Бешбалық – Қытайдың Сіньцзян өңіріндегі ежелгі түркі қаласы. 8 ғ-дағы Бейтің қорғаныш облысының орталығы, кейін Уйғыр қағанаты мен Қочо патшалығының астанасы болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Бешбалық (t=別失八里) – ежелгі түркі археологиялық ескертімі, қазіргі уақытта Шыңжаң, Қытай, Чанцзи Хуэй автономды облысы, Джимсар ауданында орналасқан. Ежелгі қала бастапқыда Бейтинг немесе Тинг префектурасы деп аталған және 8-шы ғасырда Бейтинг протекторатының бас штабы болды. Кейін Бешбалық аталды және ұйғыр қағанатының, содан кейін Қочо патшалығының астаналарының біріне айналды.
Beshbalik (t=別失八里) is an ancient Turkic archaeological site, now located in Jimsar County, Changji Hui Autonomous Prefecture, Xinjiang, China. The ancient city was initially called Beiting or Ting Prefecture , and was the headquarters of the Beiting Protectorate during the 8th century. It was later known as Beshbalik and became one of the capitals of the Uyghur Khaganate and then the Kingdom of Qocho.
Тарих
Бесбалық атауы тарихта алғаш рет 713 жылғы оқиғаларды сипаттаған түркі тіліндегі Күлтегін жазуында кездеседі. Ол ұйғыр қағандығының бес қаласының ішіндегі ең ірілерінің бірі болған. 790 жылы тибеттіктер қаланы қысқа мерзімге басып алды. Шабуылдан кейін, 840 жылы ұйғыр қағандығының көп бөлігі қазіргі Джимсар ауданының және жалпы Тарым бассейнінің аймағына қашып, онда Қошо патшалығын құрды. 1207 жылы ұйғырлар Шыңғыс ханға бағынды. Бесбалық бес бөліктен тұрды: сыртқы қала, сыртқы қаланың солтүстік қақпасы, батысқа қарай созылған қала, ішкі қала және ішкі қаладағы шағын елді мекен. Алғашында, XIII ғасырдың бірінші жартысында Моңғол империясы тұсында, қала ұйғыр Идикутінің (монарх) және оның моңғол әйелі Алталунның, Шыңғыс ханның қызының саяси орталығы болды. Аландар моңғол әскеріне "Оң Алан күзеті" деп аталатын бірлік ретінде қабылданып, жақында бағынған сарбаздармен, моңғолдармен және бұрынғы Қошо патшалығының аймағында орналасқан қытай сарбаздарымен біріктірілді. Қоблай хан тұсында Шағатай хандығы мен Юань әулеті арасындағы әскери қақтығыстар салдарынан қала тасталып, XIII ғасырдың соңында өркендеуін жоғалтты. Юань тарихында бұл атау Ву Чэн 五城 (5 қала) және Би Ши Ба Ли 别失八里 деп тіркелген.
The name Beshbalik first appears in history in the description of the events of 713 in the Turkic Kul Tigin inscription. It was one of the largest of five towns in the Uyghur Khaganate. The Tibetans briefly held the city in 790. After the attack, a significant part of the Uyghur Khaganate population fled to the area of the present Jimsar County and Tarim Basin in general in 840, where they founded the Kingdom of Qocho. The Uyghurs submitted to Genghis Khan in 1207. Beshbalik consisted of five parts: an outer town, the northern gate of the outer town, the extended town of the west, the inner town and a small settlement within the inner town. At first, the city was the political center of the Uyghur Idiquit (monarch) and his Mongol queen, Altalun, daughter of Genghis Khan under the Mongol Empire in the first half of the 13th century. Alans were recruited into the Mongol forces with one unit called "Right Alan Guard" which was combined with "recently surrendered" soldiers, Mongols, and Chinese soldiers stationed in the area of the former Kingdom of Qocho and in Besh Balikh the Mongols established a Chinese military colony led by Chinese general Qi Kongzhi (Ch'i Kung chih). Due to military struggles between the Chagatai Khanate and the Yuan dynasty during the reign of Kublai Khan, the city was abandoned and lost its prosperity in the late 13th century. The History of Yuan records the name as both Wu ch'eng 五城 (5 cities) and Bie shi ba li 别失八里.