Ливенс Проекторы: Газ және отпен шабуыл құралы (1916-1918)

Кіріспе

Атыс қаруы (1916–1918) миномет сияқты қару

Ливенс проекторы – жанғыш немесе уытты химиялық заттарға толтырылған үлкен барабандарды лақтыра алатын қарапайым миномет сияқты қару. Бірінші дүниежүзілік соғыста Ливенс проекторы британдық армияның газ шабуылын жүзеге асырудың стандартты құралына айналды және ол Екінші дүниежүзілік соғыстың басындағы жылдарға дейін олардың қару-жарақтарында қалды.

Тарих

Ливенс проекторын Корольдік инженерлер отрядының капитаны Уильям Ливенс жасаған. Ливенс көптеген жаңа қаруларды, соның ішінде 1916 жылы Соммада қолданылған, неміс окоптарын отты маймен жауып тастау үшін үлкен калибрлі от лақтыратын құрылғыны жасады. (Бұл қарулардың бірі 2010 жылы археологиялық теледидар бағдарламасының бір бөлімі үшін жартылай қазылып алынды. Ол тунелдің құрылысына неміс снаряды соққы берген кезде көмілген болатын.) Екінші дүниежүзілік соғыста ол жалын фугасы және басқа да түрлі жалын қарулары сияқты мұнай соғысы қаруларында жұмыс істеді. Ливенс проекторының пайда болуына дейін химиялық қаруды бұлтпен шабуылдау немесе гаубицадан атылған химиялық снарядтар арқылы жеткізуге болатын. Бұлтты шабуылдау үшін әуеде шабуылдаушы окоптардың қабырғасынан тыс жерде газ толтырған баллондарды көміп, жел соққан кезде танктердің клапандарын ашу керек болды. (Соңырақ британдық тәжірибе газ баллондары бар платформаларды шабуылға ұшырайтын алдыңғы қатарға қатарластырып, баллондарды темір жол вагонынан алып тастамай ашып әкелу болды.) Бұл газдың пайдалы мөлшерін босатуға мүмкіндік берді, бірақ желдің өзгеруі мен газдың шабуылдаушы әскерлерге кері қайту қаупі болды. Химиялық снарядтарды нысанаға алу әлдеқайда оңай болды, бірақ цилиндр сияқты газды жеткізе алмады. Ливенс "Z" ротасының командирі болды, бұл от және химиялық қаруды әзірлеу және қолдану бөлімшесі. Жалын лақтыратын құралдар мен химиялық заттарды таратудың әртүрлі құралдары әсері шектеулі екенін дәлелдеді. Соммаға шабуыл кезінде Z ротасы жақсы қазылған немістер тобына тап болды. Гранаттар оларды қозғалтпады, Ливенс екі май құтысын пайдаланып, үлкен Молотов коктейлін жасады. Бұл қарулар неміс позицияларына лақтырылғанда өте тиімді болды, сондықтан Гарри Стрейндж жауларға отты лақтыратын контейнерлерді пайдаланудың жақсы болатынын ойлады. Оқиға туралы ой жүгіртіп, Ливенс пен Стрейндж отынмен толтырылған үлкен снарядты минометпен қалай лақтырып тастау мүмкін екенін қарастырды. Ливенс үлкен, қарапайым миномет жасап шығарды, ол жерге түскенде жарылатын мұнай барабанын лақтырып, нысанаға жанып жатқан майды таратады. 1916 жылы 25 шілдеде Сома шайқасы кезінде Овиллерс-ла-Буассельде Z компаниясы австралиялықтардың Позиерге шабуыл жасауы керек болғанда сексен проекторды қолданды. Алғашқы нұсқалардың қашықтығы аз болғандықтан, алдымен, неміс автоматтарының ұясын бейтараптандыру керек болды, содан кейін проекторларды ешкімнің жеріне алға қою керек болды. Z компаниясы Livens проекторын тез дамытып, оның қашықтығын ұлғайтып, ақырында 1917 жылы маусымда Мессен шайқасында қолданылған электрлік түрлендіруге арналған нұсқаны шығарды. Басқаша айтқанда, "жаман иіс" заттарын қолдану арқылы шынайы газ шабуылының масштабын, ыңғайсыздығын және ұзақтығын жасанды түрде ұзартуға болады, яғни "жаман иіс" құрайтын оқ-дәрілерді фосгенмен, адмамзитпен немесе хлоропикринмен ауыстырып қолдану. Тіпті, ондаған Миллс бомбалары бар оқ-дәріге арналған жоба да болды. Ливенс проекторы Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылдарына дейін британдық армияның арсеналында болды.

