Кіріспе

Cinque variazioni ("Бес вариация") – Лучано Берионың 1952–53 жылдары жазылған және 1966 жылы қайта жөнделген, сонатты фортепианоға арналған шығармасы. Оны Suvini Zerboni баспасы жариялаған, ал тұңғыш орындалуы 1953 жылы Милан қаласында Берионың өзінен шыққан. Вариациялар Луиджи Даллапикколаның «Il prigioniero» операсынан алынған үш нотадан тұратын мелодиялық элементке – «fratello» [014] – негізделген, осы шығарма оған арналған. Екі нұсқа арасындағы маңызды өзгерістер төменде көрсетілген, бірақ көптеген ұсақ өзгерістер де болуы мүмкін, көбінесе гармонияны күрделі ету үшін қосымша элементтер енгізілген. Бірінші вариация: calmo e flessibile (тыныш және икемді). Бұл шығармада ешқандай тақырып айтылмайды. Веберннің фортепиано вариациялары сияқты, басында берілген он екі тондық қатар тақырыптың орнына қолданылады. Бірінші вариация көбінесе – диапазонында қалады. Ол үлкен тоғыздықтар сериясымен басталады (тоғыз саны шығарма құрылымында маңызды рөл атқарады) және біртіндеп ырғақтық және гармониялық күрделілікті арттырады. Екінші вариация: poco meno del precedente (бұрынғыдан сәл төмен). Көбінесе өткір нүктелі мотивтерге негізделген, бірақ жылдамдық пен тығыздық тез өседі, кульминацияға қарай дамиды. Үшінші вариация: prestissimo (e ben articulato) (өте жылдам және анық). Мотивтердің фрагменттері үзілістер мен акценттермен шашырап жатады. Қысқа каденца (= 104) аралықта болады (қайта жөнделген нұсқада «каденца» деген белгілеме алынып тасталған). Соңында, өте жұмсақ дыбыстан өте қаттыға дейін жылдам дамитын coda prestissimo осы вариацияны аяқтайды («coda» сөзі қайта жөнделген нұсқада алынып тасталған). Төртінші вариация: legatissimo e volante (өте байланысты және жеңіл). Басталады, жылдам, өте хроматикалық гаммалармен (кейде қолдар арасында бөлінеді) және мотивтердің фрагменттерімен. Бірнеше кульминацияға жетеді. 13-беттің төменгі жағы мен 14-беттің алғашқы екі бөлігі қайта жөнделген нұсқада жаңадан қосылған. Бесінші вариация: calmo (тыныш). Бірінші вариацияның ойлы көңіл-күйіне оралады, бірақ көптеген әшекейлердің арасындағы терең лирикалық мелодиямен. Шығарманың түпнұсқа нұсқасында осы әшекейлердің көбісі жоқ, сонымен қатар ырғағы да қарапайым және статикалық (барлық нонуплеттер тек қайта жөнделген нұсқада ғана кездеседі). Кода: Бастапқыдағы тоғыздыққа басымдықтың қозғалысына оралу, көбінесе педальді жиі қолдана отырып – диапазонында.