Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мохамед Барақатулла Бхопали, құрметті Маулана Барақатулла (7 шілде 1854 – 20 қыркүйек 1927) – Үндістан революционері. Барақатулла 1854 жылдың 7 шілдесінде қазіргі Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Бхопал қаласының Итаура мохалласында дүниеге келген. Ол Үндістанның тәуелсіздігі үшін елден тыс жерде, отты сөздерімен және жетекші газеттердегі революциялық жазбаларымен күресті. Үндістанның тәуелсіздігін көруге ол үлкермеді. 1927 жылы Сан-Францискода қайтыс болды және Калифорния штатының Сакраменто қаласындағы зиратқа жерленді. 1988 жылы Бхопал университеті оның құрметіне Барақатулла университеті деп атауын өзгертті. Сонымен қатар, ол 1915 жылы Ауғанстанда құрылған Үндістанның бірінші Уақытша үкіметінің премьер-министрі болды.
Mohamed Barakatullah Bhopali, known with his honorific as Maulana Barkatullah (7 July 1854 – 20 September 1927), was an Indian revolutionary from Bhopal. Barkatullah was born on 7 July 1854 at Itawra mohalla, Bhopal in what is today Madhya Pradesh, India. He fought from outside India, with fiery speeches and revolutionary writings in leading newspapers, for the independence of India. He did not live to see India's independence. He died in San Francisco in 1927 and was buried in Sacramento City Cemetery California. In 1988, Bhopal University was renamed Barkatullah University in his honour. He was also Prime Minister of first Provisional Government of India established in Afghanistan in 1915.
Революциялық саясат
Англияда жүргенде Лала Хардаял мен Хатрас патшасының ұлы Раджа Махендра Пратаппен тығыз байланыс орнатты. Ол Ауғанстан әмірінің досы және Кабулдағы "Сирадж ул Акбар" газетінің редакторы болды. 1913 жылы Сан-Францискода Гадар партиясының негізін қалаушылардың бірі ретінде танылды. Кейіннен 1915 жылдың 1 желтоқсанында Кабулда құрылған Уақытша Үндістан үкіметінің бірінші премьер-министрі болды, ал президенті Раджа Махендра Пратап еді. 1897 жылы Англияда Барақатулла Мұсылман патриоттық лигасының жиналыстарына қатысқандығы байқалды. Сол жерде ол Шямжи Кришнаварманың жанындағы басқа да революционер отандастарымен танысты. Америкада шамамен бір жыл өткізгеннен кейін, 1904 жылдың ақпанында Жапонияға аттанды, онда Токио университетінде Хиндустани тілінен профессор болып тағайындалды. 1906 жылдың күзінде Нью-Йорктегі 1 West 34th Street мекенжайында Барқатулла және Самуэль Лукас Джоши, марқұм пастор Лукас Малоло Джошидің ұлы, марратх христиандығынан пан-арий қауымдастығын құрды; оған Clan na Gael ирланд революционерлері, британдықтарға қарсы заңгер Майрон Х. Фелпс және Свами Вивекананданың ісін жалғастырған, сондай-ақ британдықтарға қарсы Свами Абхедананда қолдау көрсетті. "Gaelic American" басылымында жарияланғандай, 1907 жылдың маусым айында Нью-Йоркте өткен үндістердің жиналысында "келген шетелдікке (Морли мырзаға) үнді халқының болашағын анықтауға құқық жоқ екенін, отандастарын тек өзіне ғана сенуге және әсіресе бойкот пен свадешиді қолдануға шақырып, Ладжпат Рай мен Ажит Сингхтің жер аударылуын айыптап, британдық биліктің Жамалпур және басқа жерлерде үндістердің бір тобын екіншісіне қарсы ашық қоздырғанына наразылық білдірді" деген қаулы қабылданды. (Дереккөз: Ker, p225). Одан да қаттырақ болған оның 1907 жылдың мамырында У.П. Алигархтың урду тіліндегі "Муалла" газетінде жарық көрген парсы тіліндегі хаты болды, онда Барақатулла индустар мен мұсылмандар арасындағы бірліктің қажеттілігін баса көрсетіп, мұсылмандардың екі басты міндетін – патриотизм және Үндістаннан тыс жердегі барлық мұсылмандармен достық қарым-қатынас орнату деп анықтады. Бұл болжамды тұжырым Бернардидің "Германия және алдағы соғыс" еңбегі жарық көргенге дейін төрт жыл бұрын айтылды. Ол Англияны Бенгалиядағы индус және мұсылман экстремистерінің бірігуінен туындайтын қауіптің өте жоғалы екеніне ескертуге шақырды, бұл туралы Роулат комиссиясы (VII тарау) хабарлады. Оның пікірінше, осы екі міндетті орындаудың барлық саяси мәселелерде Үндістан индустарымен келісім мен бірлікке қатысты жалғыз бір қағидаға байланысты. (Ker, p226). 1908 жылдың 16 тамызында Вивекананданың жанкешті ағасы Бхупендра Натх Датта Калькуттадан келді. Джордж Фримен шақырған "Free Hindustan" газетінің редакторы ретінде Таракнат Дас Нью-Йоркке барып, ескі әріптесі Даттаға қосылды. 1909 жылдың наурыз айында Барақатулла тағы да Жапонияға аттанды.
