Кіріспе
1975 жылы жазылған Элизабет Петерстің (Барбара Мерц) романы.
"Құм жағалауындағы крокодил" – Элизабет Петерстің 1975 жылы алғаш жарияланған тарихи детективтік романы. Бұл Амелия Пибоди романдарының бірінші кітабы, оқиғасы 1884–1885 жылдарында өтеді.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Амелия Пибоди алты баланың ең кішісі және жалғыз қызы. Ол – қажырлы, ашық және дәстүрлі емес ағылшын әйел. Өзін тартымсыз санайтындықтан және ешбір еркекке бағынбайтынын, билік етпейтінін білгендіктен үйленбейтініне сенімді. Ол әкесінің үй шаруасын басқарды, саудагерлермен қарым-қатынас жасады, тарих пен археологияға, сондай-ақ Британ мұражайына деген әкесінің қызығушылығын бөлісті. Оның үлкен ағалары жеке тұрды. Әкесі оны жалғыз мұрагері етіп тағайындады, 32 жасқа келгенде қайтыс болғаннан кейін оған жарты миллион фунт мұра қалдырды. Бұл мұра Амелияға 1884 жылы шетелге саяхаттауға және зерттеген жерлеріне, сондай-ақ ежелгі заттарға деген құштарлығын қанағаттандыруға мүмкіндік берді. Амелия Пибоди Римде мұңайып жүрген Эвелин Форбспен танысады. Оның танымал және өте ағылшын әкесі оны жазғырды. Эвелин итальяндық суретшісі Альбертомен қашып кеткен, ол оған үйленбеген және кейін тастап кеткен. Амелия Эвелинді Мысырға серік ретінде жұмысқа алады, Римде екеуіне де жаңа киім сатып алады. Олар тез арада дос болады. Қайырда олар Шепард қонақүйінде тұрады. Мұражайды аралағанда олар археолог және филолог Радклиф пен Уолтер ағайынды Эмерсонмен кездеседі. Амелия Гиза пирамидаларына ғашық болады. Амелия мен Эвелин Нил өзенін дахабеямен жоғалып, жол бойындағы әртүрлі орындарда тоқтауды шешеді. Амарнаға жеткенде олар Эмерсон қаланың қазба жұмыстарын жүргізіп жатқанын көреді. Бұл қала бір кезде Ахенатон фараоны тұсында Мысырдың астанасы болған. Радклиф Эмерсон дауысты, көбінесе әдепсіз, әйелдерді кемсітетін, қажырлы және таңдаған мамандығына берілген. Оның қызуы бар, ол Уолтердің көмегімен оған күтім жасайды. Эмерсон жағдайы жақсарғаннан кейін, ол қабір суреттерін сақтау жұмысына кіріседі. Амелия мен Эмерсон бір-бірін құрметтеуді бастайды. Эвелин Уолтерге қызығады, бірақ оның нашар абыройы некеге кедерілгі береді деп сендіреді. Эвелиннің туысы Лукас қазба орнына оның әкесінің өлімі, жаңа титулы және Эвелинге үйлену туралы ұсыныспен келеді, бірақ ол бас тартады. Олар ұйықтайтын жерде түнде мумия кейпіндегі адамның жүріп-тұрғаны туралы мәселе туындайды. Топ адамды ұстауға тырысады. Жұмысшылар осы кісіні көріп қорқып, қазба жұмыстарын тоқтатады. Лукас Уолтерге иығына оқ атып, кіршікшіге қашып кетуіне мүмкіндік береді. Эмерсон мен Амелия не болып жатқанын біліп, тиімді араласуға тырысқанша, көптеген мүмкіндіктер қалып қояды. Бас тартқан күйеушілдер Альберто, мумия кейпіндегі жаяу жүруші, және Лукас Луиджи, қаруларымен және уланған шарабымен, Эвелин мен оның әкесінің соңғы өсиетін алу үшін бірігіп, оны өлімге қалдыруға дайын. Оның әкесі бұл өсиетті оның киімдері салынған сандықтарда жіберген, ол әлі Эвелинге жеткен жоқ. Әкесі ақшасын және мүлкін оған қалдырған, ал титулы Лукасқа тиесілі. Екеуі де Каирге жеткізіледі. Екі жылдан кейін Амелия мен Эмерсон үйленеді және бірінші балаларын күтеді, Амарна қазба маусымы аяқталуға жақын. Эвелин мен Уолтер де үйленген, Шропширдегі Эльземер қасапатында екінші балаларының тууын күтуде.
