1338 жылғы Рейн келісімі: Императорлық сайлау құқығын бекіту
Declaration of Rhense
1338 жылғы Рейн жарлығы: Құдай Рим империясының сайлау князьдерінің маңызды келісімі. Людовик IV пен Фридрих Габсбургтың таққа таласуы, сайлау процесінің күрделігі жайлы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рейн декларациясы немесе Рейн шарты (Kurverein) – 1338 жылы Люксембургтің Балдуині, Трир архиепискобы және қайтыс болған император Генрих VII-нің інісі бастама көтерген, Киелі Рим империясының князь-сайлаушыларының жарлығы немесе Kurverein.
The Declaration of Rhens or Treaty of Rhens (Kurverein) was a decree or Kurverein of the Prince electors of the Holy Roman Empire issued in 1338 and initiated by Baldwin of Luxembourg, the Archbishop of Trier and brother of the late Emperor Henry VII.
Өмірбаян
1314 жылы Виттельсбахтың Людовигі Франкфуртта Габсбургтің Фредеригіне қарсы «Рим патшасы» (Rex Romanorum) болып сайланды, бірақ Саксен-Лауенбургтың Иоанн II сайлаушысы берген шешуші төртінші дауыспен. Сайлауды тек Саксен-Виттенберг герцогтығы ғана емес, сонымен қатар дәстүр бойынша Ахенде сайланған патшаны тәждіретін құқыққа ие Кельн архиепискобы да мойындамады. Сонымен қатар, Генрих Каринтиялық 1310 жылы Люксембургтың Иоанны оны патшалықтан қуған болса да, Фредерикті қолдап, Богемия сайлаушысы ретінде әрекет етті. Людовикті Майнц архиепискобы Петер фон Аспельт тәждіресе, ал Габсбургтің Фредеригі Кельн архиепискобының құрметіне ие болды, бірақ Аахенде емес, Боннда. Екі патша сайлаудың құқықтық белгісіздігі ұзаққа созылған қақтығысқа әкелді, ол ақыры 1322 жылы Мюльдорф шайқасында Людовиктің пайдасына шешілді. Папа Иоанн XXII Аувиньонда папалық билікті қалпына келтіруге ниеттенгенімен, француздық Капе әулетіне тәуелді болғандықтан, Луидің сайлануын мойындаудан бас тартты. Оның орнына ол 1317 жылы Анжу әулетінен шыққан Неапольдің Робертін «Рим сенаторы» және Италия империясының регенті етіп тағайындады. Бірақ патшаны Виттельсбахтар ғана емес, сонымен қатар Богемиялық Люксембургтер мен Миландық Висконтилер де қолдаған Гибеллин партиясы таңдады. Папа Луиді папаның келісімінсіз патшалық атақты өзіне тартып алды деп айыптап, оны «бұрыс» архиепископ тәждіргендігі үшін кінәлады. 1324 жылы папа патшаны және оның барлық жақтастарын анафемаға ұшыратып, тыйым салғаннан кейін қақтығыс ушықты. Германияда қарсылығы болмаған Людовик енді Италияға жорық жасап, 1327 жылы Ломбардияның темір тәжін иеленді, ал папалық регент Роберт Неаполитанды құлатты. Бір жылдан кейін ол Гибеллин көшбасшысы Скиарра Колоннаның қолдауымен «Рим халқының» аққаласымен папаның қатысуынсыз Киелі Рим императоры атанды. Содан кейін ол Антипапа Николай V-ті өзінен құлшылыққа алуға ұсынды. Дегенмен, Италиядағы саяси жағдай Анжу әулетінің пайдасына өзгерді, императордың егемендігін сақтай алмайтыны белгілі болды. Людовик Германияға қайтуға мәжбүр болды, папамен келіспеушілік мәселесі шешілмей қалды.
