the library, and looking among books by Vernor Vinge, Kate Wilhelm, and Virginia Woolf; Kim Stanley Robinson has written of having deduced that "gene" is the ideal "first name for a clone", and of having had this confirmed by Wolfe. David: Number 5's half brother. Actually natural son ("an outcrossing") of Maitre. Mr. Million: A "ten nine (1000000000) unbound simulator"; a robotic body containing the scanned, uploaded brain of a human (Number Five's "great grandfather", actually the clone originator). Tutor to him and David. Maitre: Number 5's "father". Madame/Aunt Jeannine/Dr. Aubrey Veil: Number 5's "aunt"; actually natural daughter of an earlier clone. Dr. John V. Marsch: Anthropologist, originally from Earth. John Sandwalker: Aboriginal on walkabout in a pre contact Sainte Anne. John Eastwind: Twin of the above; separated at birth and brought up by a rival tribe. Trenchard: Human Sainte Annese drunkard, father of VRT. V. R. T.: Son of Trenchard; half aboriginal. The Officer: Sainte Croix security forces bureaucrat. (Robert Borski identifies the Officer as Number Five's brother David.)
Негізгі тақырыптар
Бұл әңгімелер постколониалдық теорияның көптеген мәселелерін қамтиды. Бірінші әңгіменің Майтре кейіпкері Дарвинге дейінгі Ламаркизм деп аталатын жүйені білетіндей көрінеді (қоршаған ортаның әсерінен иеленген қасиеттердің тұқым қуалауы; организм өмірінде алған қасиеттерін ұрпақтарына жеткізе алады). Егіздік; өмірге қадам басқандағы дәстүрлер; жеке бастың еркіндігі; табиғат пен тәрбие арақатынасы; сананың теориясы; қоғамдағы жеке тұлғаның орны.
The stories touch upon many points of post colonial theory. The Maitre character in the first story seems to have a knowledge of the pre Darwin system called Lamarckism (inheritability of acquired characteristics; an organism can pass on characteristics that it acquired during its lifetime to its offspring). Twinship; rites of passage; personal freedom; nature versus nurture; theory of mind; place of the individual in society.
Әдеби мәні және сын
Гарднер Дозоис түпнұсқа әңгімені 1970-жылдардың ең жақсы новелласы деп атаған. Дейв Прингл "Имагин" журналында "Кербердің бесінші басы" туралы рецензия жазып, оны "Шет елдік күн жүйесінде өтетін, бір-бірімен байланысты үш повестен тұратын, терең қиялы мен әсерлілігімен көзге түсетін кітап" деп сипаттады.
Gardner Dozois has said that the original story was the best novella of the 1970s. Dave Pringle reviewed The Fifth Head of Cerberus for Imagine magazine, and stated that "A collection of three inter related novelettes set in an alien solar system, it makes a deeply imaginative and moving book."