Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі
Түрлер жәшігі
|кескін =Salvia columbariae 7922. JPG
|статусы = G5
|статус жүйесі = TNC
|туысы = Salvia
|түрі = columbariae
|авторы = Benth. және бұл Американың жергілікті халықтары үшін маңызды тағам болған. Кейбір жергілікті атаулары: Тонгва тілінде – пашии, Венчурено тілінде – и'епеш.

Сипаттама

Salvia columbariae биік өседі. Оның сабақ түктері әдетте қысқа және сирек орналасқан. Оның ұзын, сопақша жұмыртқа тәрізді түбір жапырақтары бар. Жапырақтары қауырсын тәрізді тілімделген, тілімдері дөңгелектелген, біркелкі емес. Гүлшоғыры шапшаң болып келеді, яғни жер бетінен өсіп шығатын ұзын гүлсабағы және жапырақшалары бар. Жапырақшалары дөңгелек пішіндес және ұшы сүйір. Гүлшоғырында әдетте 1 немесе 2 гүл шоғыры кездеседі. Күлтесі ұзын, жоғарғы ерні тілімделмеген, бірақ 2 (кейде 3) тікені бар. Төменгі ерні жоғарғы ернінен шамамен екі есе үлкен. Гүлдің түсі ақшыл көк, көк немесе күлгін түсті болуы мүмкін. Өсімдіктің аталық мүшелері сәл сыртқа шығып тұрады. S. columbariae-ның жемісі - қоңырдан сұрға дейін түсті, ұзын жаңғақша.

Түрлері

Salvia columbariae var. columbariae Benth. – Калифорниялық сальвия, чиа
Salvia columbariae var. ziegleri Munz – Зиглер сальвиясы

Тіршілік ету ортасы

Salvia columbariae құрғақ, бұзылмаған жерлерде, шапарал және жағалау шалғынды бұталарында кездеседі. Ол көбінесе теңіз деңгейінен төменгі биіктікте өседі, жақсы дренаж, күн және құрғақ ауа-райын жақсы көреді. Кахуилла, Олоне, Кавайису және Махуна тайпалары көздеріндегі жат заттарды тазарту үшін оның желатин тәрізді тұқымдарын қолданған. Тұқымдарды инфекция мен қабыну кезінде көзге салған, ал ұйықтағанда көз қабақтарының астына құмды кетіру үшін салып қоятын. Олондықтар қызуды түсіру үшін тұқымдарды жесе, ал Кумейяй тайпасы жаяу сапар кезінде күш алу үшін тұқымдарды шайнаған.

Тағам

Кахуилла, Кавайису, Мохаве, Тохоно О'одхам, Чумаш және Акимель О'одхам тайпалары тұқымдарды ұнтақтап, суға араластырып, қою сусын дайындайды. Кахуилла тайпасы судағы сілтілі тұздарды кетіріп, оның дәмін жақсартады. Олар тұқымдарды кептіріп, нан немесе қамыр жасайды. Олон, Мохаве және Помо тайпалары пиноле дайындайды. Кумейяй тайпасы дәмін жақсарту үшін тұқымдарды бидайға қосады. Махуна, Пайют және Акимель О'одхам тайпалары одан жемталды материал жасап, содан кейін оны қайнатып жейді. Луисено, Тубатулабал және Явапай тайпалары оны кеңінен тағамдық көз ретінде пайдаланған.

Құрылыс материалы

Махуналар оны талшыққа айналдырып, тұрғын үйлерін осымен жапқан.