Кіріспе

Дикреозаврид сауропод динозаврлар тұқымы ерте кредалық кезеңнен.

Амаргазавр (/ə/,/m//ɑːr//ɡ//ə/'/s//ɔː//r//ə//s/; "La Amarga кесірткесі") – қазіргі Аргентина аумағындағы ерте кредалық кезеңге (129.4–122.46 млн жыл бұрын) жататын сауропод динозаврлар тұқымы. Қазірге дейін табылған жалғыз қаңқа 1984 жылы ашылған, ол дерлік толық, тіпті сынық бас сүйегі де бар, бұл Амаргазаврды оның кезеңінің ең жақсы зерттелген сауроподтарының біріне айналдырды. Амаргазавр алғаш рет 1991 жылы сипатталған және бір ғана түрін қамтиды – Амаргазавр казауи. Бұл ірі жануар, бірақ сауроподтарға қарағанда шағын, ұзындығы шамамен жеткен. Ең ерекшесі – оның мойны мен арқасындағы екі қатарға орналасқан биік тікендері, ол басқа белгілі сауроподтардан гөрі биік. Өмір сүрген кезінде бұл тікендер денеден бөлек тұрып, кератин қабығын ұстап тұрған құрылым болған болуы мүмкін. Алайда, қазіргі кезде көбірек қолдау табатын гипотеза бойынша, олар тері желкенін тіреп тұрған қаңқаны құраған болуы мүмкін. Бұл тікендер көрсету, шайқас немесе қорғану үшін пайдаланылған болуы мүмкін. Амаргазавр Ла Амарка формациясының шөгінді жыныстарынан табылған, ол ерте кредалық кезеңнің баремиан және аптиан қабаттарына жатады. Шөппен қоректенетін бұл динозавр өмір сүрген ортасын кем дегенде үш басқа сауропод тұқымымен бөліскен, олар бәсекелестікті азайту үшін әртүрлі тамақ көздерін пайдаланған болуы мүмкін. Амаргазавр, ықтимал, орташа биіктікте жемтенген, бұл оның ішкі құлағының орналасуы және мойын омыртқаларының буындарынан көрінеді, олар мұрынның жерден жоғары орналасқандығын және максималды биіктігін көрсетеді. Сауроподтар ішінде Амаргазавр Дикреозавридтер тұқымдасына жатады, ол басқа сауроподтардан мойнының қысқалығымен және денесінің кішігірім өлшемдерімен ерекшеленеді.

Сипаттама

Амаргазавр завроподтар үшін кішкентай болды, ұзындығы және салмағы шамамен болды. Ол әдеттегі завропод дене құрылымын сақтады, ұзын құйрығы мен мойны, кішкентай басы және төрт бағана тәрізді аяқтарымен тіреу тапқан бөшке тәрізді денесі болды. Амаргазаврдың мойны көптеген басқа завроподтарға қарағанда қысқарақ болды, бұл Дикраеозавридтерге тән қасиет. Бразилиядан табылған атаусыз үлгі осы топтың кем дегенде ерте креда кезеңінің соңына дейін сақталғанын көрсетеді. Сальгадоның 1999 жылы жариялаған қаңқасын қалпына келтіру жұмысында тікендерді жабатын кератин қабықшалары да көрсетілген.

Сезім мүшелері мен дене тұрқы

Паулина Карабахал және оның әріптестері 2014 жылы бас сүйегін компьютерлік томографиялық сканерлеу арқылы бас сүйегінің эндокастын (ми қуысының қалыптасуы) және ішкі құлақтың үш өлшемді модельдерін жасауға мүмкіндік берді. Осы модельдерді пайдалану арқылы бас сүйегінің эндокасты көлем бойынша белгілі бір мөлшерде қамтығаны анықталды. Ішкі құлағының биіктігі мен ені анықталды. Лагена – естуге арналған шашты жасушаларды қамтитын бөлік – өте қысқа болды, бұл Amargasaurus-тың есту қабілеті басқа зәуір құйрықты динозаврларға қарағанда нашар болғанын көрсетеді.