Кіріспе

Агни Партене (грекше: Ἁγνὴ Παρθένε), "Таза Қыз" немесе "Әулие Қыз" деп аударылады, 19 ғасырдың соңында Эгиналық Әулие Нектарий жазған грек мариандық гимні. Алғаш рет 1905 жылы оның "Theotokarion" (Θεοτοκάριον, ἤτοι προσευχητάριον μικρόν) еңбегінде жарияланды. Православ шіркеулерінде ол паралитургиялық гимн саналады, демек, оны тек қана құлшылық қызметтерінен тыс қолдануға болады. Дегенмен, кейбір хорлар оны құдай қызметі аяқталған соң, крестке тағзым ету және антидоронды қабылдау кезінде жиі орындайды.

Қасиетті Нектарийдің өлеңі

Нектарий Егеналық 1800 жылдардың аяғында грек православ шіркеуінің епископы болып тағайындалды. Епископтық қызметінің барлық кезеңінде ол көп уақытын дұға мен ойлануға арнады және өзін монастырь өміріне толықтай берді. Оның рухани өмір салты және Құдай ана Мәриямға деген ерекше құрметі оған түрлі діни өлеңдер жазуға шабыт берді, олардың көпшілігі оның өмірінде және 1920 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Оның көптеген өлеңдерінің бірі – "Агни Партене" немесе "Таза Қыз". Эгина аралында тараған дәстүр бойынша, Әулие Нектарий осы өлеңнің мәтінін түсінде Құдай ананы көргеннен кейін, ол осы өлеңді жазуды сұрады деп айтылады. Өлең тоғыз қасықтан тұратын канон сияқты құрылған. Оның түпнұсқа қолжазбасын әлі күнге дейін осы монастырдағы жатын бөлмесіндегі дұға тақтасында көруге болады. Кейіннен ол 1905 жылы "Theotokarion of Odes & Hymns for the Most Holy Theotokos and Ever Virgin Mary" атты басылымда діни емес қолдану және жеке рухани жетілу үшін поэтикалық ән ретінде жарияланды, онда осыған ұқсас көптеген өлеңдер де кірді. Сонымен қатар, Грекиядағы Афон тауындағы Симонопетра монастырында өлеңнің таңдалған шумақтары, рефренмен бірге, византиялық нотациямен жазылды. Осының нәтижесінде византиялық грек тілінде "Таза Қыз" гимні пайда болды. Монастырь бұл жұмысты "Psaltirion Terpnon" ("Псалтирьден әндер") деп аталатын кітапқа шығарды.

Қазіргі тәжірибе

Гимн, Симонопетра монастырында жиі қолданылмаса да, Шығыс православие әлемінде жылдам тарады және ағылшын тілімен қатар көптеген тілдерге аударылды. Грекияда көбінесе концерттік туынды ретінде, ал Америка Құрама Штаттарының приходтарында литургиялық қызметтерден кейін шығарып салу гимні ретінде орындалады. Оның үлкен танымалдыққа ие болуы Аэгиналық Нектарийдің қазіргі заманғы құрметті әулиеге айналуымен байланысты. Гимнді қауымдық ән ретінде және кешкі құлшылықты бастау үшін пайдалану даулы мәселе болды. Алайда, әйгілі Григорий және Симонопетра монастырының бауырлары, гимн танымал болғанына қарамастан, оның литургиялық мақсатта қолданылуы көзделмегенін, тек жеке тұлғалардың рухани өсуі үшін литургиялық емес діни ән ретінде орындалуы керек екенін нақтылады. Валаам монастырының монахтары шіркеу славян тіліндегі нұсқасын аударды. Жақында осы гимннің орыс тіліндегі жаңа өңделісі орындалды. Мәтін 24 шумақтан немесе тілектерден тұрады, олардың әрқайсысы "Аман бол, үйленбеген қалыңдық" деген рефренмен аяқталады (Χαῖρε νύμφη ἀνύμφευτε). 24 шумақ төрт топқа бөлінген, әр топ екі рет қайталанатын үш әуеннен тұрады. Бірінші үш топ Богородицаның қасиеттерін сипаттайды, ал төртіншісі тілек білдіретін дұғадан тұрады.