Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түрік жазушысы және саясаткер Омер Зюльфу Ливанели (20 маусым 1946 жылы туған) – түрік музыканты, жазушы, ақын және саясаткер. Ливанели 1971 жылғы түрік әскери меморандумы кезінде саяси көзқарастары үшін бірнеше рет түрмеге қамалды. Осының салдарынан 1972 жылы Түркиядан кетуге мәжбүр болып, эмиграцияға шықты. Ол Стокгольм, Париж, Афина және Нью-Йорк қалаларында тұрды, онда Элия Казан, Артур Миллер, Джеймс Болдуин және Питер Устинов сияқты суретшілер мен зиялылармен танысып, бірлесіп жұмыс істеді. Ливанели 1984 жылы Түркияға қайтып келді. Оның еңбектері, мәдени және саяси қызметі және әлемдік бейбітшілікке қосқан үлесі 1995 жылы ЮНЕСКО тарапынан мойындалды, ол ЮНЕСКО-ның ізгі ниет елшісі болып тағайындалды. 2016 жылы ол түрік мемлекетінің Диярбакирдің тарихи күрдтік ескі қаласына келтірген зиянына наразылық білдіре отырып, ЮНЕСКО-дағы лауазымынан бас тартты. Ол түрік Парламенті мен Еуропа Кеңесінде де қызмет етті.
Turkish author and politician
Ömer Zülfü Livaneli (born 20 June 1946) is a Turkish musician, author, poet, and politician. Livaneli was imprisoned several times during the 1971 Turkish military memorandum because of his political views. As a result, he had to leave Turkey in 1972 and go into exile. He lived in Stockholm, Paris, Athens, and New York where he met and collaborated with artists and intellectuals such as Elia Kazan, Arthur Miller, James Baldwin, and Peter Ustinov among others. Livaneli returned to Turkey in 1984. His works and cultural and political activities and contributions to world peace were recognized by UNESCO in 1995 when he was appointed Goodwill Ambassador to UNESCO. He quit this UNESCO post in 2016 to protest the Turkish State's damage to the historic Kurdish Old Town of Diyarbakir. He served a term in the Turkish Parliament as well as in the Council of Europe.
Жеке өмір
Ливанелидің шын аты – Өмер Зүлфу Ливанелиоғлу. Ол грузин тегінен шыққан отбасыдан тарайды. Әкесі Түркия Жоғарғы Сотының судьясы болған, кейін президенттік қызметін атқарды. Оның төрт інісі мен бір қарындасы бар. Анасы 38 жасында, ол 20 жаста болғанда қайтыс болды, ал әкесі кейіннен қайта үйленді. Оның әйелінің аты – Улькер, қызының аты – Айлин, ол Анкара қаласында дүниеге келген. Улькер аудармашы. 2020 жылдың наурыз айында Ливанели COVID-19 пандемиясы кезінде ақпан айында Нью-Йоркке барған сапарында өзі мен әйелі коронавирусқа шалдыққандарын хабарлады. Ол сондай-ақ, ем алғаннан кейін екеуі де толық жазылып, Түркияда карантинде болғанын мәлімдеді.
Livaneli's real name is Ömer Zülfü Livanelioğlu. He comes from a family of Georgian descent. His father was a judge and later president of the Turkish Supreme Court. He has four brothers and a sister. His mother died at the age of 38, when he was 20, and his father later remarried. His wife's name is Ülker and his daughter's name is Aylin; she was born in Ankara, Turkey. Ülker is a translator. In March 2020, Livaneli announced that he and his wife had become infected with coronavirus during their visit to New York in February during the COVID 19 pandemic. He further stated that after receiving treatment both of them had fully recovered and were quarantined in Turkey.
