Кіріспе

Ұшаққа орнатылған мұздан қорғау жүйесі

Мұзды тазарту қапшығы – ұшақ беттеріне ұшу кезінде механикалық мұздан тазарту мүмкіндігін беру үшін орнатылатын мұздан қорғау жүйесінің бір түрі. Мұндай қапшықтар көбінесе қанаттардың және басқару беттерінің (мысалы, көлденең және тік қанатшалардың) алдыңғы жиектеріне орнатылады, себебі осы аймақтарда ұшақтың өнімділігіне күрт әсер ете алатын мұз жиналу мүмкіндігі жоғары.

Дизайн

Мұзды тазартуға арналған қаптама – мұзды тазарту қажет бетке орнатылған қалың резеңке мембранадан тұрады. Ауа райында мұз пайда болып, қабаттасқанда, пневматикалық жүйе қаптаманы қысылған ауамен толтырады. Осы көлемнің ұлғаюы жиналған мұзды жарып, оны ауа ағынымен сыйырғылайды. Кейін қаптама дефляцияланып, қанаттың немесе беттің оптималды пішініне оралуын қамтамасыз етеді. Қаптамаларға тиісті күтім қажет. Қаптамадағы тесіктер ауаның шығуына себеп болып, оның тиімділігін азайтады. Сондықтан, әрбір ұшу алдында қаптама мұқият тексерілуі керек және кез келген тесік немесе кесік жамау керек.

Тарих

Деизингтік аяқкиімдерді 1929–1930 жылдары Огайо штатының Акронында Б. Ф. Гудрич корпорациясы ойлап тапты. Бұл жұмысты зейнеткер Ф.Д. химия ғылымдарының докторы Уильям С. Гир бастады. Компания деизингтік аяқкиімді әзірлеу мақсатында Акронда нашар ауа-райы мен ұшақ қанаттарында мұздың қатуын модельдеу үшін үлкен жабық құрылыс салды.

Баламалар

Мұзды тазартуға арналған қапталдарды қолдану ұшақтың белгілі мұз жағдайларына ұшуға сертификатталуына мүмкіндік беруі мүмкін. Дегенмен, олар өте күшті мұздануды басқаруға жеткіліксіз болуы мүмкін, онда мұз қапталдар оны тастаудан гөрі жылдам жиналуы мүмкін, немесе ол қапталдар жабылмаған беттерде қауіпті көтерілуді немесе басқаруды жоғалтуға, немесе салмақтың артуына әкелетіндей жиналуы мүмкін. Мұзды тазартуға арналған қапталдар көбінесе орташа және көп мақсатты ұшақтарда кездеседі. Ірі авиалайнерлер мен әскери ұшақтар қанаттарда жылу жүйесін пайдаланады, олар оны үнемі жылы ұстап, мұздың пайда болуына жол бермейді. Жылу көздері: Қысылған ауа жүйелері қозғалтқыш компрессор бөлімдерінен алынған жоғары температуралы қысылған ауаны пайдаланады және оны ауа ағынына жіберілмес бұрын жылуды жеткізетін мұздатуға арналған бөліктерге бағыттайды. Электртермиялық жүйелер электр тогын кедергіге ие бөліктер арқылы өткізеді, әдетте алдыңғы жиектердің өзі арқылы. Бұл жүйелер көп электр қуатын қажет етеді және әдетте 787 сияқты ірі ұшақтарда қолданылады. Кедергілік мұзсыздандыруды винттер мен тікұшақ роторларының қанаттарына да қолдануға болады.

Мұз көпіршігі

"Мұз көпірі" – мұзсыздандыру аяқ киімдерін ертерек қосу нәтижесінде, жұмсақ мұздың ісінген аяқ киімнің ішіне қабық түрінде жиналап, кейін қатып қалуы мүмкін деген теория. Бұл қабықты аяқ киімді қосымша пайдалану арқылы бұрынғы қалпына келтіруге болмайды. Авиация жазушысы Эрнест Ганн бұл құбылысты "Тағдыр – аңшы" атты естеліктерінде сипаттаған. Қазіргі таңда мұз көпірі теориясы күмәнді. 2008 жылы Ұлттық қауіпсіздік бойынша кеңес (NTSB) пилоттарға "ұшақ мұзға түскен кезде дереу аяқ киімдерін қосу керек" деген ескерту жасады. Олардың пікірінше, мұз көпірі "өте сирек кездеседі, тіпті бар болмауы мүмкін" және осыған байланысты апат болған емес. Мұз көпіріне негіссіз қорқу Comair 3272 рейсінің апатына себеп болды.