Генри Джеймстің әдеби сын еңбектері: «Жарымжан портреттер»
Partial Portraits
Генри Джеймстің «Жартылай портреттер» кітабы – ағылшын және американ әдебиетін талдайтын сын мақалалар жинағы. «Шығарма өнері» эссесінде Джеймс көркем прозаның еркіндігін жақтайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Partial Portraits – Генри Джеймстің 1888 жылы жарық көрген әдеби сын кітабы. Кітапта Джеймстің соңғы он жылда жазған эсселері жинақталған, олардың көп бөлігі ағылшын және американдық жазушылар туралы, сонымен қатар Альфонс Дауде, Гай де Мопассан және Иван Тургеневтің шығармаларына арналған. Бұл эсселердің ең маңыздысы – «Проза өнері» (The Art of Fiction) деп аталатын, онда Джеймс көркем прозада мазмұн мен техника жағынан мүмкіндігі шексіз еркіндікке қолдау көрсетеді.
Partial Portraits is a book of literary criticism by Henry James published in 1888. The book collected essays that James had written over the preceding decade, mostly on English and American writers, but also on the works of Alphonse Daudet, Guy de Maupassant and Ivan Turgenev. Perhaps the most important essay was The Art of Fiction, James' argument for the widest possible freedom in content and technique in narrative fiction.
Қорытынды және тақырыптар
"Фикция өнері" атты эссе ағылшын сыншысы Уолтер Бесанттың "фикция заңдарын" орнатуға тырысқан мақаласына жауап ретінде жазылды. Мысалы, Бесант романистердің өз тәжірибелерімен шектелуі керек деп талап етті: "Тынық ауылда өскен бойжеткен гарнизон өмірін сипаттаудан аулақ болуы тиіс". Джеймс, жеткілікті сезімтал романист кез келген жерден білім алып, оны тиімді пайдалана алатынын дәлелдеді: "Ауылда тұратын бойжеткеннің әскерилер туралы айтуға құқығы жоқ деп айту үшін, оған ештеңе жатпауы керек. Менің ойымша, қиялдың көмегімен одан да үлкен кереметтерге қол жеткізілуі мүмкін, ол осы мырзалар туралы шындықты айтуы керек". Джеймс романистердің тақырыпты және оны беру әдісін таңдауда толық еркіндігін үнемі қорғайды: "Романға қатысты алдын ала талап етуге болатын жалғыз міндет – оның қызықты болуы, әйтпесе, бізді еркіндікке ұқсас айыптаудан сақтай аламыз". Әсіресе, Джеймс фикцияны нақты моральдық ережелермен шектеуге күдікпен қарады: "Ешқандай жақсы роман үстірт ойлы адамнан тумайды; мен үшін бұл аксиома, фикция өнеріндегі суретші үшін барлық қажетті моральдық негізді қамтиды". Джеймс өзінің кеңесіне сәйкес, "Бөлек портреттер" жинағына енген әртүрлі жазушыларды сынады. Мысалы, Маупассан туралы эссесінде француздың адамзат өмірін "маймылдар клеткасы" деп қарастыратынын жазды. Бірақ Джеймс Маупассанның өмірді өз көзқарасымен суреттеудегі күшін, дәлдігін және лаконизмді мақтады. Сол сияқты, Джеймс Джордж Элиоттың зиялық күшін, Энтони Троллоптың байыпты, бірақ толыққанды егжей-тегжейлі жұмысын, Роберт Луис Стивенсонның шексіз қиялын және Альфонс Даудеттің ақылдылығын мақтады. Бәрі де өте әртүрлі жазушылар, бірақ олардың барлығы өмірге қатысты жеке көзқарастарынан нық пікір білдіреді. Бұл кең ауқым Джеймстің "фикция үйі" бейнесін "Леди портреті" кітабының Нью-Йорк басылымына алғы сөздерінде қолдануына себеп болды, онда әр романист өмірге үйдің әртүрлі терезесінен қарап, бірегей және жеке есеп жасайды.
The essay The Art of Fiction was written in response to an article by English critic Walter Besant that attempted to establish the "laws of fiction." For instance, Besant insisted that novelists should confine themselves to their own experience: "A young lady brought up in a quiet country village should avoid descriptions of garrison life." James argued that a sufficiently alert novelist could obtain knowledge from everywhere and use it to good purpose: "The young lady living in a village has only to be a damsel upon whom nothing is lost to make it quite unfair (as it seems to me) to declare to her that she shall have nothing to say about the military. Greater miracles have been seen than that, imagination assisting, she should speak the truth about some of these gentlemen." James continually argues for the fullest freedom in the novelist's choice of subject and method of treatment: "The only obligation to which in advance we may hold a novel, without incurring the accusation of being arbitrary, is that it be interesting." In particular, James is suspicious of restraining fiction with specific moral guidelines: "No good novel will ever proceed from a superficial mind; that seems to me an axiom which, for the artist in fiction, will cover all needful moral ground." James followed his own advice in criticizing the various writers included in Partial Portraits. In his essay on Maupassant, for instance, he wrote of the Frenchman's propensity for what James called the "monkeys' cage" view of human existence. But James from praisied Maupassant's vigour, precision and conciseness in describing life as he saw it. Similarly, James praised the intellectual force of George Eliot, the stolid but comprehensive detail work of Anthony Trollope, the unbounded imagination of Robert Louis Stevenson, and the genial common sense of Alphonse Daudet. All very different writers, but all speak with validity from their personal view on life. This wide range presages the "house of fiction" image James would include in the New York Edition preface to The Portrait of a Lady, where each novelist looks at life from a particular window of the house and thus composes a unique and personally characteristic account.
Санаткерлік бағалау
Кейінгі сыншылар Джеймстің жеке жазушылар немесе туындылар туралы нақты бағаларымен келіспесе де, көбісі Джеймстің көркем әдебиетті жоғары өнер саласы ретінде талқылауға мүмкіндік бергенін мойындайды. "Partial Portraits" жинағы Джеймстің әріптес жазушылары туралы ең есте қаларлық және толыққанды эсселерін қамтиды, ол олардың туындыларын маңызды көркемдік еңбектер ретінде әдемілік пен стильмен бағалады. Жекелеген эссе – Джеймстің өмірінде маңызды, бірақ әлі де толыққанды түсініксіз рөл атқарған Констанс Фенимор Вулсонға арналған туынды. Бұл "Partial Portraits" жинағындағы маңызды емес жазушы туралы жазылған жалғыз эссе, және ол көптеген өмірбаяндық болжамдарға негіз болды.
Although later critics have often disagreed with James' particular judgments of individual writers or works, almost all acknowledge that James helped to make narrative fiction discussable as one of the fine arts. Partial Portraits contains some of James' most memorable and comprehensive essays on his fellow writers, and with grace and style he took their works seriously as artistic efforts of the first importance. A personal note is the essay on Constance Fenimore Woolson, a woman who played an important if still uncertain role in James' life. This is the only essay in Partial Portraits on a writer of minor significance, and it has provided grist to the mill of biographical speculation.