Кіріспе

Жапсыру позициясы

Жапсыруда бүйірлік бақылау (көбінесе бүйірлік ұстау, көлденең ұстау, 100 кило) – жоғарғы жауынгердің төменгі жауынгердің үстіне, беті жоғары қарап, тік бұрышпен жатқан, басым жауынгерлік позиция. Бұл позицияда жоғарғы жауынгердің аяқтары бос болады және ол төменгі жауынгерді бақылауға алмайды. Жоғарғы жауынгер бүйірлік бақылауда деп аталады және тұрақты жағдайда болады, ал екінші жауынгер оның астында қалады. Осы позициядан жоғарғы жауынгер шынтақ, тізе арқылы шабуылдай алады, түрлі бағындыру тәсілдерін қолданады немесе мінген позицияға өтуі мүмкін. Төменгі жауынгер үшін жоғарғы жауынгерді аударып тастау немесе позициядан қашу, мысалы қарсыластың бос аяқтарын байлап, жартылай қорғанысқа немесе толық қорғанысқа өту өте маңызды.

Ката-гатам

Ката-гатамэ (肩固, "иек құшағы") - қарсыластың басын құшақтап ұстау, қарсыластың бір қолы оның мойнына қысылып, бекітілгенде қолданылады. Бұл қарсыластың қашу әрекетіне жауап ретінде кеса-гатамэден жасалуы мүмкін, осы кезде қол мойынға қысылып, мойынды ұстау жасалады. Ката-гатамэ көбінесе мойынды қысып тұтқындау ретінде қарастырылады, себебі бұл ұстаудан қарсыластың мойнын қысып, тұтқырлық жасау оңай, және бұл жағдайда қол үшбұрышты тұтқырлық немесе бүйір тұтқырлық деп аталады.

Кеса-гатам

Кеса гатамэ (袈裟固, сондай-ақ хон кеса гатамэ, 本袈裟固) немесе "шарф ұстауы" – бұл қарсыластың басын бір қолмен қоршап, екінші қолын кеудеге жақын ұстап, бүйірлік бақылаудан сәл жаңға қарай бұрылып, тұрақтылық үшін аяқтарды жайып орындалатын бекіту ұстауы. Осы позициядан өтпелі әрекеттер мен бағындыру ұстауларын тиімді орындау салыстырмалы түрде қиын, сондықтан бұл ұстаудың өзге түрі кузуре кеса гатамэ (崩袈裟固) немесе "өзгертілген шарф ұстауы" қолданылады. Бұл ұстау кеса гатамэге ұқсас, бірақ басқа орнына қарсыластың қолы қоршалады. Кодокан дзюдосы әдетте қолданылатын уширо кеса гатамэ және макура кеса гатамэ техникаларын да кузуре кеса гатамэ ретінде жіктемелейді.

Твистердің жақты басқаруы

Твистер жақты басып алу, сондай-ақ кері шарф ұстасы деп те аталады, бұл дәстүрлі жақты басып алудың бір түрі. Идеалды твистер жақты басып алу, қарсыластың басына қарамастан, оның бицепсіне отырып, сілекейіңізді қарсыластың жағына қойып, екінші қолын шынтағыңыздың артына қамап, оны басына қарай итеріп, дәстүрлі жақты басып алудан қол жеткізіледі. Твистер жақты басып алудың маңызды бөлігі – жамбастың жерден көтеріліп тұруы, бұл қарсыластың үстіне салмақ салуға көмектеседі. Бұл сізге қарсыластың аяқтарынан шабуылдауды немесе күйін сақтауды тоқтатуға мүмкіндік беретін бос қолды қалдырады. Твистер жақты басып алу көбінесе аяқтарға шабуыл жасауға қолайлы позиция ретінде танылады. Дегенмен, қолдарға «баланың қолы», кимура, д’арсе сияқты қабылдаулармен шабуыл жасауға болады. Сонымен қатар, аяқ-баспен тауға өту өте жоғары нәтижелі және джиу-джитсудағы ең оңай өтулердің бірі саналады. Твистер жақты басып алу, осы позициядан жүк көлігіне өтуге және твистер, яғни гильотинмен айналысуға мүмкіндік беретін ауысудан аталған. Сонымен қатар, ол тізеге басу және тібік бұруға шабуыл жасауға да мүмкіндік береді.