While in England he came in close contact with Lala Hardayal and Raja Mahendra Pratap, son of the Raja of Hathras. He became a friend of Afghan Emir and the editor of the Kabul newspaper Siraj ul Akbar. He was one of the founders of the Ghadar Party in 1913 at San Francisco. Later he became the first prime minister of the Provisional Government of India established on 1 December 1915 in Kabul with Raja Mahendra Pratap as its president. In England, in 1897, Barakatullah was seen attending meetings of the Muslim Patriotic League. Here, he came across other revolutionary compatriots around Shyamji Krishnavarma. After about a year spent in America, in February 1904 he left for Japan, where he was appointed Professor of Hindustani at the University of Tokyo. In the autumn of 1906, at 1 West 34th Street in New York City, a Pan Aryan Association was formed by Barakatullah and Samuel Lucas Joshi, a Maratha Christian, son of the late Reverend Lucas Maloba Joshi; it was supported by the Irish revolutionaries of the Clan na Gael, the anti British lawyer Myron H. Phelps and of the equally anti British Swami Abhedananda who continued the work of Swami Vivekananda. According to a report in the Gaelic American, in June 1907, a meeting of Indians, held in New York, passed resolutions "repudiating the right of any foreigner (Mr. Morley) to dictate the future of the Indian people, urging their countrymen to depend upon themselves alone and especially on boycott and swadeshi, condemning the deportation of Lajpat Rai and Ajit Singh, and expressing detestation of the action of the British authorities in openly instigating one class of Indians against another at Jamalpur and other places." (Source: Ker, p225). More vehement was his letter in Persian, which appeared in the Urdu Mualla of Aligarh, U. P., in May 1907, in which Barakatullah strongly advocated the necessity for unity between Hindus and Muslims, and defined the two chief duties of Muslims as patriotism and friendship with all Muslims outside India. This prophetic argument preceded by four years the publication of Germany and the Coming War, by Bernhardi, warning England to be aware of the extreme danger represented by the unity of Hindu and Muslim extremists in Bengal, as reported by the Rowlatt Commission (Chapter VII). He thought that the performance of both these duties depended entirely upon one rule of conduct, namely concord and unity with the Hindus of India in all political matters. (Ker, p226). On 16 August 1908 arrived from Kolkata Bhupendra Nath Datta, Vivekananda's hot blooded brother. Invited by George Freeman to edit the Free Hindustan from the Gaelic American newspaper office, Taraknath Das went to New York to join his old colleague Datta. In March 1909 Barakatullah left again for Japan.
Жапониядағы қызметі
1910 жылдың басында Токиода Ислам бауырластығын құрды. 1911 жылдың маусым-шілде айларында Константинополь мен Петроградқа сапар шегіп, қазан айында Токиоға оралды және Ауғанстанды қоса алғанда, үлкен пан-исламдық одақтың пайда болуына қатысты мақала жариялады, ол "Орталық Азияның болашақ Жапониясы" болады деп күтті. Желтоқсан айында ол үш жапонды: өзінің көмекшісі Хасан Хатанаоны, оның әйелі мен оның әкесі барон Кентаро Хикиді ислам дініне қабылдады. Бұл Жапониядағы алғашқы исламға кіруі деп есептеледі. 1912 жылы Баракатулла "өзінің ағылшын тіліндегі сөйлеу шеберлігін арттырып, ағылшындарға қарсы көзқарасын күшейтті", - деп атап өтеді Кер (133-бет). Баракатулла өзінің "Исламға қарсы христиандық одақ" тақырыбындағы мақаласында Германия императоры Вильгельмді "әлемдегі бейбітшілік пен соғыстың тағдырын өз қолында ұстаған" адам ретінде көрсетті: мұсылмандардың бірігіп, халифаның жанында тұруы, өмірі мен мүлкімен Германияны қолдауы міндетті. Рим ақынының сөздерін келтіріп, Баракатулла англосаксондықтардың теңіз қарақшылары болғанын, әлемді тонап өмір сүргенін еске салды. Қазіргі замандағы айырмашылық – "қатыгездікті күшейту үшін екіжүзділіктің өркендеуі". 1912 жылдың 6 шілдесінде газеттің Үндістанға кіруіне тыйым салынды, ал кейін Жапон үкіметі оны жапты. Осы аралықта, қыркүйектен бастап Үндістанда "Эль Ислам" атты тағы бір газеттің көшірмелері пайда болды, Баракатулланың саяси насихатын жалғастырды. 1913 жылдың 22 наурызында оның Үндістанға әкелінуіне тыйым салынды. 1913 жылдың маусым айында Үндістанға литографиялық урду тіліндегі "Қилыш – соңғы шара" атты кітапша келді. 1914 жылдың 31 наурызында Жапон билігі Баракатулланың оқытушылық қызметін тоқтатты. Одан кейін тағы бір ұқсас парақша, "Феринги ка Фареб" ("Англистердің алдауы") жарық көрді: Кердің (135-бет) сөзінше, "бұл Баракатулланың бұрынғы туындыларынан да зорлық-зомбылыққа толы болды және Сан-Францискодағы Гадар партиясының басылымдарының стиліне көбірек ұқсады, енді Баракатулла олармен бірге болды".
