Кіріспе

Біріккен Корольдік саясаткері

Томас Бити Эллиотт (11 желтоқсан 1963 жылы туған) - Солтүстік Ирландиялық одақтас саясаткер және фермер, 2010 жылдан 2012 жылға дейін Ольстер одақтас партиясының (UUP) төрағасы болды. 2022 жылдан бері Ферманаг және Оңтүстік Тирон округінен Заң шығарушы жиналыстың депутаты, бұрын 2003 жылдан 2015 жылға дейін осы қызметте болған. 2015 жылдан 2017 жылға дейін Ферманаг және Оңтүстік Тирон округінен Парламент депутаты болды. 1982 жылдан 1992 жылға дейін Ольстер қорғаныс полкінде (UDR), ал 1992 жылдан 1999 жылға дейін оның жаңадан құрылған Корольдік ирланд полкінде қызмет етті. 2016 жылғы Еуроодаққа қатысу туралы референдумда Еуроодақтан шығуға дауыс беруді қолдады.

Саяси мансап

Эллиотт көптеген жылдар бойы Баллинамаллард ауданының Ольстер одағы партиясының (UUP) комитетінде белсенді болып келді және сол комитеттің төрағасы еді. Ол сондай-ақ 1998 жылдан бері Ферманаг дивизионалдық унионисттік қауымдастығының құрметті хатшысы болды және ішкі Ольстер унионисттік арнайы тексеру тобының төрағасы қызметін атқарды. Ол дау-дамайсыз болмаса да сайланды. Басшылыққа сайлау өткізілгенге дейін UUP мүшелерінің төрттен бірі Ферманаг және Оңтүстік Тирондан екені анықталды, бұл пропорционалды емес көрсеткіш еді. Ирландиялық саяси журнал «The Phoenix» Эллиотты «өткен шақтан келген жарылыс» деп сипаттады және оның сайлануы UUP-тің «оңға қарай маңызды серпілісін» білдірді. Эллиотт 2010 жылы UUP басшылығына келген кезде партия мамыр айында өткен жалпы сайлауда 102 361 дауыс алып, сайлаушылардың 15,2 пайызын құрады. 2011 жылғы Ассамблея сайлауында, Эллиоттың партия басшысы ретіндегі алғашқы сайлауында UUP 87 531 дауысқа ие болды, бұл сайлаушылардың 13,2 пайызын құрады және партия екі депутатын жоғалтты. 2011 жылғы сол күні UUP сонымен қатар Кеңес мүшелерінің 16-сынан айырылды. 2012 жылдың наурыз айында ол партия басшысы лауазымынан кететінін жариялады. Ол өзінің отставкаға келу себебі туралы сұраққа жауап бергенде, «кейбір адамдар оған көптеген бастамаларды дамытуға және ілгерілетуге әділ мүмкіндік бермегенін» айтты, сондай-ақ кейбір қарсылықтар оны басшылыққа сайлағаннан кейін бірден басталғанын атап өтті. Ол сондай-ақ кейбір партия мүшелерін журналистерге ақпарат беру арқылы оның жұмысын қиындатты деп айыптады. Оның отставкасы 2012 жылғы Ольстер Юнионист партиясының басшылығына сайлауды тудырды.

Басшылықтан кейінгі кезең

Эллиот 2015 жылғы жалпы сайлауда Ферманаг және Оңтүстік Тирон округінен UUP кандидаттығына іріктеліп алынды. Ол партия үшін бұл орынды қайта жеңіп алып, үкіметтік партияның депутаты Мишель Гилдернюді 46,4 пайыз дауыспен, 530 дауыс айырмасымен жеңді. 2017 жылғы жалпы сайлауда ол жеңіліске ұшырады, сол сайлауда Синн Фейннің жалпы дауыс үлесі артып, Гилдерню 47,2 пайыз дауыс алғанмен, Эллиот 45,5 пайыз дауыс жинады. Эллиот 2019 жылғы жалпы сайлауда да осы орынға талас жасады, орынды қайта иеленуге бар болғаны 57 дауыс жетпей, жалпы дауыстың 43,3 пайызын алды.

