Кіріспе

АҚШ Сыртқы істер қызметінің мүшесі

Сыртқы істер қызметінің офицері (FSO) – АҚШ Сыртқы істер қызметінің толық өкілеттік алған мүшесі. Сыртқы істер қызметінің офицерлері АҚШ-тың сыртқы саясатын әзірлейді және іске асырады. FSO-лар өз мансаптарының басым бөлігін АҚШ елшіліктерінде, консулдықтарында және басқа да дипломатиялық миссияларда, шетелде өткізеді, алайда кейбіреулері соғыс командованиелерінде, Конгресте және АҚШ-тың әртүрлі әскери академиялары сияқты білім беру орталықтарында қызмет ететін болады. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, 8000-нан астам FSO бар.

Жұмысқа қабылдау процесі

Мемлекеттік департаменттегі FSO лауазымдарына үміткерлер жұмысқа қабылдау алдында жоғары бәсекелі жазбаша емтихан, ауызша бағалау және қауіпсіздік тексеру рәсімінен өтеді. 2001-2006 жылдар аралығында Мемлекеттік департаменттегі FSO лауазымдарына 100 000-нан астам өтініш білдіргендердің арасынан бар болғаны 2100-і Сыртқы қызмет офицері болды. Үміткерлер өтініш беру процесін аяқтағаннан кейін, жоғары құпиялылықтағы қауіпсіздік рұқсатын алғаннан кейін, медициналық сараптамадан өтіп, бүкіл әлемде жұмыс істеуге жарамды деп танылғаннан кейін және соңғы жарамдылық тексеруінен өткеннен кейін, оларға балл қойылып, мансаптық бағыттары бойынша жұмысқа орналастыру тізіліміне енгізіледі. Жаңа үміткерлер тізілімнің басында (ең жоғары баллмен) тағайындалады, ал 18 ай ішінде тағайындалмаған үміткерлер тізілімнен шығарылады. Үміткерлер бір ұсыныстан бас тарта алады, екінші ұсыныстан бас тартса, олардың аты-жөні тізілімнен өшіріледі. Кейбір үміткерлер ұсыныстарды қабылдауға дайын болғанға дейін "қоңырау шалмау" статусына өтеді, бірақ 18 айлық мерзім санауын жалғастыра береді. Төмен балл алған үміткерлердің тізілімнен шығуы жиі кездеседі, бұл процесті одан да бәсекелі етеді. Нәтижесінде, Мемлекеттік департамент Сыртқы қызметіне алғашқы өтініш білдіргендердің 2%-дан да азы Сыртқы қызмет офицері болып жұмысқа орналасады. Өте сирек жағдайларда, Сыртқы қызмет офицерлері жетіспесе, Мемлекеттік хатшы штаттан тыс мемлекеттік қызметкерлерді Сыртқы қызметке қабылдауға құқылы, егер олар мансаптық қызметкерлерден күтілетін қатаң талаптарға сай келсе. Мұндай шектеулі тағайындалғандар ресми түрде Сыртқы қызмет мүшелері болып табылмайды және мансаптық офицерлер олардың лауазымына келген кезде қызметтен босатылуға тиіс. Бұл – Америка Сыртқы қызмет қауымдастығымен келісілген заңдық талап. АҚШ Халықаралық даму агенттігінің (USAID) FSO лауазымдарына үміткерлер сәл өзгеше процедурадан өтеді. USAID шетелдегі көптеген лауазымдарында техникалық біліктілікке басымдық беретіндіктен, FSO-лар көбінесе нақты мамандықтар бойынша жұмысқа алынады. Сәтті үміткерлердің көпшілігі жоғары білімге (көбінесе магистратураға) және олардың мамандығына қатысты жұмыс тәжірибесіне ие болады, сондай-ақ осы мамандыққа сәйкес келетін тестілеу мен әңгімелесуден өтеді, бірақ әйтпесе Мемлекеттік департамент үміткерлеріне ұқсас.