Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1520–1591 жылдар аралығындағы Синдтегі түркі-монғол династиясы
1520–1591 Turco Mongol dynasty in Sindh
Арғун династиясы (Синдхи: ارغونن جي سلطنت) 15 ғасырдың соңынан 16 ғасырдың басына дейін Оңтүстік Ауғанстанмен шектес аймақтарды, содан кейін Сынд сұлтандығын биледі. Арғун билігі екі тармаққа бөлінеді: 1554 жылға дейін билік еткен Дуль Нун Бег Арғунның Арғун тармағы және 1593 жылға дейін билік еткен Мұхаммед Иса Тарханның Тархан тармағы.
The Arghun dynasty (Sindhi: ارغونن جي سلطنت) ruled over the area adjoining Southern Afghanistan and then the Sindh Sultanate from the late 15th century to the early 16th century. Arghun rule can be divided into two branches: the Arghun branch of Dhu'l Nun Beg Arghun that ruled until 1554, and the Tarkhan branch of Muhammad Isa Tarkhan that ruled until 1593.
Қандаһардың арғын губернаторлары
15 ғасырдың соңында Гераттың Тимурид сұлтаны Хусейн Байқарах Дху’л-Нун Бег Арғұнды Қандаһардың әкімі етіп тағайындады. Дху’л-Нун Бег көп ұзамай Гераттағы орталық үкіметтің билігін мойындамай бастады және шамамен 1479 жылы ол Балушистан бағытына қарай кеңейе бастады, Пишин, Шал және Мастунгты басып алды. 1485 жылы оның ұлдары Шах Бег Арғұн мен Мұхаммед Муким Хан Синдтың Самма әулетінен Сибиді тартып алды, бірақ бұл табыс уақытша болды. Бади әл-Заман билікке келгеннен кейін көп ұзамай, өзбектер Мұхаммед Шайбани бастауында Хорасанға шапқындады. 1507 жылы Дху’л-Нун Бег өзбектермен шайқаста қаза тапты, ал оның орнына ұлдары Шах Бег пен Муким келді. Бұл мәселеге Бабур да араласып, 1504 жылы қаланы қоршап алып, басып алды. Дху’л-Нун Бег қайтыс болғаннан кейін Бабур Шах Бег пен Муким Қандаһарда болғанша, олар өзіне қауіп тудыратынын шешті. 1507 немесе 1508 жылы ол оларға шабуыл жасады, бірақ ағайындар өзбек Мұхаммед Шайбаниге бағынуға келісіп, өздерінің жағдайын сақтап қалды. Келесі жылдары Бабур Самарқанды қайтарып алу үшін өзбектермен күреске жұмсалды, бұл Шах Бег пен Мукимге демалыс сыйлады. Содан кейін Шах Бег Арғұн Бұккурды (Төменгі Синд) өзінің ресми астанасы етті. 1524 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнына ұлы Шах Хусейн келді. Шах Хусейн Бабурдың атынан хутба оқытты және, мүмкін, Бабурдың ықпалымен Ланга Сұлтандығының астанасы Мултанға шабуыл жасады. Мултан 1528 жылы ұзақ қоршаудан кейін түсті, содан кейін Шах Хусейн қалаға әкім тағайындады. Бірақ Шах Хусейн Мултаннан Таттаға кеткеннен кейін көп ұзамай, әкім қаладан қуылды. Көтерілісшілер Мултанды біраз уақыт дербес басқарды, бірақ көп ұзамай 1526 жылы Делиді басып алған Бабур құрған Моғол империясына бағынды. 1540 жылы Шах Хусейн ортағасырлық Үндістаннан қуылған Бабурдың ұлы Хумаюнның келуіне тап болды. Хумаюн Шер-Шах Суриге қарсы күресте көмектесу үшін Шах Хусейннен өтінді, бірақ оны бұған көндіре алмады. Кейін Хумаюн Синдті Шах Хусейннен тартып алуға тырысты, бірақ ол қарсы тұрып, соғыс тепе-тең аяқталды. Моғол императоры ақырында Синдтен кетуге келісіп, 1543 жылы Қандаһарға бет бұрды. Шах Хусейн өмірінің соңына қарай билік жүргізуге қабілетсіз болды. Осы себепті Синдтің ақсүйектері 1554 жылы Арғұндардың ескі тармағының өкілі Мирза Мұхаммед Иса Тарханды билеуші етіп сайлады. Шах Хусейн тақтан алынып, 1556 жылы баласыз қайтыс болды.
