Кіріспе

Эдвард Генрик Вернер (23 мамыр 1878 – 13 қараша 1945) – поляк экономисі, судья, өнеркәсіпші және саясаткер. Екінші Польша Республикасында Қаржы вице-министрі қызметін атқарғанымен ең көп танылды.

Өмір

Эдвард Вернер 1878 жылы Варшавада, атақты ботаник Эдуард Страсбургердің қарындасы Бронислав Фридерик Вернер мен Мария Паулина (Страсбургер) отбасында дүниеге келген. Ол алдымен Польшадағы лицейде, содан кейін Венадағы сауда академиясында оқыды. Кейіннен ол Лондон мен Берлинде экономиканы оқыды. Вернер кейіннен қасиетті болған Рафаэль Калиновскийдің қызының немересі Зофия Хелена Калиновскаға (1889-1946) үйленді. Эдвард пен Зофияның үш баласы болды: Зофия Хелена (1910-1939), граф Антони Дюнинге үйленді және үш баласы болды, бірақ 1939 жылдың қыркүйек айында неміс шабуылы кезінде күйеуімен бірге қаза тапты; Карол Габриэль (1912-1978) - Польшадан Англияға қашып кеткен лейтенант, Екінші дүниежүзілік соғыста Фалаиз-Гап шайқасында қайта құрылған поляк 1-ші бронетанк дивизиясымен соғысты, кейін Луиза Гарбисон Ламбертке үйленді; және Мари Габриэла (1916-1999), алдымен Варшавалық Джозеф Цьехомскиге үйленді, содан кейін тұтқындалып, Аушвицке жіберілді, бірақ аман қалды және немересі мен немере қыздарымен бірге АҚШ-қа көшіп кетті, кейін Жозеф Набельге үйленді және өзінің үш баласы болды, олардың бірі Мари Набель Коэн Джаред Даймондқа үйленді.

Кәсіби мансап

Экономист ретінде Вернер сауда сотының судьясы, мемлекеттік қызметкерлерді оқытушы және салық және қаржы саласындағы лектор болды. Бизнесмен ретінде ол астық және тыңайтқыштармен сауда жасады. Өнеркәсіпші ретінде оның қызығушылығы темекі өндірісі мен қант өндірісіне қатысты, және ол 1924 жылы Польшада мемлекеттік темекі монополиясын енгізуге қарсы болды. Вернер Варшава қалалық кеңесінің мүшесі болды, ал 1934 жылы барлық мемлекеттік монополиялар оның басқаруында болған Қаржы вице-министрі болды. Вернер белсенді лютеран дінінің өкілі болды және Y.M.C.A. сияқты қайырымдылық қоғамдарын қолдады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Польша Қызыл Кресінің қолдауымен жараланғандарға жеке аурухана ашып, ондағы жұмысты басқарды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Вернер немістердің Варшаваны бомбалауын көрді. 1940 жылы ол АҚШ-қа сапар шекті, ал 1941 жылы азаматтық алуға өтініш берді. Ол АҚШ және Канадада діни мәселелер мен Польша туралы көптеген лекциялар оқыды, сондай-ақ Польша үкіметінің эмиграциядағы құрамында да жұмыс істеді. Вернер 1945 жылы Нью-Йоркте жүрек талмасынан қайтыс болды және Бронкстағы Вудлон зиратына жерленді.