Птолемей географиясындағы Фираесилер: Скандинавиядағы ежелгі халықтар туралы ізденіс

Фираиси тайпасы: Птолемей географиясындағы скандинавиялық халық. Готармен байланысы, Швеция немесе Финляндиядағы орны, германдық тегі зерттеледі.

Кіріспе

Фираези (латынша) немесе Фираисои (түпнұсқа грек) – Птолемейдің Географиясында (2.10) тізімделген халық. Птолемейдің бұл аймақ туралы көзқарасы аса нақты емес, бірақ ол оларды ол арал деп есептеген Скандияның шығыс жағында орналастырады. Орталықта гутайлардың, яғни готтардың болуы Скандияның Скандинавия түбегінің оңтүстік бөлігі екенін анық көрсетеді. Оның шығысы Швецияның шығыс жағалауы болған ба, әлде қарсы жатқан Финляндия жағалауы болған ба, Птолемейдің немесе оның деректерінің бұл туралы толыққанды білуі қиын болған. Шындығында, Фираисоидың герман тіліндегі түбірі болуы мүмкін. Олар Смоландта тұрған Фавоналармен бір аймақта болған. Ежелгі скандинав және ескі исланд тілдеріндегі firar, ескі ағылшын тіліндегі firas сөздері Firaesi-ге өте жақын және «адамдар, жандар» немесе неміс тіліндегі Volk сөзін білдіреді. Сонымен, Уппланд дәстүрлі түрде төрт провинциядан тұратын Фокландқа бөлінген, олар өз юрисдикциялық құқықтарын жоғалтқан. Коблердің ескі скандинав этимологиялық деректер қоры Лейден университетіндегі Индоевропа этимологиялық деректер базасында онлайн қолжетімді және Гримм заңы бойынша *perkwus протоиндоевропалық түбірінен *ferhwioz герман тіліне айналған. Түбірдің мағынасы – «емен», бірақ емен қатаңдық, беріктік және күштің символы ретінде қарастырылған (сонымен қатар, Harudes-ті қараңыз). Адамдарға қатысты бұл «өмір күші» немесе әсіресе «қуат», яғни халықтың бірлескен күші дегенді білдіреді. Бұл *teuta, «тайпа, халық» деген сипаттамалық эпитет болған. Бұл мағынада әскери ұғым да болуы мүмкін, өйткені түбір Индоевропаның өте ерте тармағы болған хетт тілінде «армия» ретінде қолданылған. Осылайша, Уппланд сол кезде тығыз қоныстанған және сол уақыттағы консервативті Индоевропа мәдениетінің қалдығы болған. Егер Индоевропалықтардың Еуропаға енуін өте баяу жаулап алу деп қарастырсақ, оның Schwerpunkt, яғни «ауыр нүктесі» Уппландта тоқтаған. Фираезилер тарихта басқа жерде есімдері жоқ, мүмкін тілдің өзгеруіне және халықтың фирарды артық көруіне байланысты. Археологиядан да қосымша мәліметтер алуға болады.

The Firaesi (Latinization) or Phiraisoi (original Greek) are a people listed in Ptolemy's Geography (2.10). Ptolemy’s view of the region is not very precise, but he places them on the east side of what he believed to be an island, Scandia. The presence of the Goutai, or Goths, in the center, identifies Scandia fairly certainly as the southern portion of the Scandinavian peninsula. As to whether the east of it was the east coast of Sweden or the coast of Finland opposite, the latter is perhaps too remote for detailed knowledge by Ptolemy or his sources. There is in fact a possible Germanic derivation of Phiraisoi. They are in the same region as the Favonae, who may have been residents of Småland. Old Norse and Old Icelandic firar, Old English firas, are fairly close to Firaesi and mean "men, human beings" or Volk in German. As it happens, Uppland was traditionally divided into Folkland – four provinces, which lost their jurisdictional

Koebler's Old Norse Etymological Database in the Indo European Etymological Database online at Leiden University gives a Proto Indo European root of *perkwus, becoming Germanic *ferhwioz by Grimm's Law. The root meaning is "oak", but the oak was regarded as a symbol of hardness, toughness and strength (see also Harudes). With regard to people it means "life force" or especially "power", in the sense of the collective power of the folk. It would be a descriptive epithet of the *teuta , "tribe, people". This connotation is probably not devoid of a military sense, as the root went into Hittite, a very early branch of Indo European, as "army". Uppland then would have been a densely populated and at the time fairly conservative remnant of Indo European culture. If the Indo European penetration of Europe can be regarded as a very slow invasion, its Schwerpunkt, or "heavy point", came to rest in Uppland. The Firaesi are not mentioned elsewhere in history, perhaps because of language changes and the preference of folk for firar. More information is undoubtedly to be gleaned from archaeology.