In 1314 Louis of Wittelsbach had been elected Rex Romanorum against Frederick of Habsburg at Frankfurt, however with the decisive fourth vote cast by the Elector John II of Saxe Lauenburg. The election was denied not only by the rivaling duchy of Saxe Wittenberg but also by the Archbishop of Cologne, who traditionally held the privilege to crown the elected king at Aachen. Moreover, Henry of Carinthia had acted as the Bohemian elector, voting for Frederick, although he had already been deposed as king by John of Luxembourg in 1310. Louis was crowned by Peter von Aspelt, the Archbishop of Mainz, while Frederick of Habsburg received consecration by the Cologne archbishop, though not at Aachen but in Bonn. The legal uncertainty of the double election resulted in a long standing conflict, finally settled by the 1322 Battle of Mühldorf in favour of Louis. The controversy broadened as Pope John XXII in Avignon, willing to restore the papal claim to power, nevertheless dependent on the French royal House of Capet, refused to acknowledge Louis' election. Instead he took the occasion to install Robert of Naples from the Capetian House of Anjou as "Senator of Rome" and regent of the Imperial Kingdom of Italy in 1317. The king however was the choice of the Ghibelline party which included not only the House of Wittelsbach but also the Bohemian Luxembourgs and the Milanese Visconti. The pope accused Louis of having usurped the royal title without papal approbation as he was crowned by the "wrong" archbishop. The conflict escalated with the declaration of anathema and interdict by the pope against the king and all his supporters in 1324. King Louis, no longer contested in Germany, now was able to campaign Italy, where he obtained the Iron Crown of Lombardy in 1327, while the papal regent Robert of Naples was deposed. One year later he was crowned Holy Roman Emperor per acclamation by the "people of Rome" under the Ghibelline leader Sciarra Colonna without any participation of the pope. Thereafter he nominated Antipope Nicholas V to receive consecration from him. Nevertheless, the political situation in Italy changed again in favour of the House of Anjou, revealing that the Emperor could not actually maintain his sovereignty. Louis was forced to return to Germany, leaving the conflict with the papacy unsettled.
Келісім
Папаның мойындамауына байланысты, принц-электорлар өздерінің сайлау құқығын бекіту қажеттігін түсінді. 1338 жылғы 16 шілдеде Кельн, Майнц және Трир, Саксен-Виттенберг, Бранденбург және Пфальц электораттарының алты электоры Рейндегі Нуссбаумгартенде жиналып, император Людовик IV-ті қолдады. Хогенштауфендер әулеті құлағаннан бері Киелі Рим императорын сайлау практикасы қалыптасқанмен, енді барлық немесе көпшілік электорлардың сайлауы папаның растауысыз корольдік атақ пен империя билігін автоматты түрде берді. Жиналған принц-электорлар «Луи Римнің заңды түрде сайланған патшасы, ал оның заңды билігі (Герман корольдігінде) папаның еркіне бағынбауы тиіс» деп шешті. Императордың Италиядағы билігін жоғалтуымен бірге бұл жарлық, Рим империясынан туындаған және папа арқылы жүзеге асырылған, империяны беру туралы жалпылама талаптан асып түсетін шешуші қадам болды. Людовик 1338 жылғы 6 тамыздағы екі жарлыққа жауап берді, онда император сайланған соң толық императорлық құқықтарға ие болады және барлық электораттар папаның қарсы келетін шешімдерін елемеуге міндетті екені айтылды. 1356 жылы Люксембург императоры Карл IV шығарған Алтын бұқаша императорлық сайлау рәсімін нақтылады, сайлаушылар алқасы, Богемия королі де бар, әдетте сол жеті адамнан тұратын. Осының нәтижесінде монарх, енді папаның келісіміне қарамастан, электорлардың ықыласына көбірек тәуелді болды. Бұл жариялауды 1400 жылғы 20 тамызда Рейнде өткен электорлардың тағы бір жиналысымен, онда Люксембургтың королі Венцеславды қызметтен шеттету және Виттельсбахтың Рупертін сайлау туралы шешім қабылданған, шатастырмау керек.
In view of the denied recognition by the pope, the prince electors saw the necessity to affirm their franchise. On 16 July 1338 six electors from Cologne, Mainz and Trier, Saxe Wittenberg, Brandenburg and the Electorate of the Palatinate met at the Nussbaumgarten in Rhens to support Emperor Louis IV. Even though the practice of election of the Holy Roman Emperor had finally prevailed since the fall of the House of Hohenstaufen, it was now fixed that the election by all or the majority of the electors automatically conferred the royal title and rule over the empire, without papal confirmation. The convened prince electors decided that "Louis is the rightfully elected King of the Romans, and his legitimate power (in the German kingdom) is not dependent upon the pope's will". In coincidence with the Emperor's loss of power over Italy the decree meant a decisive step beyond the universal claim of the translatio imperii derived from the Roman Empire and conveyed by the pope. Louis reacted with two mandates of 6 August 1338, stating that the Emperor elect is vested with complete Imperial rights and all estates are obliged to ignore dissenting papal decretals. In 1356 the Golden Bull issued by Emperor Charles IV of Luxembourg specified the procedures for imperial election, the electoral college including the Bohemian king having already been those seven by custom. As result the monarch, no longer subject to papal approbation, became increasingly dependent on the favour of the electors. The declaration is not to be confused with another meeting of electors at Rhens on 20 August 1400 to depose King Wenceslaus of Luxembourg and elect Rupert of Wittelsbach.