Стормонтқа қайта оралу

Эллиотт 2022 жылғы Ассамблея сайлауында Ферманаг пен Оңтүстік Тирон округінен UUP партиясынан түскен екі үміткердің бірі болды. Ол екінші раундта 5,442 дауыспен (10,2%) сайланды. Эллиоттың сайланғаны оның партияласы, қазіргі заң шығарушы Розмари Бартонның орнын толықтырды. Эллиот қазіргі таңда Ольстер Юнионист партиясының Ауыл шаруашылығы мәселелері жөніндегі өкілі болып жұмыс істеп жатыр. Осы лауазымында ол Солтүстік Ирландиядағы ауылдық қылмыстың өсуіне алаңдаушылық білдірді және UUP партиясы "қатысты және ұйымдасқан қылмыстарға қарсы күресуге" міндетті екенін мәлімдеді. 2023 жылдың тамыз айында Эллиотт Солтүстік Ирландияның Бас прокуроры, леди Бренда Кингпен кездесіп, "қиын кезеңнің" қалдықтарына қатысты істердің тергеуге жіберілуіндегі теңгерімсіздік туралы алаңдаушылығын жеткізді.

Адал ордендердің мүшелері

Эллиот Ферманадағы Orange Order ұйымының, Royal Black Preceptory және Дерри шәкірттерінің (ABOD) Кеш бөлімшесінің мүшесі.

Даулар

Эллиотт гей-парадтарға немесе Гейлдік спорттық қауымдастықтың матчтарына қатыспайтынын ашық айтты, бірақ кейінірек Солтүстік Ирландиядағы кейбір гей-құқық топтарымен және GAA өкілдерімен кездесті. 2011 жылғы Ассамблея сайлауында сайланғаннан кейін Омага қаласындағы жеңіс сөзінде Эллиотт Ирландияның үш түсті туын "шетелдік ұлттың туы" деп атады. Көрермендер оны наразылық білдірген кезде, ол ирландтық ту ұстаған ұлтшыл жанкүйерлерді "Шинн Фейннің қоқысы" деп сипаттады. Бастапқыда пікірін қайтарып алудан бас тартса да, кейіннен "осы пікірден ренжіген барлық жақсы ұлтшылдар, республикашылар, тіпті Шинн Фейннің сайлаушылары үшін" кешірім сұрады. 2012 жылдың тамызында Эллиотт қиын жылдарда британдық армия мен лоялист жарымәскерлері өлтірген адамдарға қатысты қоғамдық тергеулерге қаржы жұмсауға қарсы болды. Ол ИРА-ның құрбандарының туыстарын – оларды "нағыз құрбандар" деп атады – "жүйені тоқтату" және мұндай тергеулерді тоқтату үшін бірігуге шақырды. Кейін ол өз сөздерін нақтылап, "қиын жылдарда қаза тапқан, ИРА өлтірмеген адамдардың "нағыз құрбандар емес" деп ойлаған ешқашан жоқ" деді. 2016 жылдың ақпан айында Эллиотт сотқа айыпты әлеуметтік жәрдеме алуда алдаған адамға қатысты мәлімдеме жасаған кезде сынға ұшырады. Сотталушы судья "жоғары саясаткерден" сотталған адамның ерікті сектордағы жұмысы туралы "жоғары бағалаған" хат алғанын айтты. Эллиотт бұл мінездеме екенін жоққа шығарды. Сол айда судья оны сот үкімін шығару процесіне араласуы үшін айыптады. Ол сотта Эллиотттың атын атамаса да, оның "соттың тәуелсіздігінің шегінен шығып" "өкім шығару процесіне тікелей араласқанын" айтты. Эллиотт бас прокурор Джон Ларкинмен абыройға нұқсан келтіру ісін өз адвокаты арқылы мәлімдеме жасап және қайырымдылыққа белгісіз сомада ақша сыйлап шешті. Келісім шарттарына сәйкес Эллиотттың аға кеңесшісі мынадай мәлімдеме оқыды: "2016 жылдың 20 сәуірінде Стивен Ноланның BBC Radio Ulster бағдарламасындағы тікелей дебат кезінде Эллиотт мырза бірнеше мәлімдеме жасады, олар бас прокурор Джон Ларкиннің кәсіби міндеттерін бейтараптықпен және әділдікпен орындамағанын білдіруі мүмкін. Эллиотт мырза Ларкин мырзаның адалдығына күмән келтіргісі келмегенін және оның мәлімдемелерінен осындай тұжырымдар жасалмағанын растайды. Эллиотт мырза осының Ларкин мырзаға қандай да бір ұят келтіргеніне өкінеді".