Кіріспе

Австриялық-американдық сәулетші (1872–1933)
Чехословакиялық күрескер

Джозеф Урбан (26 мамыр 1872 – 10 шілде 1933) – австриялық-американдық сәулетші, иллюстратор және сахна суретшісі.

Өмір және мансап

Жозеф Урбан 1872 жылғы 26 мамырда Венада дүниеге келді. Ол 19 жасында Каирдегі Абдин сарайының жаңа қанатын жобалауға таңдалғанда өзінің алғашқы сәулеттік тапсырмасын алды. Ол инновациялық түрде түс қолдануы, нүктелі техникасы және сызықты әдемілеу үшін пайдалануы арқылы бүкіл әлемге танылды. Ол Венгриядағы Эстерхази сарайынан бастап Нью-Йорктегі Зигфельд театрына дейін әлемнің түкпір-түкпіріндегі ғимараттарды жобалады. Урбан Венадағы Көркемсурет академиясында Карл фон Хасенауэрден сәулет өнерін оқыды. 1890 жылы ол қайнағасы Генрих Лефлермен бірге Хагенбунд қоғамын құрушылардың бірі болды. Урбанның суреттелген кітаптармен ерте жұмысына Лефлер шабыттандырды, және олар бірге балалар кітаптарының иллюстрациясының бастапқы үлгілері саналатын суреттерді жасады. Урбан 1911 жылы Бостон операсының көркемдік директоры болу үшін АҚШ-қа көшті. Ол бұрыннан танымал халықаралық сәулетші, суретші және театр декораторы болды, Вена Корольдік операсы, Шанз-Элизе операсы және Ковент-Гарденнен 50-ден астам қойылымды жасады. Ол негізгі түстердің нүктелерін фондық матаға қатар қою арқылы Моне немесе Сеураның туындыларын еске түсіретін, жарқын түсті театр декорацияларын жасауға және жарықтандыруға қол жеткізді. 1914 жылы ол Нью-Йоркке көшіп, Метрополитен операсы мен Зигфельд фоллизі үшін қойылымдар жобалады; Уильям Рэндольф Херст маңызды клиент және демеуші болды. Ол сондай-ақ Ричард Орджинскимен бірге Перси Маккейдің "Қоғамдық маска" – "Жасыл құмдардағы Калибан" спектаклін қойды. 1917 жылдан бастап ол Нью-Йорк Метрополитен операсының декораторы ретінде жиі жұмыс істеді. Барлығында ол 1933 жылға дейін театрда 47 жаңа қойылымға декорация жасады. Оның көптеген жобалары опера компаниясына Бас менеджер Джулио Гатти Казаццаның қызмет ету кезеңі бойында біртұтас өндіріс стилін ұсынды. Урбанның көптеген декорациялары 1950 жылдарға дейін компанияның репертуарында сақталды. Көп ұзамай оның декорациялары мен инновациялық жарықтандыруы Флоренц Зигфельд-кішінің назарына түсті, ол оны 1920 жылдары фоллилерді жобалауға жалдады. Урбан шыны балкон, жылжымалы сахна және көкжиек эффектілері бар таңғажайып түнгі клубты жасауға кірісті. Бұл "Данс де Фолли" көп ұзамай фолли театрында жұмыс істеуге дейін идеялар мен таланттың үйлесіміне айналды. Урбан фоллилердің декорацияларын жасауда бірінен кейін бірін табысқа жетті, ал медиа магнаты Уильям Рэндольф Херст оны байқап, өзінің сүйіктісі Мэрион Дэвис және бұрынғы фолли жұлдызының қатысуымен фильмдерінде жұмыс істеуге шақырды. Херст өзінің досы Зигфельдпен Урбанның өзі үшін жұмыс істеуі фоллилердің қойылымдарына кедергі келтірмейтініне келісті. Урбан жылдар бойы 25 фильмде жұмыс істеді. Урбан 1933 жылғы 10 шілдеде Манхэттендегі Сент-Регис қонақ үйіндегі пәтерінде жүрек талмасынан қайтыс болды, ол мамырда жасалған операциядан кейін жазылып жатқан болатын.