Early in 1910, he started the Islamic Fraternity in Tokyo. In June–July 1911 he left for Constantinople and Petrograd, returned to Tokyo in October and published an article referring to the advent of a great pan Islamic Alliance including Afghanistan which he expected to become "the future Japan of Central Asia". In December he converted to Islam three Japanese: his assistant Hassan Hatanao, his wife, and her father, Baron Kentaro Hiki. This is said to be the first conversion to Islam in Japan. In 1912, Barakatullah "became at once more fluent in his use of the English language and more anti British in his tone", observes Ker (p133). Discussing in his paper the "Christian Combination against Islam", Barakatullah singled out the Emperor William of Germany as really the one man "who holds the peace of the world as well as the war in the hollow of his hand : it is the duty of the Muslims to be united, to stand by the Khalif; with their life and property, and to side with Germany". Quoting a Roman poet, Barakatullah reminded that the Anglo Saxons had been sea wolves, living on the pillage of the world. The difference in modern times was the added "refinement of hypocrisy which sharpens the edge of brutality". On 6 July 1912, the entry of the paper into India was prohibited, before the Japanese Government suppressed it. Meanwhile, since September, copies of another paper called El Islam appeared in India, continuing Barakatullah's political propaganda. On 22 March 1913 its importation was prohibited in India. In June 1913, copies were received in India of a lithographed Urdu pamphlet, "The Sword is the Last Resort". On 31 March 1914 Barakatullah's teaching appointment was terminated by the Japanese authorities. It was followed by another similar leaflet, Feringhi ka Fareb ("The Deceit of the English") : according to Ker (p135), "it surpassed in violence Barakatullah’s previous productions, and was modelled more on the style of the publications of the Ghadar party of San Francisco with whom Barakatullah now threw in his lot".
Гадар оқиғасы
1913 жылы мамыр айында Г.Д. Кумар Сан-Францискодан Филиппинге кемемен жүзіп, Маниладан Тарак Натх Дасқа былай деп жазды: "Мен Манилада (П. I.) жөнелту депосын құрып, Қытай, Гонконг, Шанхай маңындағы жұмыстарды бақылаймын. Профессор Баракуталла Жапонияда жақсы", - деді. (Кер, 237-бет). 1914 жылы 22 мамырда Баракатулла Гонконгтегі сикх ғибадатханасының грантхи (руханиятшысы) Бхагван Сингхпен (сонымен қатар Ната Сингх есімді) Сан-Францискоға оралды және Югантар Ашрамына қосылып, Тарак Натх Даспен бірге жұмыс істеді. 1914 жылдың тамызында соғыс басталғанда Калифорния мен Орегон штаттарында Азиядан келген үнді халқының негізгі орталықтарында жиналыстар өтті және Үндістанға қайтып, көтеріліске қосылу үшін қаражат жиналды: Баракатулла, Бхагван Сингх және Рам Чандра Бхарадвадж спикерлердің арасында болды. (Портленд (Орегон) телеграммасы, 7 тамыз 1914 жыл; Фресно республикасы, 23 қыркүйек 1914 жыл). Берлинге уақтылы жеткен Баракатулла Чатто, яки Вирендранат Чаттопадьяямен кездесіп, Кабулға жіберілген миссияда Раджа Махендра Пратапқа демеу көрсетті. Олардың рөлі Германиядағы соғыс тұтқындары ұсталған үндістерді британдықтарға қарсы сезіммен сіңіруде маңызды болды. Олар 1915 жылы 24 тамызда Гератқа жетіп, губернатордың салтанатты қабылдауына ие болды.