Музыкалық мансап
Ливанели Еуропаға кетуге тырысты, себебі ол екі рет түрмеге қамалған. Алғашқы альбомында ол өзінің қазіргі аты – Зюльфү Ливанелиді пайдаланбады. Оның орнына «Озаноглу» деген атты қолданды. Бірақ ол өзі қалаған деңгейге жете алмады, сондықтан 1971 немесе 1973 жылы жаңа альбомы «Chants Révolutionnaires Turcs» (Түрік революциялық әндері) альбомында өз атын – Зюльфү Ливанелиді қолдана бастады. Еуропада болғанда, оның інісі Ферхат Түркиядағы адамдардың үкіметке қарсы наразылықтары кезінде оның әндерін қалай орындағанын айтты. Содан кейін Ливанели «Назим Түркүсү» атты альбом шығарды. Бұл альбом әйгілі ақын Назым Хикметтің өлеңдерін музыкаға айналдырды және 48 апта бойы хит-парадтарда көшбасшы болып тұрды. Ливанели үш жүзге жуық ән, Лондон симфониялық оркестрімен жазылған рапсодия және балет шығарды. Оның шығармалары бүкіл елде культқа айналды және Джоан Баез, Мария Фарантури, Мария дель Мар Бонет, Удо Линденберг, Харис Алексиу, Жоселин Б. Смит және Кейт Вестбрук сияқты әртістер орындады. Ол сонымен қатар бес пьеса және отыз фильмге саундтрек жазды. Осы саундтректердің ішінде Йылмаз Гюней режиссерлік еткен және Канн кинофестивалінде «Алтын пальма бұтағын» жеңіп алған «Йол» (Жол), Йылмаз Гюней мен Зеки Өктем режиссерлік еткен «Түйежай», және неміс режиссері Хельма Сандерс-Брамс түсірген «Шириннің тойы» бар. Ол Микис Теодоракис және Мария Фарантуримен бірге альбомдар шығарды және концерттер берді, сондай-ақ Манос Хацидакис, Гиора Фейдман, Инти Иллимани және Анхель Паррамен де жұмыстасты. 1997 жылы Анкарадағы концертіне 500 мыңнан астам адам келді. 2010 жылы ол Түркияның Стамбул қаласында өткен U2 концертінде Бономен бірге «Mothers of The Disappeared» әнін орындады. Бұл U2 тобының Стамбулдағы тұңғыш концерті болды. Ливанели «Жылдың үздік альбомы» (Грекия), «Эдисон» сыйлығы (Голландия), «Жылдың үздік альбомы» (Германияның Музыкалық сыншылар одағы) және 1999 жылы Сан-Ремода (Италия) «Premio Luigi Tenco» үздік ән авторы сыйлығын алды. 1986 жылы грек композиторы Микис Теодоракис Ливанелимен танысты. Олар бірлесіп «Güneş Topla Benim İçin» (Мен үшін күнді жина) атты альбом шығарды. Альбом Түркияда жарық көргеннен кейін түрік музыка нарығындағы ең жоғары көрсеткішке ие болды. Сол кезде Ливанели тағы бір халық әншісі – Ахмет Каямен танысты. Ливанели 1980-ші жылдары өзінің музыкалық карьерасындағы ең жоғары деңгейге жетті. 1998 жылы Лондон оркестрі Ливанелимен бірге өнер көрсетті, ал 1999 жылы ЮНЕСКО осы альбомның шығарылуына көмектесті.
Livaneli was trying to go to Europe because he had gone to jail two times. For his first album, he did not use his current name, Zülfü Livaneli. Instead, he used the name "Ozanoglu". Yet he did not get to the point where he wanted to be, therefore, he started using his current name, Zülfü Livaneli, on his new album, Chants Révolutionnaires Turcs (Turkish Revolutionary songs) in 1971 or 1973. When he was in Europe, his brother Ferhat informed him about how his songs were being sung by everyone in Turkey while they were protesting the government. Livaneli then made an album called Nazim Türküsü. The album turned into the well renowned poet Nâzım Hikmet's poems to music and it became and stayed at the top hit on albums album for 48 weeks. Livaneli has composed some three hundred songs, a rhapsody recorded by London Symphony Orchestra–, and a ballet. His compositions have reached cult status nationwide and have been performed by artists such as Joan Baez, Maria Farantouri, Maria del Mar Bonet, Udo Lindenberg, Haris Alexiou, Jocelyn B. Smith, and Kate Westbrook. He has also written five plays and thirty film soundtracks. Among these soundtracks are the soundtrack for "Yol" (The Path), directed by Yilmaz Güney and winner of the Golden Palm in Cannes Film Festival, "The Herd", directed by Yılmaz Güney and Zeki Öktem, and "Shirin's Wedding" by German director Helma Sanders Brahms. He has produced albums and performed with Mikis Theodorakis and Maria Farantouri, and he has also collaborated with Manos Hatzidakis, Giora Feidman, Inti Illimani and Ángel Parra. His 1997 Ankara concert was attended by no less than 500 thousand people. In 2010, he sang 'Mothers of The Disappeared' with Bono at U2's concert in Istanbul, Turkey, which was U2's first ever concert in Istanbul. Livaneli has been distinguished with the awards Best Album of the Year (Greece), the Edison Award (Holland), and Best Album of the Year (Music Critics Guild of Germany), and the "Premio Luigi Tenco" Best Songwriter Award, San Remo, Italy, in 1999, among others. In 1986, the Greek composer Mikis Theodorakis met Livaneli. Together, they produced an album called Güneş Topla Benim İçin (Gather The Sun For Me). After the album was released in Turkey, it peaked in the Turkish music market. At that time Livaneli met Ahmet Kaya, another folk singer. Livaneli reached his first musical peak in the 1980s. The London Orchestra performed with Livaneli in 1998, and in 1999, UNESCO assisted Livaneli on the release of that album.
