Кіріспе

Бұрынғы ауған саясаткері Асадулла Сарвари (пашту: اسد الله سروري) – Ауғанстанның бұрынғы саясаткері және сотталған соғыс қылмыскері, Ауғанстан Коммунистік Халықтық Демократиялық партиясының (АХДП) Халқ фракциясының мүшесі болған. Ол Газни провинциясында туған.

Мансап

Асадулла Сарвари 1930 жылы Газни провинциясында дүниеге келген. Ол паштун ұлтына жатады. Сарвари білімін Кеңес Одағында алды, кейіннен Мұхаммед Захир Шахтың монархиясы кезінде әуе күштері ұшқышы, ал 1973 жылы президент Мұхаммед Дауд Ханның басқаруындағы әуе күштері гарнизон командирі болып қызмет етті. Саур төңкерісі кезінде коммунистік үкімет билікті қолға алған кезде ол 1978 жылы Ауғанстанның қауіпсіздік қызметінің (АҚҚҚ) басшысы болып тағайындалды және 1979 жылы қазанда Хафизулла Әминнің туысы Асадулла Әмин оны алмастырғанға дейін қызмет етті. 1979 жылдың қыркүйегінде Сарвари Нұр Мұхаммед Таракиді қолдаған, премьер-министр Хафизулла Әминді құлату мақсатындағы қастандыққа қатысты. Қастандық сәтсіз аяқталғаннан кейін ол және оның серіктері («Төрттік») Кеңес елшілігіне қашып, 1979 жылдың желтоқсанында Кеңес әскерлерінің шапқыншылығы мен Әминнің құлауына дейін баспана алды. Шапқыншылықтан кейін Бабрак Кармал үкіметі кезінде Сарвариге вице-премьер міндеті берілді, бірақ ол көп ұзамай үкіметтен алынып, 1980 жылдан 1986 жылға дейін Моңғолияда елші болып тағайындалды. 1980 жылдың қаңтар айында Сарвари ПДПА Политбюросының мүшесі де болды. 1981 жылы ол ПДПА Политбюросының мүшелігінен айырылып, бес жылдан кейін 1986 жылдың шілдесінде партияның Орталық Комитетінен шығарылды. Президент Мұхаммед Нәжібулла оны 1988 жылға дейін Шығыс Германияға, ал 1989 жылы Оңтүстік Йеменге елші етіп тағайындады. 1990 жылы Шахнаваз Танайдың төңкеріске қатысқандығына байланысты Сарвари партиядан шығарылды. 1992 жылдың мамырында коммунистік режим құлағаннан кейін Сарвари Ахмад Шах Масудтың «Шура-э-Назар» жасағымен тұтқындалып, Панджширде қамауға алынды. 2005 жылы Ұлттық қауіпсіздік басқармасына (ҰҚБ) ауыстырылды.

Өлім жазасы мен бас бостандығынан айыру

2005 жылғы 25 желтоқсанда ол бір жыл бойы Ауғанстан барлау қызметінің басшысы қызметін атқарған кезеңде жүздеген оппозиционерлерді негізсіз тұтқындауға, азаптауға және жаппай өлтіруге қатысқан деген айып тағылды. 2006 жылғы 25 ақпанда 400-ден астам адамды өлтіруге бұйрық бергені үшін ату арқылы өлім жазасына кесілді. Коммунистік үкіметке қарсы құйрық сөздерге қатысты айыптардан ақталды. Оның ісі Талибандардан кейінгі Ауғанстандағы соғыс қылмыстары бойынша өткен алғашқы сот болды. Сот процесін Amnesty International "өте әділетсіз" деп бағалады. Reuters агенттігі ол 2006 жылдың қаңтар айында өлім жазасына кесілгенін хабарлады. 2008 жылы апелляциялық сот оның жазасын 19 жылға түрмеге отыруға алмастырды. 2017 жылдың қаңтар айында түрмеден босатылды.