In May 1913, G. D. Kumar had sailed from San Francisco for the Philippines and had written from Manila to Tarak Nath Das: "I am going to establish base at Manila (P. I.) forwarding Depôt, supervise the work near China, Hong Kong, Shanghai. Professor Barakatullah is all right in Japan". (Ker, p237). On 22 May 1914, Barakatullah returned to San Francisco with Bhagwan Singh (alias Natha Singh), the granthi (priest) of the Sikh temple at Hong Kong and joined the Yugantar Ashram and worked with Tarak Nath Das. With the outbreak of the War in August 1914, meetings were held at all the principal centres of the Indian population from Asia in California and Oregon and funds were raised to go back to India and join the insurrection : Barakatullah, Bhagwan Singh and Ram Chandra Bharadwaj were among the speakers. (Portland (Oregon) Telegram, 7 August 1914; Fresno Republican, 23 September 1914). Reaching Berlin on time, Barakatullah met Chatto or Virendranath Chattopadhyaya and sided Raja Mahendra Pratap in the Mission to Kabul. Their role was significant in indoctrinating with anti British feelings the Indian prisoners of war held by Germany. They arrived at Herat on 24 August 1915 and were given a royal reception by the Governor.
Еркін Үндістан Үкіметі
1915 жылы 1 желтоқсанда, Пратаптың 28 жасқа толған күні, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ауғанстанның Кабул қаласында Үндістанның алғашқы Уақытша үкіметін құрды. Бұл – еркін Хиндустанның эмиграциядағы үкіметі, оның президенті Раджа Махендра Пратап, премьер-министрі Маулана Барқатулла, ішкі істер министрі Убайдулла Синди болды. Британдықтарға қарсы күштер оның қозғалысын қолдады. Бірақ әмірдің британдықтарға адалдығынан экспедиция кейінге шегерілді. Содан кейін олар шетелдік державалармен қарым-қатынас орнатуға тырысты. (Кер, 305-бет.) Кабулда «Сирадж-ул-Ахбар» газеті 1916 жылғы 4 мамырда Раджа Махендра Пратаптың Миссиясының мазмұны мен мақсатын жариялады. Ол былай деді: «Кейсердің өзі маған қабылдау берді. Кейін Германия үкіметімен Үндістан және Азия мәселесін шешіп, қажетті сенімхаттарды алғаннан кейін, мен шығысқа қарай сапарға шықтым. Мен Мысырдың хедивімен, Түркияның ханзадалары мен министрлерімен, сондай-ақ танымал Энвер-пашамен және оның императорлық шаңырағы қасиетті халиф, Сұлтан әл-Муаззиммен кездестім. Мен Үндістан және Шығыс мәселесін Осман империясының үкіметімен шештім және олардан да қажетті сенімхаттар алдым. Маули Барқатулла Сәхибпен бірге неміс және түрік офицерлері менің көмегіме келді; олар әлі де маған ілесіп жүр». Раджа Махендра Пратапты жеңіл-жеңіл қабылдамаған Жавахарлал Неру кейіннен «Өмірбаянымда» (151-бет) былай жазды: «Ол ортағасырлық романнан шыққан кейіпкер, ХХ ғасырға адасқан Дон Кихот сияқты көрінді». Британдықтардың қысымымен Ауғанстан үкіметі қолдауын кері тартып алды. Миссия жабылды.
On 1 December 1915, Pratap's 28th birthday, he established the first Provisional Government of India at Kabul in Afghanistan, during First World War. It was a government in exile of Free Hindustan with Raja Mahendra Pratap as president, Maulana Barkatullah, Prime Minister, Ubaidullah Sindhi, Home Minister. Anti British forces supported his movement. But, for some obvious loyalty to the British, the Amir kept on delaying the expedition. Then they attempted to establish relations with foreign powers". (Ker, p305). In Kabul, the Siraj ul Akhbar in its issue of 4 May 1916 published Raja Mahendra Pratap's version of the Mission and its objective. He stated: "His Imperial Majesty the Kaiser himself granted me an audience. Subsequently, having set right the problem of India and Asia with the Imperial German Government, and having received the necessary credentials, I started towards the East. I had interviews with the Khedive of Egypt and with the Princes and Ministers of Turkey, as well as with the renowned Enver Pasha and His Imperial Majesty the Holy Khalif, Sultan ul Muazzim. I settled the problem of India and the East with the Imperial Ottoman Government, and received the necessary credentials from them as well. German and Turkish officers and Maulvi Barakatullah Sahib were went with me to help me; they are still with me." Unable to take Raja Mahendra Pratap seriously, Jawaharlal Nehru later wrote in An Autobiography (p. 151): "He seemed to be a character out of medieval romance, a Don Quixote who had strayed into the twentieth century." Under pressure from the British, the Afghan government withdrew its help. The Mission was closed down.