Саяси өмір
Ливанелидің жазушы және ақын ретіндегі қызметінен бөлек, соңғы отыз жылда түрік саясатына зор ықпал етті. 1994 жылғы түрік жергілікті сайлауында Социал-демократиялық халықшыл партиясы оны Стамбул қаласының әкімдігіне кандидат ретінде ұсынды, бірақ ол бұл мүмкіндікті пайдалана алмады. 2002 жылғы түрік жалпы сайлауында Ливанели Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісіне (Түркияның Ұлы Ұлттық Мәжілісі) Республикалық халық партиясы (CHP) тізімінен Стамбулдан депутат болып сайланды. Ливанели 2005 жылдың басында «CHP-ның демократиялық емес және авторитарлық саяси жүйесіне» наразылық білдіре отырып, CHP-ден кетті. Ливанели бір мерзімге түрік парламентіне депутат болды. Анкарадағы саяси мансабы барысында Ливанели түрік қылмыстық кодексінің 301-бабын өзгерту жөніндегі заң жобасын ұсынды. Ұсынылған түзетуде «түрік елі» ұғымын «түрік ұлты» ұғымымен алмастыру көзделді, бұл Республиканың қалыптастырған «ұлт» тұжырымына назар аударуға мүмкіндік береді, ол әртүрлі текті адамдарды біріктіреді. Бұл түзету түрік нәсіліне қатысты туындайтын кернеуді азайтуға бағытталған. Бұдан өзге, 2006 жылы ол Ұлттық жиналысқа жастар арасындағы зорлық-зомбылық пен фанатизмнің өсу себептерін зерттеу үшін комиссия құру туралы ұсыныс енгізді, ол қабылданды. 2005 жылы партиядан шыққаннан кейін Ливанели сол мерзімнің соңына дейін Ұлы Ұлттық Мәжілісте тәуелсіз депутат ретінде қызметін жалғастырды. Ол 2007 жылғы түрік сайлауына қатыспады және саяси белсенділігінен қол үзіпті көрінеді. Одан бері ол өнері мен кітаптарына көбірек ден қойып жүр. Ливанели «Сабах», «Ватан» және «Миллиет» газеттерінде күнделікті мақалалар жариялап тұрды.
Apart from his career as an author and poet, Livaneli was highly influential in Turkish politics over the last thirty years. In the 1994 Turkish local elections, he was nominated as candidate for mayorship of Istanbul by Social Democratic Populist Party but his bid failed. In the 2002 Turkish general election, Livaneli was elected to the Türkiye Büyük Millet Meclisi (Grand National Assembly of Turkey) as a Deputy for Istanbul for the Republican People's Party (CHP). Livaneli resigned from the CHP in early 2005, however, in protest at "CHP's non democratic and authoritarian system of politics". Livaneli was a member of the Turkish parliament for one term. During his political career in Ankara, Livaneli presented a legislative proposal for amending Article 301 of the Turkish Penal Code. The amendment proposed that the concept of "Turkishness" should be replaced with that of the "Turkish nation" which would put an emphasis on the concept of "nation" which, as formulated by the Republic, unites under its umbrella people of different origins. This amendment aimed to reduce stress associated with the notion of Turkish race. Besides this, in 2006 he presented a proposal to the National Assembly demanding that a commission be established to investigate the reasons for increasing violence and fanaticism among the youth; his proposal was accepted. Following his 2005 resignation from the party membership, Livaneli continued in his position in the Grand National Assembly as an independent until the end of that term. He did not take part in the 2007 Turkish elections and appears politically inactive. He has since concentrated on his art and books. Livaneli was a daily contributor as a columnist in the newspapers Sabah, Vatan, and Milliyet.
Фильмдер
Ливанели төрт көркем фильм режиссерлік етті: "Темір жер", "Мыс көк", "Тұман", "Шахмаран" және "Веда". Оның "Темір жер, Мыс көк" фильмі 1987 жылы Канн кинофестивалінде "Un Certain Regard" бөлімінде көрсетілді. Мустафа Кемал Ататүрктің өміріне негізделген "Веда" фильмі – Зюльфю Ливанелидің жазған және режиссерлік еткен соңғы туындысы. Онжылдықтың ең жоғары бағаланған түрік фильмдерінің бірі – және намысқа байланысты қылмыстарды алғаш рет көркем фильмде көтерген фильмдердің бірі – "Блисс" Ливанелидің бестселлер романы негізінде түсірілді. "Нью-Йорк Таймс" газеті бұл фильмді тұрақты түрде қызықтыратын, визуалды тұрғыдан әсерлі және қазіргі түрік киносының маңызды туындысы деп бағалады.
Livaneli directed four feature films: Iron Earth, Copper Sky, Mist, Shahmaran and Veda. His film Iron Earth, Copper Sky was screened in the Un Certain Regard section at the 1987 Cannes Film Festival. Veda that based on the life of Mustafa Kemal Atatürk is the last film written and directed by Zülfü Livaneli. One of the most acclaimed Turkish films of the decade – and one of the first narrative films to tackle the highly charged subject of honor killings – Bliss was originally adopted from Livaneli's best seller novel. The film, reviewed by New York Times as a consistently gripping, visually intoxicating film and standing as a landmark of contemporary Turkish cinema.