Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Хагани мектебі (сондай-ақ Хаққани) – Иранның қасиетті Қум қаласында орналасқан шиит діни мектебі. Бұрын оны ықпалды дінтанушы аятолла Мұхаммед Тағы Месбах Язди басқарған. Хагани тобының бастауы 1964 жылы құрылған Хагани семинариясында, ал бұрын ол Мунташирия деп аталған. 1981 жылы осы топтың екі жетекші мүшесі – аятолла Қоддуси мен Бехешти қаза тауып, содан кейін хауза Шахидан семинариясы (Шейіттер семинариясы) деп атала бастады.
Haghani school (also Haqqani) is a Shi'i school of thought in Iran based in the holy city of Qom and formerly headed by Ayatollah Mohammad Taghi Mesbah Yazdi, an influential theologian. The Haghani Circle has its origin in the Haghani seminary, founded in 1964, which previously had been called Muntashiriya. After Ayatollahs Qoddusi and Beheshti, two of the leading members of the circle, were assassinated in 1981, the hawza changed its name to Shahidan Seminary (Martyrs Seminary).
Тарих
Хағани семинариясының негізін аятолла Құддуси, аятолла Мешбах Язди, аятолла Ахмад Жаннати, аятолла Бехешти, аятолла Садуги және аятолла Талегани қалады. Ол бастапқыда хауза оқу бағдарламасында философияның салмағын арттыру мақсатындағы реформаның бір бөлігі ретінде құрылған. Осы мақсатта аятолла Құддусидің қайын атасы Алламе Табатабайға 1970 жылы (Бидаят әл-Хикма) және 1975 жылы (Нихаят әл-Хикма) аяқтаған екі кіріспелік еңбек жазу тапсырылды. Шариатмадаридің Dar al Tabligh мектебі екі жыл бұрын қыздар бөлімін ашқаннан кейін, 1975 жылы Хағани семинариясы «Мактаб е Таухид» деп аталған қыздар медресесін ашты, осылайша әйелдер де хауза біліміне қол жеткізе алды. Медресе алғашқы жылы отыз оқушы мен бес әйел мұғалімді қабылдады. Бүгінде мектеп дәстүрлі және заманауи бағдарламалармен, соның ішінде ғылым, медицина, саясат және батыс/ислам емес философия салаларындағы секулярлық біліммен дін қызметкерлерін дайындайды. Хағани семинариясы «Иранның негізгі саяси және қауіпсіздік институттарын басқаратын дін қызметкерлерінің басқарушы тобының тірегі» болып табылатын «Ислам Республикасының Ұлттық Әкімшілік мектебі» деп сипатталған. Ирандағы сайлау кезінде кандидаттардың Хағанидің діни көшбасшыларына «құрмет көрсету» және «олардың батасын алу» үшін қалаға баруы жиі кездесетін жайт. Тағы бір деректе «Хағаниліктердің көпшілігі қауіпсіздік күштерінде немесе әскерде қызмет етеді» делінген. Журналист Тим Раттеннің сөзіне қарағанда, «Хағани – бұл шиит исламының ерекше агрессивті радикалдық мектебі, ол бүкіл әлемге исламның жалпы үстемдігімен бірге бейбітшілік пен әділдік әкелетін ислам мессиясы Махдидің жақын арада келуін күтеді. Осы мектептің мүшелері Махдидің келуін жеделдету үшін әрекет етуге міндетті деп санайды».
The Haghani Seminary was founded by Ayatollah Qoddusi, Ayatollah Mesbah Yazdi, Ayatollah Ahmad Jannati, Ayatollah Beheshti, Ayatollah Sadoughi, and Ayatollah Taleghani. It was originally conceived in a reform effort to strengthen the weight of philosophy in the hawza curriculum. To this effect, Allameh Tabatabai, the father in law of Ayatollah Qoddusi, was commissioned to write two introductory works, which he completed in 1970 (Bidayat al Hikmah) and 1975 (Nikhayat al Hikmah). Following the example of Shariatmadari's Dar al Tabligh which had just opened a girl's section two years prior, in 1975 the Haghani Seminary opened a girls' madrasa, called Maktab e Tawhid, so that women could receive access to a hawza education as well. In its first year, the girl's madrasa had thirty students and five female teachers. Today, the school trains clerics with both a traditional and modern curriculum, including a secular education in science, medicine, politics, and Western/non Islamic philosophy. The Haghani Seminary has been described as "a kind of Ecole Nationale d'Administration for the Islamic Republic" whose alumni "form the backbone of the clerical management class that runs Iran's key political and security institutions." During Iran's elections it is said to be common for candidates to visit the city to "pay homage" to Haghani religious leaders and "receive their blessing." Another source says "most Haghani people serve either in the security forces or in the military." According to journalist Tim Rutten "the Haghani is a particularly aggressive school of radical Shiite Islam which lives in expectation of the imminent coming of the Mahdi, a kind of Islamic messiah, who will bring peace and justice along with universal Islamic rule to the entire world. Members of this school believe they must act to speed the Mahdi's coming. ".