The Livens Projector was created by Captain William Livens of the Royal Engineers. Livens designed a number of novel weapons, including a large calibre flame thrower, to engulf German trenches in burning oil, that was deployed at the Somme in 1916. (One of these weapons was partially excavated in 2010 for an episode of archaeological television programme Time Team, having been buried when the tunnel in which it was being built was hit by a German shell.) In the Second World War, he worked on petroleum warfare weapons such as the flame fougasse and various other flame weapons. Prior to the invention of the Livens Projector, chemical weapons had been delivered either by cloud attacks or chemical filled shells fired from howitzers. Cloud attacks at first were made by burying gas filled cylinders just beyond the parapet of the attacker's trenches and then opening valves on the tanks when the wind was right. (Later British practice was to bring up flatcars with gas cylinders on a line parallel to the front to be attacked, and open the cylinders without removing them from the rail car.) This allowed a useful amount of gas to be released but there was danger that the wind would change and the gas drift back over the attacking troops. Chemical shells were much easier to aim but could not deliver nearly as much gas as a cylinder. Livens was in command of Z Company, the unit charged with developing and using flame and chemical weapons. Flame throwers and various means of dispensing chemicals had proven frustratingly limited in effect. During an attack on the Somme, Z Company encountered a party of Germans who were well dug in. Grenades did not shift them and Livens improvised a giant Molotov cocktail using two oil cans. When these were thrown into the German positions they were so effective that Harry Strange wondered whether it would be better to use containers to carry the flame to the enemy rather than relying on a complex flame thrower. Reflecting on the incident, Livens and Strange considered how a really large shell filled with fuel might be thrown by a mortar. Livens went on to develop a large, simple mortar that could throw a drum of oil which would burst when it landed, spreading burning oil over the target. On 25 July 1916 at Ovillers la Boisselle during the Battle of the Somme, Z Company used eighty projectors when the Australians were due to attack Pozières. Since the early versions had a short range, it was necessary to, first, neutralize German machine gun nests, and, then place the projectors forward into no man's land. Z Company rapidly developed the Livens Projector, increasing its range to and eventually an electrically triggered version with a range of used at the Battle of Messines in June 1917. Alternatively, "stinks" could be used to artificially prolong the scale, discomfort and duration of genuine gas attacks i. e. alternating projectiles containing "stinks" with phosgene, adamsite or chloropicrin. There was even a design for ammunition containing a dozen Mills bombs in the manner of a cluster bomb. The Livens Projector remained in the arsenal of the British Army until the early years of the Second World War.

Сипаттама

Ливенс проекторы газ баллондары мен снарядтардың артықшылықтарын біріктіріп, жауды цилиндрлік танкпен ату үшін жасалды. Ол жерге 45 градус бұрышпен орнатылатын қарапайым металл түтікшеден тұрады. Соғыс кезінде техникалық сипаттамалары өзгеріп отырды. 1916 жылдың шілдесінде Ла-Бозель маңындағы алғашқы далалық импровизациялар мұнай барабандарынан жасалған оқпанды пайдаланды, ал снаряд мұнай банкасы болды. Сомма шайқасынан кейін өткізілген табысты сынақтардан соң 1916 жылдың желтоқсанында өндірістік үлгіге шешім қабылданды. Ол оксиацетиленмен дәнекерленген құбырдың қосалқы бөліктерінен жасалған. 8 дюймдік оқпан стандарт болып қабылданды және алғаш рет 1917 жылдың сәуір айында Вими қырқасы шайқасында 2000 проектор бірдей залп берген кезде қолданылды. Баррельдер қажетті қашықтыққа байланысты үш түрлі ұзындықта жеткізілді: қысқа қашықтық үшін 2 фут (1 метр), орташа қашықтық үшін 3 фут (1 метр) және ең ұзақ қашықтық үшін 4 фут (1 метр). Ішінде газға толы, диаметрі және ұзындығы бар барабан, электрлік детонатор арқылы итеріліп, шамамен қашықтыққа жеткізілді. 1917 жылдың маусымында Мессин шайқасы алдында 1500 барабанмен жануар майы да қолданылды. 1917 жылдың 20 қыркүйегінде Менен жолы жотасы шайқасында Лангемарктан шығысқа қарай Eagle Trench тұтқындауға бағытталған әрекеттерді қолдау үшін 290 проектормен май да сыналып көрілді. Бұл бетон бункерлері мен пулемет ұяларын қамтыды, бірақ барабандар траншеяларға түспегендіктен, неміс қорғаушыларын басу мүмкін болмады.

Неміс тіліне теңестірілген

Ливенс проекторы немістерге ұқсас құрылғы жасауға шабыт берді, ол Gaswurfminen деп аталды. Капоретто шайқасында итальян армиясына қарсы осы құрылғыдан сегіз жүзден астам қолданылды.