grandfather has cast her off. Evelyn had run off with her Italian art teacher Alberto, who did not marry her and then abandoned her. Amelia employs Evelyn as a companion to Egypt, having bought new clothes for both in Rome. They become fast friends. In Cairo they stay at Shepheard's Hotel. Visiting the museum, they encounter the Emerson brothers, Radcliffe and Walter, archaeologist and philologist respectively. Amelia falls in love with the pyramids at Giza. Amelia and Evelyn decide to travel up the River Nile in a dahabeah, stopping at various sites along the way. When they reach Amarna, they discover the Emersons excavating the city which for a while was the capital of Egypt under the pharaoh Akhenaten. Radcliffe Emerson is loud, often rude, scornful of women, determined, and single minded about his chosen career. He has a fever; she tends him with Walter's aid. Once Emerson is somewhat better, she works to preserve tomb artwork. Amelia and Emerson begin to respect one another. Evelyn is attracted to Walter, but is convinced her soiled reputation bars marriage. Evelyn's cousin Lucas shows up at the site with a story about her grandfather's death, his new title, and a proposal of marriage to Evelyn, which she declines. There is the problem of a person disguised as a mummy walking at night where they sleep. The group pulls together to entrap the person. The workers have stopped work at the dig, being afraid of this intruder. Lucas shoots Walter in the shoulder, letting the intruder get away. There are more missed chances before Emerson and Amelia figure out what is happening and interfere effectively. Rejected suitors Alberto, as the walking mummy, and Lucas Luigi, with his guns and doctored wine, teamed up to get Evelyn and her grandfather's final will, ready to leave her dead in their greed. Her grandfather sent that will in the trunks of her clothing, which have not yet reached Evelyn. Grandfather left his money and property to her; his title goes to Lucas. The two are brought to Cairo. Two years later, Amelia and Emerson are married and expecting their first child, as the Amarna dig season nears its end. Evelyn and Walter are also married, awaiting the birth of their second child at her estate, Ellesemere Castle, in Shropshire.
Пікірлер
Романның тоны пародияға жететіндей әзіл-қалжыңға толы, сол кезеңнің көптеген әдет-ғұрыптары мен стереотиптерін, сондай-ақ роман оқиғасы орын алатын дәуірде танымал болған сенсациялық романдарды паш етеді. Kirkus Reviews басылымы Петерс осы романды жазуда "дәуірлік фонды" тиімді пайдаланғанын айтты. Басты кейіпкер батыл, бірақ кейде "Питерс мырза жанрды әйелдеп тұрғандай сезіледі – әйтеуір, мұны жартылай сауаттыларға түсіну қиын", – деуге болады. "Ловероглифтер" сөзі ежелгі Египеттің жазу жүйесі – иероглифтермен байланысты ойын, осы 19 ғасырғы египтологтар зерттеген дәуірдің бір бөлігі. Sydney Morning Herald газетіндегі мақалада жазу стилі археологияға жасалған сыни пікір ретінде, алаңдататын қабірлерді бұзу туралы айтылады: Амелия мен археолог Эмерсонның қақтығысы "күлкі әкеліп қана қоймай, фараондардың тыныштығын бұзумен байланысты өлім мен қауіп-қатерді де сезіндіреді".
Өмірбаян
Елизавета Петерстің египтологиядағы тәжірибесі романның оқиға орындары мен тарихын шынайы бейнелейді. 1800 жылдардың соңында Нил өзенімен қайық ("дахабиях") арқылы саяхаттау кең таралған, сондай-ақ түрлі мәдениеттердің салты-дәстүрлері де сол дәуірге сай келген.