In the late 15th century, the Timurid sultan of Herat, Husayn Bayqarah, appointed Dhu'l Nun Beg Arghun as governor of Kandahar. Dhu'l Nun Beg soon began to ignore the authority of the central government in Herat and in around 1479 he began expanding in the direction of Baluchistan, taking over Pishin, Shal and Mastung. In 1485 his sons Shah Beg Arghun and Muhammad Mukim Khan also seized Sibi from the Samma dynasty of Sindh, although this gain was only temporary. Unfortunately for them, the Uzbeks under Muhammad Shaybani invaded Khorasan shortly after Badi' al Zaman's ascension. In 1507 Dhu'l Nun Beg was killed in battle against the Uzbeks and succeeded by his sons Shah Beg and Mukim. This was contested by Babur, who besieged and took the city in 1504; Mukim fell back to Kandahar. After Dhu'l Nun Beg's death Babur decided that as long as Shah Beg and Mukim remained in Kandahar they would remain a threat to them. In 1507 or 1508 he attacked them, but the brothers saved their position by agreeing to submit to the Uzbek Muhammad Shaybani. In the following years Babur spent his time fighting against the Uzbeks in an attempt to regain Samarkand, giving Shah Beg and Mukim a degree of respite. Following this, Shah Beg Arghun made Bukkur (Lower Sindh) his official capital. He died in 1524 and his son Shah Husayn succeeded him. Shah Husayn had the Khutba read in Babur's name and attacked Multan, capital of the Langah Sultanate, probably at Babur's insistence. Multan fell in 1528 after an extended siege and Shah Husayn appointed a governor of the city. Shortly after Shah Husayn departed Multan for Thatta, however, the governor was thrown out of the city. The rebels administered Multan for a time independently, but soon afterward submitted to the Mughal Empire, which had been founded by Babur after his capture of Delhi in 1526. In 1540 Shah Husayn had to deal with the arrival of Babur's successor Humayun, who had been expelled from medieval India by Sher Shah Suri. Humayun implored Shah Husayn to provide assistance in fighting against Sher Shah Suri, but was unable to convince him to do so. Sometime after this Humayun later attempted to wrest Sindh from Shah Husayn, but the latter was able to force a stalemate. The Mughal Emperor eventually agreed to leave Sindh and made his way to Kandahar in 1543. Shah Husayn became increasingly incapable of ruling as he approached the end of his life. Because of this, the nobles of Sindh decided to elect Mirza Muhammad 'Isa Tarkhan, who was a member of a senior branch of the Arghuns, as their ruler in 1554. Shah Husayn was set aside and died childless in 1556.
Тархан бөлімшесі
Шах Хусейн мен Мұхаммед Иса Тархан арасындағы азаматтық соғыс кезінде, соңғысы Бассейндегі португалдықтардан көмек сұрады. Педро Баррето Ролим басқаратын 700 саяқтан тұратын әскер 1555 жылы Тхаттаға жетті, бірақ Мұхаммед Иса Тархан соғыстың жеңімпазы болғанын және олардың көмегіне мұқтаж емес екенін анықтады. Тхаттаның губернаторы оларға ақы төлеуден бас тартқандықтан ашуланған португалдықтар қорғанышсыз қаланы тонап, бірнеше мың адамды өлтірді. Мұхаммед Иса Тархан көп ұзамай бәсекелес талапкермен, Сұлтан Махмуд Кокалташпен, құрметпен Сұлтан Махмуд Кока деп аталатын Сұлтан Махмудпен күресуге мәжбүр болды. Ақырында ол Сұлтан Махмудпен бейбіт келісімге келді; екеуі Мұхаммед Иса Тарханның Төменгі Синдті, астанасы Тхаттада қалдыруға, ал Сұлтан Махмудтың Жоғарғы Синдті Бахардан басқаруға келісті. 1567 жылы Мұхаммед Иса Тархан қайтыс болды, оның орнын ұлы Мұхаммед Бақи басты. Оның билігінде Жоғарғы Синд 1573 жылы моғол императоры Акбардың басып алуына түсті. 1585 жылы Мырза Мұхаммед Бақи өз-өзіне қол жұмсады, оның орнын ұлы Мырза Жани Бег иеленді. 1591 жылы Акбар Төменгі Синдті жаулап алу үшін әскер жіберді. Жани Бег қарсылық көрсетті, бірақ моғол әскерлеріне жеңіліп, оның билігі аннексияланды. 1599 жылы ол есірткінің салдарынан қайтыс болды.
During the civil war between Shah Husayn and Muhammad 'Isa Tarkhan, the latter had sent a request for the help to the Portuguese at Bassein. A 700 man force under the command of Pedro Barreto Rolim sailed up to Thatta in 1555, only to find that Muhammad 'Isa Tarkhan had already won the conflict and there was no need for their assistance. Furious at the governor of Thatta's refusal to pay them, the Portuguese sacked the defenseless city and killed several thousand people. Muhammad 'Isa Tarkhan was soon forced to deal with a rival claimant, Sultan Mahmud Kokaltash reverently referred to as Sultan Mahmud Koka. He was eventually compelled to make peace with Sultan Mahmud; the two agreed that Muhammad 'Isa Tarkhan would keep lower Sindh, with his capital at Thatta, while Sultan Mahmud would rule upper Sindh from Bakhar. In 1567 Muhammad 'Isa Tarkhan died and was succeeded by his son Muhammad Baqi. During the latter's reign upper Sindh was annexed by the Mughal Emperor Akbar in 1573. Mirza Muhammad Baqi committed suicide in 1585, and was succeeded by his son Mirza Jani Beg. In 1591 Akbar sent an army to conquer lower Sindh. Jani Beg put up a resistance but was defeated by the Mughal forces and his principality was annexed. In 1599 he died of delirium tremens.